II SA/Wa 3888/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-23
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Michał Sułkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności czy ocena dorobku naukowego kandydata była prawidłowa i czy zapewniono mu czynny udział w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dorobku naukowego kandydata ani wartości naukowej jego pracy habilitacyjnej. Kontrola sądu ogranicza się do zbadania, czy w toku postępowania nie naruszono przepisów proceduralnych, w tym czy powołano odpowiednich recenzentów, czy przygotowali oni umotywowane recenzje, czy dochowano kworum i zasad głosowania. W niniejszej sprawie sąd uznał, że postępowanie było zgodne z prawem, a zarzuty skarżącego dotyczące braku wyjaśnienia sprawy, braku czynnego udziału oraz naruszenia zasad postępowania nie znalazły uzasadnienia.Stan faktyczny
Skarżący A. P. złożył skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej utrzymującą w mocy uchwałę Rady Dyscypliny Naukowej o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym brak wyjaśnienia sprawy, brak czynnego udziału, naruszenie zasad postępowania oraz brak prawidłowego uzasadnienia. Wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego oparty był na dorobku piśmienniczym skarżącego, w tym monografii. Opinie recenzentów dotyczące dorobku skarżącego były zróżnicowane, od pozytywnych po krytyczne, jednak ostatecznie Rada Dyscypliny Naukowej odmówiła nadania stopnia.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego oddala skargę.
Rada Doskonałości Naukowej (zwana dalej Radą) decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...] po rozpatrzeniu odwołania Pana dr. A. P. (zwanego dalej Habilitantem/Skarżącym) utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Rady Dyscypliny Nauki [...] Uniwersytetu [...] w W. (zwana dalej Radą Dyscypliny [...] w W.) o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego
w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Rada wskazała, że w przedmiotowym postępowaniu zastosowanie znalazły przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1789), w związku z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.).
Rady Dyscypliny uchwałą z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [....]
odmówiła nadania stopnia doktora habilitowanego Panu dr. A. P. Uchwała została przyjęta 16 głosami "za", przy 3 głosach "przeciw"
i 3 głosach wstrzymujących się.
Od powyższej uchwały Skarżący wniósł odwołanie i zarzucił:
a/ naruszenia art. 7,77 § 1 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy oraz załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem skarżącego,
b/ naruszenie art. 8 § 1 kpa poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego i naruszenia innych zasad,
c/ art. 8 § 2 kpa poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od ustalonej praktyki rozstrzygania spraw w zakresie nadawania stopnia doktora habilitowanego, w sytuacji kiedy w sprawie występował analogiczny stan faktyczny i prawny
d/ art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału na każdym etapie postępowania i wypowiedzenia się co zgromadzonego materiału dowodowego,
e/ art. 80 kpa poprzez nie oparcie rozstrzygnięcia uchwał na zgromadzonym materiale dowodowym,
f/ art. 107 § 1 pkt 6 kpa poprzez brak prawidłowego wskazania podstawy prawnej a przede wszystkim faktycznej rozstrzygnięcia zawartego w uchwałach,
g/ art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej uchwały, która nie zawiera wskazania które fakty zostały udowodnione, a także jakim faktom i dlaczego organ odmówił mocy dowodowej.
Rada w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaliła, że Skarżący uzyskał stopień doktora nauk prawnych w dyscyplinie prawo nadany uchwałą Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] ([...]) w dniu [...] czerwca 2013 r. na podstawie rozprawy Polski model zmiany konstytucji na tle porównawczym.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1, może stanowić:
1) dzieło opublikowane w całości lub w zasadniczej części, albo cykl publikacji powiązanych tematycznie;
2) zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne;
3) część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.
W dniu [...] stycznia 2019 r. na wniosek Skarżącego, Centralna Komisja
do Spraw Stopni i Tytułów wszczęła postępowanie habilitacyjne w dziedzinie nauk prawnych, w dyscyplinie: prawo.
We wniosku Skarżący wskazał jako jednostkę organizacyjną właściwą do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego macierzysty wydział, czyli Wydział [...] [...] w W. Jako osiągnięcie naukowe stanowiące podstawę ubiegania się o nadanie stopnia doktora habilitowanego przedłożył pracę [...]Na moment wszczęcia postępowania habilitacyjnego jednostką wskazaną
do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego był Wydział [...], a organem nadającym stopień doktora habilitowanego Rada wskazanego Wydziału. Zgodnie z dyspozycją art. 179 ust. 3 pkt 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Rada dysponowała tą kompetencją do dnia 30 września 2019, a od dnia 1 października 2019 r. organem, który ją przejął stała się Rada Dyscypliny Nauki Prawne [...].
W skład Komisji habilitacyjnej powołani zostali przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów: prof. [...] dr hab. Z. C., jako członek Komisji, dr hab. B.M. jako sekretarz Komisji, prof. dr hab. Z. W. jako przewodniczący Komisji habilitacyjnej, prof. dr hab. A. B. jako recenzent, prof. dr hab. M. J. jako recenzent, prof. [...] V. S. jako recenzentka oraz prof. [...]dr hab. P. U. jako członek komisji.
Oceniając dorobek piśmienniczy Habilitanta wszyscy recenzenci zwrócili uwagę na jego obfitość i różnorodność, zarówno tematyczną (zagadnienia ustrojowe państw nieuznawanych i częściowo uznawanych, problematyka ustrojów konstytucyjnych państw Azji Centralnej, instytucje ustrojowe Federacji Rosyjskiej i jej republik, zagadnienia ustrojowe Mołdawii, wybrane zagadnienia konstytucyjne Polski i innych państw) jak i formalną (m.in. autorstwo i współautorstwo opracowań książkowych, współredakcja prac zbiorowych, autorstwo i współautorstwo rozdziałów w pracach zbiorowych, autorstwo i współautorstwo artykułów, recenzje, glosy, tłumaczenia i hasła leksykonowe) oraz ilościową.
Wskazano, na szczegółową analizę piśmiennictwa Habilitanta przedstawioną przez prof. dr. hab. M.J. oraz syntetyczne analizy dokonane przez prof. dr. hab. A. B. oraz prof. dr hab. [...] V. S., Opinie dotyczące tego obszaru dorobku Habilitanta prezentowane przez recenzentów są złożone.
Generalnie pozytywna była opinia prof. dr. hab. M. J., który zwraca uwagę na zróżnicowany poziom ocenianych publikacji, z których, w Jego opinii, znaczna część ma walor opisowy, w mniejszym zaś zakresie problemowy.
