II SA/Wa 390/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Anna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie dokumentów postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Z. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie dokumentów. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych oświadczeniach wnioskodawca wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką. Podniósł, że na dochód rodziny składa się jego emerytura w wysokości [...] zł brutto – [...] zł netto oraz wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł brutto – do wypłaty (po potrąceniach) [...] – łącznie 5.443,80 zł brutto – około 3.290 zł netto. Oświadczył, że posiada dom mieszkalno-gospodarczy z 1924 r. (niezamieszkany, do kapitalnego remontu) o powierzchni 53,41 m2, mieszkanie o powierzchni 63,55 m2 (współwłasność) oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 4,0293 ha (współwłasność), z którego nie uzyskuje dochodów. Podał, że do stałych wydatków gospodarstwa domowego należą opłaty za mieszkanie – 611 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną - średnio około 143 zł miesięcznie, spłaty rat kredytów zaciągniętych w związku z kształceniem dzieci (skarżący wskazał, że ma czworo dzieci) w wysokości około 1.164 zł miesięcznie, opłaty za telefon – około 152 zł, internet – około 94 zł, dojazdy żony do pracy – 120 zł, ubezpieczenie – kwartalnie – 70 zł, zakup leków – około 230 zł, utrzymanie córki studiującej poza miejscem zamieszkania - około 900 zł miesięcznie. Do wniosku dołączył m.in. wyciągi z posiadanego konta bankowego, zaświadczenie o wynagrodzeniu żony z dnia [...] kwietnia 2014 r., kserokopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2014 r. o waloryzacji emerytury, informację wspólnoty mieszkaniowej o wysokości opłat za mieszkanie z dnia [...] kwietnia 2014 r., kserokopię dowodu zakupu [...] dla córki, która studiuje [...], na kwotę [...] zł, kserokopie faktur za energię elektryczną, gaz, internet. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 powołanej ustawy (por. " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Cytowany powyżej przepis prawa przewiduje instytucję prawa pomocy, będącą realizacją konstytucyjnego prawa do sądu. Podstawą do skorzystania z tego uprawnienia przez stronę jest wykazanie, iż jest ona w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania jej prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż w trzyosobowym gospodarstwie domowym miesięczny dochód wynosi około 3200 netto miesięcznie. Małżonkowie posiadają stałe dochody, korzystają z debetu na rachunku bankowym. Posiadane środki pozwalają rodzinie na kształcenie dzieci, które nie osiągają dochodów. Powyższe okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł, tytułem wpisu sądowego od złożonej skargi. Należy wyjaśnić wnioskodawcy, iż pojęcie "utrzymanie konieczne" wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, oznacza środki na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Dlatego też wnioskodawca decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej, powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Należy podkreślić, że pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu wnioskodawca do takich osób nie należy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.