II SA/Wa 3943/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.L. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej (K.L.) wpis od skargi w kwocie 100 (słownie: stu) złotych. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] zwrócił podanie, tj. skargę K.L. z 11 kwietnia 2021 r., uzupełnioną w piśmie z 10 maja 2021 r. W zwróconej skardze wymieniona zwróciła się z żądaniem adekwatnego zadośćuczynienia finansowego w związku z nieprawidłowościami w przetwarzaniu jej danych osobowych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "[...]"), które doprowadziło do ujawnienia informacji o jej zdrowiu i leczeniu. W uzasadnieniu postanowienia PUODO stwierdził, że postępowanie sądowe dotyczące odszkodowania za szkodę majątkową lub niemajątkową poniesioną w wyniku naruszenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (dalej "RODO") jest wszczynane przed sądem powszechnym – sądem okręgowym. 19 września 2021 r. na adres elektroniczny poczty elektronicznej Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ([email protected]) wpłynęła wiadomość e-mail z adresu [...], w którym skarżąca stwierdziła, że zgodnie z postanowieniem PUODO wnosi skargę na [...] w związku z nieprawidłowym przetwarzaniem jej danych osobowych, co przyczyniło się do udostępnienia jej danych dotyczących zdrowia osobom nieuprawnionym. Skarżąca wniosła o ukaranie [...], a także zadośćuczynienie na jej rzecz. W piśmie z 1 października 2021 r. (II KO/Wa 286/21) poinformowano skarżącą, że: 1. pisma w postepowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem również skarga inicjująca postępowanie musi spełniać wymagania określone w art. 46 i 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z wymogów jest wniesienie jej w formie ustalonej przepisami ustawy tj. w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego (za pośrednictwem platformy ePUAP). Nie jest zatem możliwe skuteczne wniesienie skargi poprzez wysłanie wiadomości e-mail. Taka skarga nie wywoła skutków procesowych. Wobec tego, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail, wniesiona przez skarżącą skarga, pozostawiona zostanie w repetytorium II KO/Wa 286/21 i nie zostanie jej nadany dalszy bieg; 2. jeżeli jej intencją jest wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to należy to zrobić w jednej z form wskazanym w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 18 października 2021 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej - karta nr 20 akt sprawy) K.L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z 12 października 2021 r., w której stwierdziła, że zgodnie z postanowieniem PUODO wnosi skargę na [...] w związku z nieprawidłowym przetwarzaniem jej danych osobowych, co przyczyniło się do udostępnienia jej danych dotyczących zdrowia osobom nieuprawnionym. W skardze strona opisała okoliczności dotyczące korespondencji wysłanej do niej przez [...], w której zawarto dane dotyczące zdrowia skarżącej, odnalezionej przez nią w skrzynce pocztowej miesiąc po wysłaniu, nieprawidłowo zaadresowanej i zaklejonej taśmą. Podała też informacje dotyczące prób wyjaśnienia z [...] zaistniałej sytuacji oraz prośby o pomoc skierowanej do PUODO. Skarżąca wniosła o ukaranie [...], a także zadośćuczynienie na jej rzecz. Sąd przy piśmie z 29 października 2021 r. przekazał PUODO skargę K.L. z 12 października 2021 r. PUODO przy piśmie z 26 listopada 2021 r. przekazał do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. Organ administracji wniósł o odrzucenie skargi na postanowienie z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] z powodu przekroczenia terminu do jej wniesienia. Sąd przy piśmie z 10 grudnia 2021 r. doręczył skarżącej odpis odpowiedzi PUODO na skargę. Zaradzeniem z tego samego dnia wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] w wysokości 100 zł. K.L. w piśmie z 21 grudnia 2021 r., odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podniosła, że pierwotne skarga została złożona pocztą elektroniczną 19 września 2021 r., zgodnie z instrukcją umieszczoną na stronie internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w zakładce "Skargi i Wnioski". Tym samym, jak stwierdziła skarżąca, skarga została przekazana w przewidzianym terminie 30 dni. Dodała, że jakkolwiek skarga (wniesiona pocztą elektroniczną) zawierała wszystkie niezbędne elementy wskazane w rzeczonej instrukcji, to w piśmie z 1 października 2021 r. (II KO/Wa 286/21) nie została uznana za ważną. Dlatego ponowiła ją w piśmie z 12 października 2021 r., które wysłała pocztą. W piśmie z 19 kwietnia 2022 r. udzielono skarżącej informacji, że: 1. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 12 października 2021 r. stwierdziła, że wnosi ją "zgodnie z postanowieniem Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych"; 2. do skargi dołączyła kopię postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...]; 3. postanowieniem tym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowił zwrócić jej skargę z 11 kwietnia 2021 r. (uzupełnioną pismem z 10 maja 2021 r.) dotyczącą przetwarzania danych osobowych przez [...] sp. z o.o.; 4. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zwrócił skargę z 11 kwietnia 2021 r., ponieważ stwierdził, że właściwy w sprawie jest sąd okręgowy; 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest sądem okręgowym; 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest uprawniony do rozpoznania skargi "na [...] sp. z o.o.", nałożenia na [...] sp. z o.o. kary, ani nie jest uprawniony do przyznania zadośćuczynienia finansowego; 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zajmuje się m.in. kontrolą legalności decyzji administracyjnych i postanowień wydawanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych; 8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest właściwy do kontroli postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...], pod warunkiem jednak skutecznego wniesienia skargi na to postanowienie; 9. wniesienie skargi na to postanowienie nie oznacza jednak, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zajmie się sprawą nałożenia kary na [...] sp. z o.o. i zadośćuczynienia, tylko najpierw Sąd ustali, czy skarga została wniesiona zgodnie z wymogami formalnymi, a jeśli tak, to skontroluje, czy postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] sierpnia 2021 r. jest zgodne z prawem. W tym samym, piśmie w związku z udzielonymi informacjami, wezwano skarżącą do wskazania w terminie 7 dni, czy jej skarga z 12 października 2021 r. jest skargą: 1. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...], którego kopię dołączyła do skargi, czy 2. na inny akt lub czynność (jeśli tak, to zobowiązano do precyzyjnego wskazania zaskarżonego aktu lub czynności oraz wskazania organu, którego działanie jest przedmiotem tej skargi). Jednocześnie poinformowano K.L., że jeżeli nie udzieli odpowiedzi na wezwanie w wyznaczonym terminie, Sąd przyjmie, że jej skarga z 12 października 2021 r. jest skargą na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...]. Wezwanie doręczone stornie 22 kwietnia 2022 r. (karta nr 56 akt sprawy) pozostaje bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Jakkolwiek skarżąca wskazała w skardze, że wnosi ją na [...] i zażądała ukarania tej spółki oraz zadośćuczynienia na swoją rzecz, Sąd przyjął, że przedmiotem zaskarżania jest postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu podania, tj. skargi K.L. z 11 kwietnia 2021 r., uzupełnionej w piśmie z 10 maja 2021 r. Po pierwsze, K.L. dołączyła do skargi z 12 października 2021 r. kopię powołanego postanowienia. Po drugie, pomimo wskazania w piśmie z 19 kwietnia 2022 r., że nieudzielenie odpowiedzi na zawarte w nim wezwanie spowoduje, że Sąd przyjmie, że skarga z 12 października 2021 r. jest skargą na postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...], K.L. nie odpowiedziała na wezwanie. Po trzecie, w zarządzeniu z 10 grudnia 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi wskazano, że chodzi o skargę na postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...]. Po czwarte, także PUODO w odpowiedzi na skargę przyjął, że skarga K.L. jest skargą na postanowienie z [...] sierpnia 2021 r. 2. Skarga K.L. została wniesiona po upływie terminu przewidzianego w ustawie na dokonanie tej czynności i dlatego należało ją odrzucić. Po pierwsze, jak wynika z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przedmiotowej sprawie termin ten należy liczyć od 21 sierpnia 2021 r. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego urzędowego poświadczenia doręczenia (karta nr 10) tego dnia doręczono skarżącej zaskarżone postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...]. Należy przy tym nadmienić, że w postanowieniu zawarto pouczenie, w którym wskazano w szczególności, że skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia postanowienia za pośrednictwem PUODO. Po drugie, w świetle art. 53 § 4 P.p.s.a., termin, o którym mowa § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt sprawy (karta nr 20 akt sądowych), K.L. wniosła skargę z 12 października 2021 r. wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wysłała ją pocztą, oddając przesyłkę w placówce pocztowej 18 października 2021 r., co zgodnie z art. 83 § 1 P.p.s.a., było równoznaczne z wniesieniem skargi do Sądu. Po trzecie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Liczony od 21 sierpnia 2021 r. termin trzydziestu dni, w którym K.L. mogła skutecznie wnieść skargę na postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...], upłynął 20 września 2021 r. Skarga została wniesiona 18 października 2021 r., zatem po upływie tergo terminu. 3. Wysłanie przez skarżącą 19 września 2021 r. na adres elektroniczny poczty elektronicznej Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ([email protected]) wiadomości e-mail nie spowodowało, że wniosła ona skargę na postanowienie PUODO z [...] sierpnia 2021 r. Wysłanie na adres elektroniczny poczty elektronicznej sądu administracyjnego wiadomości e-mail nie stanowi bowiem w świetle przepisów P.p.s.a. wniesienia pisma do tego sądu. Wedle art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 12b § 1 P.p.s.a., określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a, tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Jak wynika z art. 12 § 2 P.p.s.a., w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a. Ostatni z powołanych przepisów określa jedyną dopuszczalną formę wnoszenia pism (w tym skargi) w formie dokumentu elektronicznego do sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070 ze zm. – dalej powoływana jako "u.o.i.d.p.p."), elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego (zatem także do sądu - zob. art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.i.d.p.p.) przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1a u.o.i.d.p.p., podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W świetle art. 3 pkt 13 u.o.i.d.p.p., elektroniczna platforma usług administracji publicznej, zwana ePUAP (art. 1 pkt 8 u.o.i.d.p.p.), to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Jak wynika z art. 19a ust. 1 i ust. 2 u.o.i.d.p.p., minister właściwy do spraw informatyzacji zapewnia funkcjonowanie ePUAP, a także zamieszcza na ePUAP informację o adresach elektronicznych skrzynek podawczych udostępnionych przez podmioty publiczne. Z powołanych wyżej przepisów P.p.s.a. oraz u.o.i.d.p.p. wynika, że elektroniczna skrzynka podawcza, o której mowa w art. 12b § 2 P.p.s.a., to tylko taka elektroniczna skrzynka podawcza, która spełnia standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że elektroniczna skrzynka podawcza, spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OZ 134/22 - niepublikowane; dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z § 8 ust. 1 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180 – dalej rozporządzenie), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP. Jak już wskazano, Minister zamieszcza też na ePUAP informację o adresach elektronicznych skrzynek podawczych udostępnionych przez podmioty publiczne. Odnalezienie elektronicznej skrzynki podawczej jest zatem możliwe dzięki udostępnionemu wykazowi. W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia, utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do podmiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty. Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3 rozporządzania). Co szczególnie istotne w kontekście gwarancyjnego charakteru przepisów o doręczeniach, stosownie do treści § 13 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Wniesienie pisma (wniosku, oświadczenia, skargi) przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego (także sądu) na platformie ePUAP gwarantuje zatem wnoszącemu to pismo otrzymanie urzędowego potwierdzenia, że dokument wpłynął do adresata będącego podmiotem publicznym. Jak dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OZ 134/22, takich standardów nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.o.i.d.p.p. Nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4856/21 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wracając zatem do treści art. 12b § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, należy stwierdzić, że wysłanie wiadomości e-mail na publicznie dostępny adres elektroniczny poczty elektronicznej sądu (np. adres wydziału informacji sądowej, wydziału orzeczniczego, czy sekretariatu prezesa sądu) nie stanowi czynności procesowej wniesienia pisma (także skargi) do tego sądu. Ponieważ nie dochodzi do wniesienia pisma (także skargi) do sądu, to nie ma także podstaw wydrukowania otrzymanej przez sąd wiadomości e-mail i przyjęcia, że wydrukowana wiadomość stanowi pismo strony dotknięte brakiem formalnym w postaci braku własnoręcznego podpisu strony (przedstawiciela, pełnomocnika), o którego uzupełnienie należy wezwać na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. Sąd podziela w tym względzie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 531/21 (niepublikowane). W obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do przyjęcia, że "pismo" przesłane za pośrednictwem skrzynki e-mail, po jego wydrukowaniu przez sąd, dotknięte jest brakiem formalnym, który wymaga uzupełnienia przez autora pisma przez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. Ponieważ K.L. w piśmie z 21 grudnia 2021 r. stwierdziła, że złożyła skargę zgodnie z instrukcją umieszczoną na stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w zakładce "Skargi i Wnioski", należy zauważyć, że z zamieszczonych w tej zakładce informacji jednoznacznie wynika, że wskazane warunki wnoszenia skarg i wniosków dotyczą skarg rozpatrywanych przez Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących działalności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nie skarg na akty (np. postanowienia) lub czynności organów administracji wnoszonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Trzeba także nadmienić, że na stronie internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (po wybraniu "ePUAP elektroniczna skrzynka podawcza") zamieszczono szczegółowe informacje dotyczące wnoszenia do Sądu pism w formie dokumentów elektronicznych, a także odnośnik (tzw. link), który przenosi użytkownika na stronę ePUAP (https://epuap.gov.pl/wps/portal). Należy wreszcie przypomnieć, że w piśmie z 1 października 2021 r. (II KO/Wa 286/21) udzielono skarżącej wyczerpującej informacji w kwestii wymogów pism wnoszonych do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego, wyjaśniając, że skarga wniesiona w wiadomości e-mail nie wywoła skutków prawnych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę. O zwrocie wpisu od skargi Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.