W Jego ocenie publikacje Habilitanta charakteryzują się zasadniczo wykorzystaniem normatywnej bazy źródłowej, ale także zawierają własne oceny i wnioski. Generalnie, recenzja w tej części kończy się stwierdzeniem, że choć twórczość Habilitanta charakteryzuje się różnym poziomem warsztatu naukowego, trudno jest zakwestionować Jego wkład twórczy w rozwój nauki prawa, w tym prawa konstytucyjnego.
Podobna w swych konkluzjach była recenzja dr hab. V.S., prof.[...], która wskazuje, że Habilitant wykazuje się istotną aktywnością naukową
w dyscyplinie nauk prawnych, przyczyniając się do rozwoju polskiej nauki prawa konstytucyjnego.
Recenzja prof. dr. hab. A. B. w omawianym zakresie jest bardziej krytyczna. Recenzent zarzuca znaczniej części tego dorobku walor informacyjny, choć wskazuje też te jego segmenty, zawarte w uznanych czasopismach naukowych, które charakteryzują się większą wnikliwością rozważań
i przydatnością prawno - porównawczą. Konkludując, prof. dr hab. A. B. charakteryzuje dorobek Habilitanta w tej części jako nietypowy, "ilościowy"
i w niewielkim stopniu spełniający wymóg "znacznego wkładu autora w rozwój dyscypliny naukowej".
Znacząca część wszystkich recenzji poświęcona jest monografii przedstawionej przez Habilitanta jako osiągnięcie naukowe. Wszyscy recenzenci zwrócili uwagę w pierwszej kolejności na wybór jej tematu. Prof. dr hab. M. J. uznał go za zasadny, wskazując, iż problematyka ta nie była wcześniej poruszana w polskiej literaturze prawniczej. Za mankament tytułu monografii uznał natomiast, iż wbrew swej treści, sugeruje całościowe omówienie wspomnianej instytucji demokracji bezpośredniej, a więc wszystkich jej rodzajów, gdy tymczasem Habilitant skupia się wyłącznie na referendum ogólnokrajowym.
Zbieżne, choć nieco bardziej krytyczne stanowisko, zajęła w swej recenzji
dr hab. V. S., prof.[...] . Wskazała na uwarunkowania ustrojowe, które czynią wybór tematu pracy niejednoznacznym. Zwróciła uwagę, iż z jednej strony instytucja referendum stanowić może dopełnienie i korektę przedstawicielskiej formy sprawowania władzy, z drugiej jednak wobec pozostawania Kirgistanu na drodze ku demokratyzacji ustroju, być może zagadnienie podjęte przez dr. A. P. charakteryzuje się ponadmiarową wycinkowością i nadinterpretacją znaczenia ustrojowego. Wskazując na brak w polskiej literaturze konstytucyjno - prawnej monografii poświęconej całościowemu ujęciu ustroju Kirgistanu, zwróciła uwagę na znacznie większą wartość poznawczą takiego opracowania. Mimo tych uwag, podsumowując tę część swej opinii recenzenckiej, Autorka wskazała, że przy pewnej dozie ostrożności i polemiki, temat zaproponowany przez Habilitanta może ostatecznie uznać za godny habilitacji.
Krytycznie co do trafności i sensowności wyboru tematu monografii odniósł się prof. dr hab. A. B., jasno artykułując swoje obawy. Wskazał, że referendum nie jest instytucją w kręgu azjatyckiej kultury prawnej i wciąż nieutrwalonych tendencji ustrojowych tego obszaru geograficznego, pozwalającą na udowodnienie przez Habilitanta posiadania umiejętności analitycznych
i wykładniczych w sferze prawa. Wskazał, iż wybrany temat nie stanowi istotnie kluczowego zagadnienia ustrojowego na obecnym etapie rozwojowym tego państwa.
Kolejnym obszarem podjętym przez dwoje recenzentów w tej części ich recenzji, odnoszącej się do monografii Habilitanta, była ocena postawionych hipotez badawczych oraz procesu ich dowodzenia. W odniesieniu do ich konstrukcji zarówno prof. dr hab. M.J. jak i dr hab. V. S., prof. [...] zwrócili
w pierwszej kolejności uwagę na ich oczywistość (banalność) oraz uwagę, że ostatnia z hipotez, uznająca aktualny model referendum za optymalny dla Kirgistanu, jest ogólnikowa, wątpliwa i bardzo dyskusyjna, zważywszy, że jego stosowanie odbywało się contra legem i w warunkach ciągłej niestabilności ustrojowej. Pogląd ten podzielił także prof. dr hab. M. J., a pośrednio także prof. dr hab. A. B. Proces dowodzenia postawionych przez Habilitanta hipotez badawczych spotkał się również z krytyczną oceną wspomnianych recenzentów. Wskazywali oni, iż praca w znacznej części o charakterze deskryptywnym,
z fragmentarycznością indywidualnych, autorskich analiz badawczych, nie pozwoliła w przekonujący sposób uwypuklić przebieg procesu dowodzenia postawionych hipotez, w efekcie czego konkluzje często nie znajdują potwierdzenia w argumentach wynikających z przeprowadzonych badań. W tej części rozważań recenzentów najsilniej swą ocenę zaprezentował prof. dr hab. A. B., który uznał, iż konkluzja Habilitanta głosząca, że większość referendów w Kirgistanie odbyła się
z naruszeniem obowiązującego prawa oznacza wręcz jego fiasko jako autora pracy
o charakterze prawniczym. Z kolei prof. dr hab. M. J. podniósł, że praca Habilitanta nie ujawniając procesu myślowego prowadzącego do wniosków zawartych w jej części konkludywnej, czyni je niejako zawieszonymi w intelektualnej próżni, bez ukazania ich zakorzenienia w procesie badawczym. Dr hab. V. S., prof. [...] w swej recenzji również zwróciła uwagę na oderwanie znaczącej części wniosków przytoczonych przez Habilitanta od problematyki stanowiącej istotę przedłożonej monografii, co w Jej ocenie stanowi wadę publikacji.
Ponadto recenzenci odnieśli się do przyjętych przez Habilitanta metod badawczych. Dr hab. V. S., prof. [...] uznała, że przyjęte przez Habilitanta metody: prawno - dogmatyczna, historyczno - prawna, oraz analiza instytucjonalna i systemowa są prawidłowe, prof. dr hab. M. J. nie wniósł uwag co do ich doboru, oceniając niekiedy niedostatek w ich zastosowaniu
w poszczególnych partiach monografii, natomiast prof. dr hab. A. B. uznał przyjętą w monografii metodologię pracy badawczej za ograniczoną, preferującą metodę prawno - dogmatyczną.
Konstrukcja monografii Habilitanta była przedmiotem zainteresowania wszystkich recenzentów. Jednoznacznie pozytywnie co do zawartości tematycznej monografii wypowiedziała się dr hab. V. S., prof.[...] , natomiast
z krytyką wszystkich recenzentów spotkał się podział materiału poddanego prezentacji. Zwrócono uwagę na nieadekwatność szerokiego rozbudowania zagadnień w niewielkim stopniu przydatnych z punktu widzenia przedmiotu badań, przy skromności dociekań ściśle odnoszących do postawionego problemu badawczego. Zwrócono uwagę także na nadmiarowość i dysproporcjonalność treści terminologicznych stanowiących przedmiot rozważań rozdziału i względem zawartości pozostałych rozdziałów (dr hab. V. S., prof.[...]), nie wnoszących do badań Habilitanta niczego istotnego (prof. dr hab. M. J.), nie prowadzących do nowych ustaleń naukowych, nie zawierających problemów wartych wyjaśnienia, będących referowaniem podręcznikowych form demokracji bezpośredniej (prof. dr hab. A. B.). Podobnie, za nie wnoszące istotnych ustaleń dla procesu badawczego i wniosków końcowych uznano również treści zawarte w rozdziale[...].
Recenzenci zwrócili uwagę, że niektóre partie tego rozdziału ledwie dotykają zagadnień kluczowych z punktu widzenia problemu badawczego, jak znaczenie własnych, oryginalnych tradycji narodowych dla ukształtowania referendum
w niepodległym Kirgistanie (dr hab. V. S., prof. [...]), gdy
za bezcelowe uznać należy omawiane fasadowych instytucji z okresu radzieckiego (prof. dr hab. A. B.). Z kolei prof. dr hab. M. J. wskazał na powierzchowność rozważań zawartych w tej części pracy, gdy tymczasem mogłyby wnieść istotny kontekst konstytucyjnoprawny do omawianego problemu badawczego. Zwrócił uwagę, że omówienie postanowień konstytucyjnych (zawartych w ustawie zasadniczej jak i ustawie konstytucyjnej o referendum) ma charakter opisowy, unikający szerszej analizy systemowej, pozwalającej na ukazanie związków między przedstawicielską, a bezpośrednią formą sprawowania władzy w Republice Kirgizji. Pogłębia to wrażenie wycinkowości prezentowanej problematyki, wręcz wyizolowanej z jej kontekstu ustrojowego, a wnioski kończące rozdział mają charakter aprioryczny, nie oparty na analizie i wnioskowaniu charakterystycznym dla pracy badawczej.
Rozdział [...], zapowiadający się jako kluczowy dla zaprezentowania problemu badawczego spotkał się również z licznymi uwagami krytycznymi. Prof. dr hab. M. J. zwrócił uwagę, że w tym fragmencie ponownie dominuje podejście sprawozdawczo - opisowe (podobnie dr hab. V. S., prof.[...]), ogniskujące się na zaprezentowaniu postanowień ustawy konstytucyjnej z 2016 r.
o referendum Republiki Kirgizji i szeregu innych aktów prawnych, przy co najmniej wstrzemięźliwości w sięganiu do pogłębionej analizy prawnej. W opinii recenzenta prowadzi to ponownie do braku oparcia zawartych w tym rozdziale konkluzji w jasno zaprezentowanym wnioskowaniu prawniczym. Przykładem takiego podejścia jest choćby wniosek Habilitanta wskazujący na recepcję rozwiązań obcych
w kształtowaniu instytucji referendum, bez jednak wyraźnego odniesienia
do konkretnych wzorców, które miały być w tym celu wykorzystane (prof. dr hab. A. B. uznaje, że znamionujący ten rozdział monografii brak sukcesu badawczego jest następstwem oparcia się na metodzie dogmatyczno - prawnej).
Ocena rozdziału [...] skupia się na dwóch płaszczyznach. W pierwszej, odnoszącej się do praktyki stosowania referendum ogólnokrajowego w Republice Kirgizji, recenzenci zwracają uwagę, że wnioski z niej płynące pośrednio oddziałują na ocenę trafności wybranej przez Habilitanta problematyki badawczej. Dowodzą jasno, że mimo obszerności i różnorodności aktów normatywnych formujących referendum jako instytucję ustrojową, jej zastosowanie odbiega od standardów właściwych państwom demokratycznym, skoro przebiegało z naruszeniem postanowień konstytucyjnych. Rodzi to w oczywisty sposób pytanie o wartość prawną instytucji w taki sposób działającej, a nawet czy jest to instytucja rzeczywista czy fikcyjna. Tym samym powstaje pytanie o sensowność podejmowania nad nią studiów prawniczych (prof. dr hab. A. B., dr hab. V. S., prof.[...]), a przynajmniej nakazuje wstrzemięźliwość w ocenie wniosku Habilitanta, zgodnie z którym model referendum ogólnokrajowego w Kirgizji ma charakter optymalny (prof. dr hab. M. J., dr hab. V. S., prof.[...]). Druga płaszczyzna oceny treści zawartych w rozdziale [...] monografii Habilitanta ogniskuje się na postawie badawczej, która charakteryzuje się przywiązaniem do ujęć deskryptywnych i ograniczonym zapałem do podejmowania pogłębionych analiz badawczych (prof. dr hab. M. J., dr hab. V. S., prof.[...]). Takie podejście prowadzi do prezentowania mało ambitnych wniosków końcowych (prof. dr hab. A. B., dr hab. V. S., prof.[...]), których powiązanie z prezentowanymi wcześniej treściami jest trudne do identyfikacji (prof. dr hab. M.J.). Jednocześnie dr hab. V. S., prof. [...] pozytywnie oceniła uwagi krytyczne i komentarze dotyczące rozwiązań prawnych referendum w Kirgistanie, ich jakości i praktyki jego stosowania. Także prof. dr hab. M. J. wskazał, że nie budzi Jego wątpliwości fakt, że Autor dysponuje wiedzą na temat opisywanej instytucji, oraz sprawnie i rzetelnie prezentuje analizę regulacji prawnych i przedstawia swoje uwagi.
Kwestia doboru źródeł i literatury przedmiotu stanowiła przedmiot szerszej wypowiedzi jedynie dr hab. V. S., prof.[...]. Pozytywnie oceniła obfitość i różnorodność językową zebranej literatury oraz ilość przywołanych źródeł normatywnych, podnosząc uwagi polemiczne co do zawartości treściowej poszczególnych pozycji bibliograficznych i ich adekwatności do omawianej problematyki.
Zamknięciem rozważań odnoszących się do monografii dr. A.P, było sformułowanie oceny jej wartości naukowej oraz spełnienia ustawowego kryterium znaczącego wkładu autora w rozwój dyscypliny naukowej. Jednoznaczna w tym zakresie konkluzja prof. dr hab. A. B., który zanegował znaczenie zaprezentowanej monografii w takim zakresie. Za elementy przesądzające o swej opinii uznał niewłaściwy wybór tematu, założenie badawcze
i ograniczoną metodologię stosowaną w pracy, preferującą metodę prawo - dogmatyczną. Inny sposób konkludowania tej części recenzji wybrali pozostali ich Autorzy. Prof. dr hab. M. J. wyważając różne aspekty wskazał, że monografia Autora, mimo podniesionych mankamentów badawczych, stanowi niewątpliwie zbiór istotnych informacji, pozwalających na zapoznanie się ze specyfiką omawianej instytucji. Zmiana jej systematyki oraz uzupełnienie niektórych wątków uczyniłoby z przedłożonej monografii pracę na pewno stanowiącą znaczny wkład
w rozwój nauki prawa konstytucyjnego. Jak jednak wskazał, w jej przedłożonym kształcie ma wątpliwości, czy rzeczywiście praca spełnia przesłanki zawarte w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Z drugiej jednak strony wskazał, że same wątpliwości nie dają jednak pewności pozwalającej zdyskwalifikować monografię Habilitanta jako niespełniającą minimalnych wymogów ustawowych, co prowadzi go do opinii, że spełnia podstawowe wymogi ustawowe. Z kolei dr hab. V. S., prof. [...] zwieńczyła tę część recenzji uwagami, iż mimo podniesionych uwag polemicznych i wątpliwości skłania się do wniosku o wystawienie monografii Habilitanta ostatecznie oceny pozytywnej, gdyż w Jej odczuciu spełnia ona, choć
w minimalnym stopniu, przesłanki ustawowe ubiegania się na jej podstawie o stopień naukowy doktora habilitowanego, a Habilitant w zasadzie posiada predyspozycje do prowadzenia samodzielnych badań naukowych.
Spośród przedstawionych recenzji, jedna autorstwa prof. dr. hab. A. B. zawierała jednoznacznie negatywny wniosek co do dopuszczenia
dr. A. P. do dalszego postępowania habilitacyjnego, argumentując to zarówno krytyczną oceną monografii jak i mało twórczym i sprawozdawczym charakterem dorobku naukowego Habilitanta, co nie czyni zadość wymaganiom art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Konkluzja Recenzenta jest konsekwencją kluczowych ocen cząstkowych zawartych w przedłożonej recenzji.
Z kolei prof. dr hab. M. J. przedstawił w swej recenzji stanowisko, iż dotychczasowy dorobek jak i przedłożona monografia czynią zadość wymaganiom wskazanej wyżej ustawy, a tym samym dają podstawę dla dalszych etapów postępowania habilitacyjnego. Jednak Recenzent czyni w swych konkluzjach uwagi krytyczne. Kreując pozytywną opinię o dorobku i monografii Habilitanta, zauważa, że czynią one zadość wymogom ustawy jednak, jak zauważa, z uwagami krytycznymi. Uwagi te sformułowane zostały w kluczowych elementach recenzji, odnoszących się do oceny dorobku jak i monografii Habilitanta. Wskazują one tak elementarne braki pracy naukowej jak znaczący deficyt umiejętności prowadzenia krytycznej pracy badawczej oraz zdolności wnioskowania prawniczego. Podnoszone braki pojawiają się w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy ukształtowany został naukowiec zdolny do samodzielnej pracy badawczej. Podobnie, wspomniany Recenzent prezentuje pogląd o dorobku i monografii Habilitanta jako kwalifikujących się jako podstawa do prowadzenia dalszych etapów postępowania habilitacyjnego, posługując się partykułą "mogą". Wspomniana partykuła, nadająca wypowiedzi charakter przypuszczający ukazuje wahanie Autora w kreowaniu wniosku jednoznacznie pozytywnego.
Konkluzje recenzji dr hab. V. S., prof.[...]. dowodzą, że wymogi art. 16 wspomnianej ustawy zostały przez Habilitanta spełnione, choć - jak zastrzega - w Jej ocenie, w minimalnym stopniu. Natomiast dokonania dr. A. P., jak wskazuje, ostatecznie ocenić można pozytywnie. Jak łatwo zauważyć, ten ostatni wniosek zawiera dwa słowa (ostatecznie i można), które wskazują poziom przekonania Recenzentki do Jej przedłożeń.
Członek Komisji, dr hab. Z. C., prof. [...] jasno i klarownie wyraził jednoznacznie pozytywną opinię o szeroko rozumianym dorobku naukowym Habilitanta. Podkreślił jego ewidentną nowość poznawczą, wykorzystanie nieznanych przedmiotowych źródeł literatury rosyjskiej, obfitość dorobku naukowego i jego wartość językową, znaczące zasługi dla Wydziału [...], w tym jego studentów oraz zaangażowanie w działalność publiczną, a także zaangażowanie w naukową wymianę, naukową, w tym udział w konferencjach międzynarodowych i publikacje obcojęzyczne. Koncentrując się na monografii Habilitanta nie miał zastrzeżeń do koncepcji pracy, nie zgodził się z zarzutami recenzentów odnoszącymi się do niewłaściwych proporcji rozprawy, wskazując, iż mieści się ona w swobodzie wyboru Autora. Sformułował nadto ocenę, iż zarówno monografia jak i pozostałe publikacje nie budzą zastrzeżeń metodycznych, zaś uwagi recenzentów do proporcji treści analitycznych i opisowych obecnych w monografii pozwala odeprzeć brak jasnej granicy między obiema postaciami wypowiedzi. Wskazał również na istotne znaczenie referendum w Kirgizji, jako państwie doświadczonym w przeszłości despotyzmem co pozwalało Habilitantowi na wykorzystanie tej unikalnej sytuacji z punktu widzenia poznawczego dla wzbogacenia pracy o elementy politologiczne. Podkreślił wysoką jakość formalną pracy, zarówno
w doborze źródeł jak i literatury,
Dr hab. P. U., prof. [...] odniósł się w pierwszej kolejności do przedłożonej rozprawy habilitacyjnej, która z punktu widzenia spełniania wymogów art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, budzi Jego poważne wątpliwości. Wynikają one z tematu pracy, a nade wszystko jej koncepcji jako pracy deskryptywnej, mającej walory poznawcze, ale pozbawionej własnej refleksji Habilitanta, opartej na wnikliwej analizie dogmatycznej. Prezentowana praca nie ukazuje warsztatu naukowego Habilitanta, w tym umiejętności posługiwania się metodami badawczymi, charakterystycznymi dla nauk prawnych. Dr hab. P. U., prof. [...] pokrótce scharakteryzował założenia monografii Habilitanta, w tym niedookreślony jej cel, brak prezentacji wykorzystanych metod badawczych oraz postawienie hipotez badawczych, które w Jego ocenie nie zostały zrealizowane. Następnie dokonał syntetycznej oceny poszczególnych rozdziałów monografii. Zwrócił uwagę, że rozdział [...] silnie oparty jest na ustaleniach radzieckiej i rosyjskiej literatury przedmiotu, z wyraźnym deficytem ustaleń poczynionych w nauce zachodniej. Wskazał także, że zagadnienia terminologiczne omówione w tym rozdziale nie znalazły właściwego wykorzystania w dalszej części pracy. Pod adresem rozdziału [...] wniósł zastrzeżenia co do jego nadmiernego rozbudowania warstwy historycznej i niedostatku refleksji analitycznej. W opinii dr hab. P.U., prof. [...] treść kluczowego dla monografii rozdziału [...] jest rozczarowująca, zdominowana podejściem opisowym, przepisująca postanowienia aktów normatywnych, ze śladowymi elementami analitycznymi. Podsumowując uwagi odnoszące się do tego rozdziału, członek Komisji wskazał, że jest on pozbawiony refleksji teoretycznej, a tym samym dyskwalifikujący. Rozdział[...], choć stanowi rzetelne, politologiczne przestawienie praktyki referendalnej w Kirgizji, nie przedstawia problemów prawnych powstałych na tym tle. Reasumując swoje uwagi podniesione względem omawianej monografii, dr hab. P. U., prof. [...] stwierdził, iż nie stanowi ona osiągnięcia naukowego w rozumieniu art. 16 ustawy
o stopniach naukowych i tytule naukowym. W Jego ocenie nie ukazuje ona warsztatu naukowego Habilitanta i nie dowodzi Jego zdolności do posługiwania się metodologią badań właściwych naukom prawnym. Oceniając generalnie pozytywnie liczebność i różnorodność pozostałego dorobku piśmienniczego Habilitanta, wskazał, że także w nim trudno jest uzyskać jednoznaczny obraz umiejętności warsztatowych Habilitanta. Ponadto nie zgłosił zastrzeżeń do pozostałego dorobku, w tym dydaktycznego i organizatorskiego, konkludując jednak, że ze względu na negatywną ocenę rozprawy habilitacyjnej uważa, że Habilitant nie powinien być dopuszczony do dalszego postępowania habilitacyjnego.
Dr hab. B.M., prof. [...], sekretarz Komisji zaznaczył, że nie ma większych wątpliwości co do pozytywnej oceny tzw. pozostałego dorobku naukowego dr. A. P. W Jego ocenie przemawia za tym znaczna liczba publikacji, szeroki zakres tematyczny przedstawionych prac, często odnosząca się do tematyki nie obecnej w polskiej literaturze naukowej, uznana pozycja naukowa czasopism, w których ukazały się publikacje Habilitanta, publikacja kilku artykułów za granicą, okoliczność, że wiele Jego publikacji wymagało dużego wysiłku w zakresie uzyskania i przetłumaczenia niezbędnych materiałów źródłowych, a co najmniej niektóre opracowania Habilitanta dotykają tematów newralgicznych i niezwykle istotnych. Ponadto równie wysoko ocenił aktywność organizacyjną i dydaktyczną Habilitanta. Więcej wątpliwości zgłosił dr hab. B. M., prof. [...] wobec przedłożonej monografii, zauważając, iż znajduje się ona na pograniczu spełniania wymogu art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, co jak zauważył, jest także konstatacją pozytywnych recenzji w toczącym się postępowaniu. W tym stanie rzeczy przedstawił własną ocenę elementów tworzących "znaczącą nowość" przedstawionej monografii, pozwalających uznać ją za osiągnięcie naukowe w rozumieniu powyższej ustawy. Zaliczył do nich przedstawienie po raz pierwszy w polskiej doktrynie prawniczej
w sposób tak obszerny, sprawny i wyczerpujący instytucji referendum w Kirgizji. Wskazał, że szeroka prezentacja dogmatyczna tej instytucji, pozwoliła także poszerzyć wiedzę o poglądach rosyjskojęzycznych przedstawicieli doktryny prawa. Dodatkowo sekretarz Komisji zwrócił uwagę na trafność uwag krytycznych
i komentarzy autorskich oceniających omawiane regulacje kirgiskie. Podnosząc pewne wątpliwości co do treści wniosków końcowych, podsumował swą wypowiedź stwierdzeniem, że "nie zmienia to jednak możliwości skłonienia się do pozytywnej oceny monografii Habilitanta, zwłaszcza biorąc pod uwagę dwie pozytywne konkluzje wyrażone przez Recenzentów".
Przewodniczący, prof. dr hab. Z. W. na wstępie zauważył, że po uważnej analizie autoreferatu Habilitanta, i przedstawionych do oceny dokumentów oraz prac złożonych w przewodzie, podziela konkluzję recenzji prof. dr. hab. A. B. i przyłącza się do negatywnej oceny wniosku dr. A. P. w prowadzonym postępowaniu habilitacyjnym. Dostrzegając pozanaukowe dokonania Habilitanta w sferze organizatorskiej i dydaktycznej uznał, że nie mają one decydującego znaczenia dla ustalenia czy spełnia on wymogi zawarte w art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Następnie Przewodniczący Komisji skupił się na brakach w sferze współpracy międzynarodowej, do których zaliczył m.in. brak istotniejszych publikacji zagranicznych, nieliczne kontakty i współpracę z uczelniami i partnerami zagranicznymi, nieodbywanie zagranicznych staży naukowych. Dodając do tego niepełnienie funkcji promotora pomocniczego czy też innej opieki nad doktorantami, prof. dr hab. Z.W. wyraził pogląd, że nie można uznać osoby Habilitanta za w pełni uformowanego, samodzielnego uczonego. Dokonując oceny dorobku piśmienniczego Habilitanta, Przewodniczący Komisji wskazał, że zakotwiczenie jego zasadniczej części w problematyce ustrojów państw azjatyckich dawnego Związku Radzieckiego, lokuje Habilitanta na marginesie kluczowych nurtów badań w polskim i porównawczym prawie konstytucyjnym. Dostrzegając liczebność
i różnorodność tematyczną i formalną dorobku piśmienniczego Habilitanta, zwrócił uwagę, że jedynie pewna jego część zamieszczona była w znaczących periodykach naukowych. Oceniając zawartość publikacji dr. A. P. ocenił, że wiele
z nich ma jedynie walor informacyjny, merytorycznie zbyt często powierzchowny, pozbawiony tła teoretycznego i przy jego atypowości przedmiotowej nie sposób uznać, iż wypełnione zostało kryterium realnego i znaczącego wkładu Habilitanta
w rozwój dyscypliny naukowej. Dokonując oceny monografii przedstawionej przez Habilitanta, prof. dr hab. Z. W. uznał w pierwszej kolejności wybór jej tematu za niewłaściwy dla zrealizowania badania naukowego godnego stopnia doktora habilitowanego. Przedmiot rozprawy uznał za niewielki, kontrowersyjny
i ograniczony do segmentu ustrojowego w najlepszym razie mogącego stać się tematem doktoratu. Ponadto przychylił się do uwag prof. dr. hab. M.J., oceniających nieadekwatność tytułu monografii względem zawartych
w niej treści, zawężonych jedynie do referendum ogólnokrajowego. Hipotezy pracy ocenił jako banalne, zastosowaną metodologię jako nietrafną, gdyż eksplorującą zasadniczo metodę formalną, uznając charakter pracy za odtwórczy i pozbawiony naukowego dyskursu. Konkludując swe wystąpienie, Przewodniczący Komisji uznał wniosek Habilitanta o wszczęcie postępowania habilitacyjnego za przedwczesny, gdyż Jego rzeczywisty dorobek w ocenie Przewodniczącego Komisji nie spełnia wymogów art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki.
W głosowaniu jawnym, przeprowadzonym w obecności wszystkich członków Komisji, za tak ukształtowaną uchwałą głosowało 4 członków Komisji, 3 członków Komisji było przeciw, żaden z członków Komisji się nie wstrzymał. Przewodniczący Komisji prof. dr hab. Z. W. stwierdził przyjęcie uchwały z dnia [...] grudnia 2019 r. Komisji habilitacyjnej zawierającej pozytywną opinię w sprawie nadania dr. A. P. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie nauki prawne większością głosów.
Posiedzenie Rady Dyscypliny Nauki [...] w postępowaniu habilitacyjnym dr. A. P. odbyło się w dniu [...] stycznia 2020 r., a jego przedmiot został określony w projekcie porządku obrad, przesłanym drogą elektroniczną. Rada w początkowym stadium posiedzenia przyjęła jednogłośnie proponowany porządek obrad, w którego punkcie oznaczonym jako 4, zatytułowanym "Sprawy naukowe" przewidziany był podpunkt b) o brzmieniu "Uchwała Rady Dyscypliny Nauki [...] w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego Panu dr. A. P.". Przystępując do procedowania tego podpunktu obrad, przewodniczący posiedzeniu Rady Dziekan Wydziału [...], prof. dr hab. M. M. poinformował członków Rady, że protokół posiedzenia Komisji Habilitacyjnej został im przesłany. Oświadczenie Przewodniczącego Rady Dyscypliny w tej kwestii nie spotkało się ze sprzeciwem żadnego z jej członków.
Następnie Przewodniczący Rady zapytał, czy są jakieś uwagi lub sugestie, przy czym, wobec braku reakcji członków Rady Dyscypliny na swoje pytanie, zarządził głosowanie tajne. W wyniku głosowania przedstawiona uchwała oznaczona jako [....] o nadaniu dr. A. P. stopnia doktora habilitowanego nie została podjęta. W głosowaniu uczestniczyło 20 członków Rady, będących samodzielnymi pracownikami naukowymi, a za jej przyjęciem głosowało 5 członków Rady, przeciw głosowało 10 członków Rady, a 4 członków Rady wstrzymało się od głosu. Wynik głosowania nie spotkał się z żadną reakcją członków Rady Dyscypliny, a Dziekan poinformował, że na następnym posiedzeniu Rady Dyscypliny trzeba będzie przeprowadzić głosowanie w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego Panu dr. A. P.
W ramach wolnych wniosków, prof. dr hab. J. M. zaproponował, aby już na tym posiedzeniu Rady Dyscypliny poddać pod głosowanie uchwałę Rady Dyscypliny o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego dr. A. P.
Wniosek ten nie spotkał się z reakcją ze strony członków Rady Dyscypliny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie przepisu art. 135 ppsa o uchylenie poprzedzającej ją uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Nauki [...] w W. w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego Skarżącemu oraz uchwały [...] Rady Dyscypliny Nauki [...] w W. w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego Skarżącemu i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rady z dnia [...] czerwca 2021 r. utrzymująca w mocy uchwałę z dnia [...] stycznia 2020 r. Radą Dyscypliny [...] w W.
w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a.").
Skarżący wnioskiem złożonym w dniu [...] stycznia 2019 r. wystąpił o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Zgodnie z art. 179 ust. 10 ustawy z dnia 3 lipca
2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669): Z dniem [...] stycznia 2021 r. Rada Doskonałości Naukowej wstępuje w prawa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Na podstawie art. 189 ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: Z dniem [...] grudnia 2020 r. znosi się Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. W związku powyższym
w przedmiotowym postępowaniu Rada Doskonałości Naukowej prowadzi sprawę
w następstwie prawnym Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się
o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy ani czy przedłożona rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład
w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dokonuje się oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej (por. wyrok NSA
z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 212/08, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Czynności przewodu habilitacyjnego kończą się bowiem uchwałami rady jednostki organizacyjnej (art. 18a ustawy o stopniach).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy o stopniach do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1, może stanowić:
1) dzieło opublikowane w całości lub w zasadniczej części, albo cykl publikacji powiązanych tematycznie;
2) zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne;
3) część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.
Przebieg postępowania habilitacyjnego normuje art. 18a ustawy o stopniach. Stanowi on m.in., że postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, skierowany wraz
z autoreferatem do Centralnej Komisji (ust. 1). Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego (ust. 5). W terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz
z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11). W myśl art. 21 ust. 1 ustawy
o stopniach osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz
z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego.
Jak już wcześniej wskazano, zakres kontroli sądu administracyjnego jest ograniczony, bowiem Sąd ten nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy
w postępowaniu przed Centralną Komisją nie naruszono norm postępowania wynikających z przepisów ustawy, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sądowa kontrola musi zatem ograniczać się jedynie do tego, czy zachowane były zasady postępowania, tzn. czy powołano odpowiednio kwalifikowanych recenzentów, czy przygotowali oni umotywowane recenzje, czy dochowano przepisów dotyczących kworum i głosowania oraz innych przewidzianych przepisami zasad postępowania (por. H. Izdebski, J. Zieliński "Komentarz do art. 29 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym" (w:) H. Izdebski, J. Zieliński "Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz", publ. LEX
nr 141291).
Ten szczególny charakter postępowania dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Centralną Komisją. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała, nie korzysta z praw strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Postępowanie dowodowe prowadzone przez Centralną Komisję ograniczone jest natomiast wyłącznie do uzyskania recenzji, co wynika z art. 35 ust. 3 ustawy
o stopniach. Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach Centralna Komisja,
po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę
do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej.
Wskazać należy, że Centralna Komisja ma kompetencje ograniczone
do kontroli, a nie merytorycznego orzekania w sprawie. Kontrola ta sprowadza się
do kontroli prawidłowości czynności prawnych, których wadliwość powoduje uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Naukowej.
Wymaga zaznaczenia, że samo postępowanie przed Centralną Komisją do czasu podjęcia uchwały ma charakter niejawny, a zapadające w jego toku uchwały są podejmowane w tajnym głosowaniu. W sprawie o nadanie stopnia naukowego, ze względu na szczególny tryb postępowania nie może być wprost stosowany art. 10
§ 1 Kpa. Dlatego w tych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Ponadto decyzje Centralnej Komisji należą do decyzji wydawanych przez organ kolegialny. Decyzje tego typu stanowią podsumowanie postępowania, mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym. Zatem brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia tej decyzji, z uwagi na specyfikę tego postępowania, nie może być uznane za naruszenie prawa, dające podstawę do uchylenia decyzji. Ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje kolegialne podejmowane w głosowaniu tajnym, a wyników tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 Kpa. (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1226/09).
Zgodnie z art. 179 ust. 10 przepisy wprowadzające ustawę – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce Rada Doskonałości Naukowej wstępuje w prawa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.
Przechodząc do analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawą wniosku Skarżącego o nadanie stopnia doktora habilitowanego był dorobek piśmienniczy Habilitanta. Wszyscy recenzenci zwrócili uwagę na jego obfitość
i różnorodność, zarówno tematyczną (zagadnienia ustrojowe państw nieuznawanych i częściowo uznawanych, problematyka ustrojów konstytucyjnych państw Azji Centralnej, instytucje ustrojowe Federacji Rosyjskiej i jej republik, zagadnienia ustrojowe Mołdawii, wybrane zagadnienia konstytucyjne Polski i innych państw)
jak i formalną (m.in. autorstwo i współautorstwo opracowań książkowych, współredakcja prac zbiorowych, autorstwo i współautorstwo rozdziałów w pracach zbiorowych, autorstwo i współautorstwo artykułów, recenzje, glosy, tłumaczenia
i hasła leksykonowe) oraz ilościową.
W toku prowadzonego przez organy obu instancji postępowania, dorobek naukowy Skarżącego nie został jednoznacznie negatywnie oceniony przez recenzentów powołanych na etapie postępowania w pierwszej instancji. Szczegółową analizę piśmiennictwa Habilitanta przedstawił prof. dr hab. M. J., syntetycznie odnieśli się do niego prof. dr hab. A. B. oraz dr hab. V. S., prof.[...]. Opinie dotyczące tego obszaru dorobku Habilitanta prezentowane przez recenzentów są złożone. Generalnie pozytywna była opinia prof. dr hab. M. J. Podobna w swych konkluzjach była recenzja dr hab. V. S., prof. [...], która wskazuje, że Habilitant wykazuje się istotną aktywnością naukową w dyscyplinie nauk prawnych, przyczyniając się do rozwoju polskiej nauki prawa konstytucyjnego. Recenzja prof. dr hab. A. B. w omawianym zakresie jest bardziej krytyczna.
Zamknięciem rozważań odnoszących się do monografii Habilitanta, było sformułowanie oceny jej wartości naukowej oraz spełnienia ustawowego kryterium znaczącego wkładu autora w rozwój dyscypliny naukowej. Jednoznaczna w tym zakresie była konkluzja prof. dr. hab. A. B., który zanegował znaczenie zaprezentowanej monografii w takim zakresie.
Członek Komisji, dr hab. Z. C., prof. [...] jasno i klarownie wyraził jednoznacznie pozytywną opinię o szeroko rozumianym dorobku naukowym Habilitanta.
Dr hab. P. U., prof. [...] odniósł się w pierwszej kolejności
do przedłożonej rozprawy habilitacyjnej, która z punktu widzenia spełniania wymogów art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, budzi Jego poważne wątpliwości.
W ocenie Sądu uchwała z dnia [...] grudnia 2019 r. Komisji habilitacyjnej sporządzona została od strony formalnej prawidłowo. Zawartość merytoryczna uzasadnienia jest spójna z treścią rozstrzygnięcia. Zawiera argumenty, które przesądziły o przyjętym rozstrzygnięciu, choć z racji różnorodności ocen, które zawarte były zarówno w recenzjach jak i zostały wypowiedziane w trakcie obrad Komisji habilitacyjnej, należało wskazać, że uchwała zapadła wyraźnie niejednomyślnie.
Posiedzenie Rady Dyscypliny Nauki [...] w postępowaniu habilitacyjnym dr. A. P. odbyło się w dniu [...] stycznia 2020 r., a jego przedmiot został określony w projekcie porządku obrad, przesłanym drogą elektroniczną. W wyniku głosowania przedstawiona uchwała oznaczona jako [...] o nadaniu dr. A. P. stopnia doktora habilitowanego nie została podjęta. W głosowaniu uczestniczyło 20 członków Rady, będących samodzielnymi pracownikami naukowymi, a za jej przyjęciem głosowało 5 członków Rady, przeciw głosowało 10 członków Rady, a 4 członków Rady wstrzymało się od głosu. Wynik głosowania nie spotkał się z żadną reakcją członków Rady. Tego samego dnia podjęto uchwałę oznaczoną numerem [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego Panu dr. A. P. została przyjęta 16 głosami "za", przy 3 głosach "przeciw" i 3 głosach wstrzymujących się.
W toku prowadzonego przez organy obu instancji postępowania, dorobek naukowy Skarżącego wprawdzie nie jednogłośnie, ale został negatywnie oceniony na etapie postępowania w pierwszej instancji, jak również przez Zespół Nauk Społecznych RDN (w dniu [...] czerwca 2021 r.) po zapoznaniu się z recenzją sporządzoną w postępowaniu odwoławczym i pełną dokumentacją sprawy, w wyniku tajnego głosowania (TAK: 2, NIE: 26, WSTRZYMUJĄCE: 4), wyraził negatywną opinię w tej sprawie. Zespół uznał, że opinia rzeczoznawcy organu, kończy się jednoznacznie negatywną konkluzją, wykazującą, iż odwołanie nie zawiera argumentów formalnych, ani też merytorycznych, uzasadniających uchylenie zaskarżonej uchwały Rady. Wobec tego, rozpatrujący zasadność odwołania, Zespół Nauk Społecznych RDN uznał, że osiągnięcia naukowe Habilitanta nie spełniają wymagań, określonych w art. 16 ustawy o stopniach. Także Rada Doskonałości Naukowej po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy i stanowiskiem recenzenta powołanego przez Radę, którego to recenzję przyjęto za własną, postanowiła utrzymać w mocy uchwałę Rady Naukowej Dyscypliny Nauk [...].
Recenzje stanowią warunek niezbędny do podjęcia uchwały przez Radę Doskonałości Naukowej, ale nie jest ona nimi w żaden sposób związana. Treść uchwały w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nie jest ani nie musi być odzwierciedleniem wniosków/konkluzji recenzentów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 548/18). Ponadto przepisy ustawy o stopniach naukowych
i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie stwarzają kandydatowi na stopień naukowy możliwości dyskutowania na temat recenzji. Tym samym jednoznacznie negatywne oceny recenzentów nie mogą zostać zaprzeczone wyjaśnieniami strony.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że w toku postępowania przed organami obu instancji (które szczegółowo opisano, przedstawiając stan faktyczny sprawy) nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość podjętej uchwały o odmowie nadania Skarżącemu stopnia doktora habilitowanego. Podjęta uchwała jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony, jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną decyzję
o sposobie załatwienia sprawy. Samo merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogło zostać wyrażone tylko w dyskusji
i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
W ocenie Sądu postępowanie to było zgodne z przepisami ustawy
o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do polemiki z przyjętą przez Radę Naukowej Dyscypliny Nauk [...] procedurą postepowania.
W ocenie Sądu za nietrafny uznać zarzut naruszenia art. 7, i 77 § 1 Kpa., zgodnie z którym Rada Dyscypliny nie podjęła wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie
ze słusznym interesem Skarżącego.
Obowiązek zbadania całości dorobku kandydata do stopnia doktora habilitowanego spoczywa na Komisji Habilitacyjnej. Prawidłowe wykonanie powierzonego jej zadania, ujawnione jasno i precyzyjnie w protokole z jej posiedzenia oraz w podjętej uchwale dawało gremium samodzielnych pracowników naukowych wchodzących w skład Rady Dyscypliny, o wybitnym wkładzie w daną dyscyplinę naukową, podstawę do sprawnego wyrobienia sobie opinii
w przedmiotowej sprawie. Dlatego nie można podzielić ww. zarzutu Skarżącego.
W sprawie zarzutu, odnoszącego się do braku zapewnienia obecności Habilitanta na posiedzeniu Rady Dyscypliny stwierdzić należy, że występuje brak podstaw prawnych do takiego żądania.
Możliwość osobistego udziału Habilitanta w postępowaniu habilitacyjnym, została wyraźnie ograniczona do etapu komisyjnego i to na wniosek Komisji Habilitacyjnej, w szczególnym przypadku uzasadnionym wątpliwościami Komisji dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych (art. 18 a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki). Zasadnicze stadium merytorycznego badania dorobku i osiągnięcia naukowego Habilitanta dokonane zostało przez Komisję. W efekcie jej prac, Rada Dyscypliny otrzymała przedmiotową opinię i to ona, wraz z pozostałymi dokumentami stanowiła podstawę dla członków Rady Dyscypliny do podjęcia decyzji o sposobie głosowania
w przedmiocie nadania stopnia naukowego.
Kwestie te formułuje art. 18 a ust. 11 zd. 2 ustawy o stopniach naukowych
i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki: Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Został więc określony tryb działania Rady Dyscypliny w tak swoistej procedurze jaką jest nadanie lub odmowa nadania stopnia doktora habilitowanego. Wszystko to łącznie sprawia, że doszukiwanie się podstaw prawnych umożliwiających udział Habilitanta
w posiedzeniu Rady Dyscypliny, a nawet próba dekodowania takiego obowiązku
po stronie Rady Dyscypliny jest zabiegiem chybionym.
W ocenie Sądu nietrafny jest zarzut braku prowadzenia postępowania
w sposób budzący zaufanie Skarżącego do organów władzy publicznej
z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania. Zarzut ten oparty na twierdzeniu, iż każde postępowanie habilitacyjne opiera się na tożsamych stanach faktycznych jest niezasadny co szczegółowo zostało wyjaśnione w decyzji.
W ocenie Sądu zasada zaufania, na którą powołuje się Skarżący,
w przypadku postępowania habilitacyjnego sformowana jest na dwóch elementach: przestrzegania przez organy uczestniczące w tym postępowaniu obowiązującego
je prawa, oraz kierowania się kryteriami pozwalającymi na rzetelną ocenę dorobku Habilitanta. W odwołaniu Habilitant nie wskazał ani jednego dowodu na to, że którykolwiek z organów wyłamał się z tych obowiązków. Podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące nie dotrzymania terminu powiadomienia
o posiedzeniu Rady Dyscypliny również nie zasługują na uwzględnienie. Nie można stwierdzić, że uchybienie terminu zwołania posiedzenia Rady Dyscypliny na 7 dni przed jego odbyciem wobec części, a nawet wszystkich jej członków stanowi uchybienie, które miało wpływ na wynik sprawy. Uczyniono to na trzy dni przed jej posiedzeniem, to był to wystarczający okres dla wyrobienia sobie poglądu przez samodzielnych pracowników naukowych o wartości dorobku naukowego Habilitanta. Ponadto żaden z uczestników posiedzenia Rady nie podniósł wątpliwości, co do terminu zawiadomienia o posiedzeniu.
Podstawą odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego było uznanie, że osiągnięcie naukowe przedstawione przez Kandydata nie stanowi znacznego wkładu Habilitanta w rozwój dyscypliny: w dziedzinie nauk społecznych
w dyscyplinie nauki prawne.
W postępowaniu wartość osiągnięcia naukowego została oceniona negatywnie a jak słusznie zauważył organ, główne osiągnięcie naukowe wskazane przez Skarżącego nie spełnia wymogów art. 16 ustawy o stopniach naukowych
i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i w konsekwencji nie stanowi znacznego wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Odmienna ocena dorobku naukowego Kandydata nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania.
Podsumowując Sąd stwierdza, że analiza czynności podjętych
w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, wskazuje, iż Rada nie naruszyła prawa w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło