II SA/Wa 388/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski, Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie dostępu do informacji publicznej oddala skargę Minister Sprawiedliwości, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., na podstawie art. 158 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia 24 grudnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], postanowił odmówić stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia 24 grudnia 2007 r. Stowarzyszenie [...] wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciło, że została ona podpisana przez urzędnika Ministerstwa Sprawiedliwości nieposiadającego kompetencji do podpisywania decyzji administracyjnych w imieniu Ministra Sprawiedliwości oraz rażące naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że udostępnienie wyroków sądowych z usuniętymi (zaczernionymi) danymi osobowymi stron i innych uczestników postępowania, naruszałoby dane osobowe stron i uczestników postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia z dnia 23 listopada 2007 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]. Dalej organ wskazał, że zarzut, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. została podpisana przez urzędnika Ministerstwa Sprawiedliwości nieposiadającego kompetencji do podpisania decyzji, jest bezzasadny. Zaskarżona decyzja została podpisana przez G. D., działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości, które to upoważnienie zostało zamieszczone w § 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 września 2005 r. nr 61/05/DO w sprawie sposobu udostępniania informacji publicznej w Ministerstwie Sprawiedliwości. Ponadto G. D. został upoważniony przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 268 a kpa do załatwiania spraw związanych z dostępem do informacji publicznej w tym również wydawania postanowień i decyzji. Odnosząc się do błędnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ podkreślił, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Dalej organ podkreślił, że bezzasadny jest zarzut, iż przedmiotowa decyzja "całkowicie pomija stanowisko sądów administracyjnych". W cenie organu wniosek skarżącego, w rzeczywistości zmierza do polemiki z zapadłym rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, co w ramach nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, uznać należy za niedopuszczalne. Stowarzyszenie [...] wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. W uzasadnieniu wskazało na naruszenie art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu decyzji wszystkich elementów wymaganych przez powołany przepis, a w szczególności na brak oznaczenia podmiotów ze względu na ochronę dobra, o którym mowa w powołanym art. 5. Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że orzeka jako organ kasacyjny, zaś decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji jest wydawana wyłącznie w wyniku ustalenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek pozytywnych ustanowionych w art. 156 § 1 kpa. Dalej organ wskazał, że kwestionowane upoważnienie spełnia wymogi upoważnienia, o którym mowa w art. 268 a kpa. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ podkreślił, że do naruszenia cytowanego przepisu dochodzi wówczas, gdy istnieje konieczność eliminowania decyzji z obrotu prawnego, z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości. Odnośnie zarzutu pozbawienia decyzji elementu, o którym mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to organ podkreślił, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w uzasadnieniu decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] oznaczono podmioty, ze względu na których dobra, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Podmiotami tymi są strony, uczestnicy postępowań, a także świadkowie występujący w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Okręgowy w T. w latach 2004-2006 z udziałem sędziego sprawozdawcy [...]. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując jak we wniosku o stwierdzenie nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 kpa). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność na charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Pozytywna decyzja organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie mogłaby tylko zapaść w sytuacji, kiedy organ stwierdziłby, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2007 r. została podjęta w okolicznościach określonych przepisami art. 156 § 1 kpa. O tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze - Warszawa 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck - Warszawa 1996, s. 716-721). Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ stwierdzający nieważność decyzji nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc, badany jest stan faktyczny jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Dokonując konkluzji powyższych wywodów należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw. Organy orzekające w sprawie dokonały właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 kpa. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. W takim stanie sprawy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.