II SA/Wa 3878/21

WyrokWSA w Warszawie2022-04-12

Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Sławomir Antoniuk, Joanna Kruszewska-Grońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił, czy w sprawie byłego funkcjonariusza służb PRL zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, mimo spełnienia przesłanek krótkotrwałej służby przed 1990 r. i rzetelnego wykonywania obowiązków po tej dacie, biorąc pod uwagę jego członkostwo w PZPR i ZSMP oraz służbę w organach bezpieczeństwa PRL?
Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w poprzednim wyroku WSA, który nakazał rzetelną analizę wszystkich okoliczności sprawy. Organ nie wykazał konkretnych działań lub zadań skarżącego, które świadczyłyby o jego zindywidualizowanym zaangażowaniu w realizację zadań państwa totalitarnego, ograniczając się do wskazania jego stanowiska, członkostwa w partiach politycznych i ogólnych opisów działania wydziału. Ocena organu, że skarżący utożsamiał się z systemem totalitarnym, została uznana za dowolną, co narusza art. 80 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Wnioskodawca, były funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej i Policji, ubiegał się o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które ograniczają wysokość świadczeń dla osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa. Organ odmówił, uznając, że mimo krótkotrwałej służby przed 1990 r. i rzetelnego wykonywania obowiązków po tej dacie, nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" ze względu na jego członkostwo w ZSMP i PZPR oraz służbę w organach bezpieczeństwa PRL. WSA uchylił poprzednią decyzję organu, nakazując ponowne, wnikliwe rozpatrzenie sprawy. W kolejnej decyzji organ ponownie odmówił, powtarzając argumentację, co doprowadziło do kolejnej skargi.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zasądził od Ministra na rzecz W. B. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. B. kwotę 108 (sto osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec W. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy. Organ przedstawił informacje zawarte we wniosku strony. Podał, że wnioskodawca wskazał m.in., że będąc milicjantem Plutonu [...] Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w [...] został skierowany na Specjalny Kurs [...] Służby Bezpieczeństwa w Wyższej Szkole [...] w [...]. Po jego ukończeniu rozpoczął służbę jako [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej MO w [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że charakter służby mu nie odpowiadał i po niedługim czasie wrócił do pracy w Komendzie Miejskiej MO w [...]. Po 1990 r. kontynuował służbę w komórkach [...] Policji, a w 2007 r. przeszedł na emeryturę ze względów zdrowotnych. Podniósł, iż przydzielone zadania i obowiązki służbowe wykonywał rzetelnie, niejednokrotnie narażał też swoje życie i zdrowie. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Wyrokiem z dnia 11 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1780/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał m.in., że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] czerwca 2007 r. nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy. Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] lutego 1983 r., tj. przez 8 miesięcy i 1 dzień. Całkowity okres służby ww. wynosi 25 lat, 3 miesiące i 8 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 2 lata, 4 miesiące i 16 dni (od dnia [...] października 1979 r. do [...] marca 1982 r.). Organ podał też m.in., że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Organ wskazał, że z opinii przekazanej przez KGP wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r, rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki o czym świadcz a informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Ponadto w analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec wnioskodawcy żadne postępowania karne lub karno-skarbowe. Poinformowano, iż wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył m.in. fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19. Wskazał, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1780/19 zaznaczył, iż organ ponownie rozpatrując sprawę powinien ocenić całokształt materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego obrazującego przebieg służby wnioskodawcy. Organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 25 lat, 3 miesiące i 8 dni, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 8 miesięcy i 1 dzień. Minister stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłankę krótkotrwałej służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ wskazał też, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Podał, że po zmianie ustrojowej Państwa, wnioskodawca służbę rozpoczął na stanowisku [...] Wydziału Policji [...] Komendy Rejonowej Policji w [...]. Został zwolniony będąc na stanowisku [...] Sztabu Policji Sekcji [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. Z opinii przesłanej przez KGP wynika, iż ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Powyższe potwierdzają awanse na wyższe stopnie i stanowiska służbowe, pozytywne opinie, wielokrotnie podwyższany dodatek służbowy i nagrody pieniężne. Wnioskodawca nie był karany dyscyplinarnie oraz nie prowadzono w stosunku do niego postępowań karnych i karno-skarbowych. Minister wskazał, że z opinii [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wynika, iż wnioskodawca pracując na stanowisku [...], z obowiązków wywiązywał się nienagannie, był doświadczonym funkcjonariuszem i poświęcał dużo czasu młodym dzielnicowym. W Wydziale [...] w [...] realizował zadania związane z przestępczością. Prowadził również działalność profilaktyczną. Wnioskodawca na wszystkich stanowiskach, które zajmował w Policji wypełniał obowiązki w sposób rzetelny, przestrzegając zasad pracy policyjnej. Wykazywał się operatywnością, zdolnościami analitycznymi, profesjonalizmem, doświadczeniem i oddaniem służbie. Ponadto Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] w [...] wnioskodawca został uznany całkowicie niezdolnym do pełnienia służby w Policji. Wnioskodawcę zaliczono do m grupy inwalidzkiej, a inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Biorąc pod uwagę ww. analizę organ stwierdził, iż strona spełnia przesłankę uwzględnioną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednocześnie Minister w kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku stwierdził, że istotny aspekt stanowi również fakt, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju, co na gruncie przedmiotowej sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wpływa na niekorzyść byłego funkcjonariusza. Podał, że z dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, iż wnioskodawca został przyjęty z dniem [...] marca 1982 r. na stanowisko [...] Plutonu [...] Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w [...]. Od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] września 1982 r. ukończył Specjalny Kurs [...] Służby Bezpieczeństwa realizowany w Wyższej Szkole [...] im. [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...]. Z dniem [...] września 1982 r. rozpoczął służbę w Wydziale [...] na stanowisku [...] Komendy Wojewódzkiej MO w [...]. Minister wskazał, że zakres działania Wydziału [...] obejmował ochronę operacyjną przemysłu i innych gałęzi gospodarki narodowej oraz zwalczanie środowisk opozycyjnych w owiązanych z nimi zakładach pracy. Wnioskodawca z dniem [...] lutego 1983 r. został przeniesiony do realizowania obowiązków służbowych poza SB na własną prośbę. Minister zauważył jednakże, iż z opinii zawartych w dokumentacji przekazanej przez IPN, wnioskodawca w okresie dalszej służby, pomimo, iż nie realizował bezpośrednio obowiązków na rzecz państwa totalitarnego, to utożsamiał się z obecnym systemem. Organ wskazał, że z opinii służbowej z dnia [...] marca 1985 r. wynika, że wnioskodawca był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP) - od 1979 r., natomiast do żadnej partii nie należał. Z opinii z dnia [...] września 1988 r. (opinia służbowa za okres od dnia [...] marca 1985 r. do dnia [...] września 1988 r.) wynika zaś, iż wnioskodawca był dodatkowo członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Organ wskazał, że w tej samej opinii można znaleźć informacje dot. Postawy ideowo-politycznej ww. o następującej treści: "(...) Stosunek do władzy i panującego ustroju jest właściwy. Światopogląd ma raczej wyrobiony we właściwym kierunku i mimo, że w rodzinie ze strony żony jest ksiądz nie skłania się w kierunku światopoglądu idealistycznego" Organ podał, że z obiema ww. opiniami wnioskodawca zapoznał się nie wnosząc jakichkolwiek uwag. Mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego należy stwierdzić, iż pomimo spełnienia przesłanek formalnych zawartych w art. 8a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi W. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. l pkt 1 i 2 ustawy polegające na przyjęciu, iż przepis powyższy uprawnia organ do badania i oceny nie tylko służby funkcjonariusza, ale również przekonań politycznych i światopoglądu w okresie pełnienia całej służby, w sytuacji gdy przekonania te nie skutkowały zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nieprzedstawieniu faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwoliły na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek, co miało wpływ na wynik sprawy; a także dokonanie dowolnej, błędnej ocenie materiału dowodowego w postaci faktu przynależności do ZZSMP, a następnie do PZPR oraz opinii służbowych skarżącego z dnia [...] marca 1985 r. i z dnia [...] września 1988 r., z czego miałoby wynikać, że skarżący utożsamiał się z państwem totalitarnym, co miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że przynależność do ZSMP lub PZPR, nie świadczyła jeszcze o tym, że popierał działania ówczesnych władz. Wskazał, że do ZSMP zapisał się "pod przymusem" po powołaniu do zasadniczej służby wojskowej. Skarżący podniósł m.in., że do wniosku o wyłączenie stosowania przepisu art. 15 c z dnia [...].06.2017 r. dołączył odpisy dwóch raportów - poświadczone notarialnie (oryginały posiadam do wglądu). Wskazał, że nie przyssał na propozycję [...] Wydziału [...], aby pozostać w SB pod warunkiem inwigilacji księdza rzymsko-katolickiego. Podał, że z opinii służbowej z dnia [...].11.1982 r. wystawionej przez [...] Wydziału [...] wynika, że z uwagi na krótki okres nie był jeszcze obarczany zadaniami o charakterze ściśle operacyjnym. Wskazał m.in., że do PZPR wstąpił w 1986 r. pod naciskiem. Podał, że nigdy nie napisał żadnej informacji - donosu na osoby, które potępiały władze PRL lub działały w podziemiu solidarnościowym. Skarżący podniósł, że stwierdzenie Ministra, że skarżący utożsamiał się z systemem totalitarnym jest całkowicie nieuprawnione. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżący podtrzymał skargę. Skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] kwietnia 2022 r. wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, tj. kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do Sądu i z powrotem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie pierwszym z powołanych przepisów, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1780/19. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), tj. warunek krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ocenę tę Sąd zawarł w wyroku z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1780/19, a organ uwzględnił ją w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021 r. Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie stwierdzenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd w wyroku z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1780/19 przywołał m.in. pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (na który to wyrok powołał się też Minister), zgodnie z którym spełnienie kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. (które to warunki spełnione zostały w sprawie skarżącego) "(...) jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte (...)". WSA wskazał w powołanym wyroku, że organ nie przeprowadził w sprawie skarżącego rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Organ w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021 r. wskazał tymczasem m.in., że wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tego ustroju. Organ nie wskazał jednakże tych zadań, czy czynności wykonywanych przez wnioskodawcę, które pozwalałyby przyjąć, że służba przed 31 lipca 1990 r. charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Organ wskazał jedynie czym zajmował się Wydział [...], powołał się na fakt członkostwa wnioskodawcy w ZSMP, PZPR, na podstawie czego określił postawę ideologiczno-polityczną. Biorąc to pod uwagę stwierdził, że wnioskodawca utożsamiał się ustrojem totalitarnym, a sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Kwestia przynależności do ZSMP czy PZPR nie daje podstawy do wydania odmownej decyzji na gruncie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych konkretnych działań, czy zadań skarżącego, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Ograniczając się do wskazania, że skarżący zajmował stanowisko [...] – organ nie wykazał w decyzji, iż postawa skarżącego w służbie (zadania) charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Nadto, organ zauważył, że wnioskodawca, który krótko przecież pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, "nie realizował bezpośrednio obowiązków na rzecz państwa totalitarnego", mimo to Minister stwierdził, że skarżący utożsamiał się z systemem totalitarnym, nie powołując się na żadne konkretne zdarzenia. Ocenę organu w tym zakresie Sąd uznał za dowolną, a zatem naruszającą art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1780/19 nakazał dokonanie rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, a zatem organ obowiązany był wziąć pod uwagę również wszystkie okoliczności, które przemawiają za przyjęciem, że sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, w tym okoliczności powołane przez stronę we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r., zwłaszcza, że organ nie wykazał, aby skarżący realizował zadania właściwe państwu totalitarnemu. Minister sam zaś przyznał w decyzji, że wnioskodawca nie realizował bezpośrednio obowiązków na rzecz państwa totalitarnego. Powyższe stwierdzenie organu powinno determinować przyszłe rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku skarżącego, biorąc pod uwagę wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1780/19 i poglądy tam przedstawione. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył koszty przejazdu w wysokości 108 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło