II SA/Wa 3959/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] w dniu 27 lipca 2021 r. skierował M. K. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], celem ustalenia jego aktualnej zdolności do czynnej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu z [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 30a ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1541) oraz § 8 i § 9 w zw. z § 3, § 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2018 r. poz. 258 ze zm.) oraz § 5 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.) stwierdziła, że M. K. jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej (kategoria D). Komisja podała, że rozpoznała u badanego m. in. uogólnione zmiany skórne o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego upośledzające sprawność ustroju i zakwalifikowała to schorzenie jako przewlekłą chorobę skóry szpecącą lub upośledzającą sprawność ustroju, o której mowa w § 2 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. M. K. w odwołaniu od tego orzeczenia zarzucił Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nieuzasadnione zakwalifikowanie zmian skórnych jako przewlekłą chorobę upośledzającą sprawność ustroju. Odwołujący się podniósł, że komisja lekarska nie przeprowadziła jakichkolwiek badań specjalistycznych, w celu określenia charakteru zmian skórnych i ewentualnie stopnia w jakim mogą szpecić lub wpływać na upośledzenie sprawności ustroju. M. K. stwierdził, że istniejące zmiany skórne należało zakwalifikować jako przewlekłą chorobę skóry nieupośledzającą sprawności ustroju, o której mowa w § 2 pkt 1 wykazu chorób i ułomności (załącznik nr 2 do rozporządzenia z 24 stycznia 2018 r.) i na tę okoliczność dołączył do odwołania wyniki badań i zaświadczenie lekarskie z 10 września 2021 r., w którym lekarz dermatolog-wenerolog stwierdził, że obserwowane zmiany na skórze są rogowaceniem mieszkowym i nie upośledzają sprawności ustroju ani jego funkcji. M. K. wniósł o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. oraz wydanie orzeczenia o jego zdolności do czynnej służby wojskowej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...]skierowała M. K. na ponowne badanie lekarskie, celem oceny stwierdzonych zmian skórnych w aspekcie zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej. Lekarz dermatolog konsultujący skarżącego stwierdził u badanego zmiany na tułowiu i kończynach o cechach nadmiernego rogowacenia mieszkowego, uwarunkowane genetycznie. Lekarz dermatolog podał, że zmiany na skórze najbardziej nasilone są w okolicach ud i na tułowiu oraz że możliwe jest ich zaostrzenie pod wpływem wysiłku fizycznego. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z [...] października 2021 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 30a ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości w zw. § 10, § 18 ust. 4 oraz § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu orzeczenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia przedstawiła przebieg postępowania orzeczniczego i powołując się na badanie dermatologiczne przeprowadzone w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w [...] oraz w postępowaniu przed Centralną Wojskową Komisją Lekarską w [...] stwierdziła, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował zmiany skórne u skarżącego jako przewlekłe choroby skóry szpecące lub upośledzające sprawność ustroju (§ 2 pkt 3 wykazu chorób i ułomności) i w konsekwencji prawidłowo stwierdził, że M. K. jest niezdolny do czynnej służby wojskowej z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. M. K. w piśmie z 17 listopada 2021 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] października 2021 r. Skarżący zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji nieprawidłowe zakwalifikowanie stwierdzonego schorzenia, jako przewlekłej choroby skóry szpecącej lub upośledzającej sprawność ustroju (§ 2 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 stycznia 2018 r.) powodującej jego niezdolność do czynnej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia wydając zaskarżone orzeczenie pominęła dokumentację medyczną załączoną przez skarżącego do odwołania (zaświadczenie wydane w dniu 10 września 2021 r. przez prof. dr hab. n. med. A. P., specjalistę dermatologii i wenerologii oraz wyniki badań dodatkowych), z której wynika, że zmiany na skórze nie upośledzają sprawności ustroju. W uzasadnieniu orzeczenia, wbrew wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie wyjaśniła powodów zakwalifikowania "uogólnionych zmian skórnych o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego" jako przewlekłej choroby skóry upośledzającej sprawność ustroju, nie odniosła się do odwołania, w którym skarżący powołując dokumentację medyczną wskazywał, że istniejące zmiany skórne należało zaklasyfikować jako przewlekłą chorobę skóry nieupośledzającą sprawności (§ 2 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r.). Skarżący dodał, że w jego ocenie nie sposób porównać stwierdzonych u niego zmian na skórze, ze wskazanymi w objaśnieniach do § 2 pkt 2 i 3 chorobami skóry takimi jak łuszczyca, rybia łuska czy wyprysk kontaktowy, które zresztą mogą być kwalifikowane nawet wg pkt 2, a więc jako nieznacznie upośledzające sprawność ustroju. M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności do służby sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie. W zaskarżonym orzeczeniu Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po przeprowadzeniu dodatkowej konsultacji dermatologicznej skarżącego, podzieliła zapatrywanie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] , że M. K. jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej (kategoria D), z uwagi na rozpoznaną u niego przewlekłą chorobę skóry upośledzającą sprawność ustroju, o której mowa w § 2 pkt 3 wykazu chorób i ułomności, zawartego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Za taką chorobę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała uogólnione zmiany skórne o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego. M. K. w skardze do Sądu zakwestionował tę kwalifikację schorzenia i powołując się na dokumentację medyczną stwierdził, że zmiany na jego skórze nie upośledzają sprawności ustroju oraz że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w uzasadnieniu orzeczenia nie odniosła się do jego zarzutów i dowodów przedstawionych na ich uzasadnienie, dotyczących nieprawidłowej kwalifikacji stwierdzonego schorzenia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w rozpatrywanej sprawie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska naruszyła przepisy postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów art. 30a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, obowiązujących w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia wynika, że orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej czy historii leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego. Wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, sporządzone według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, powinno zawierać w szczególności: rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 rozporządzenia). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz jest obowiązana ustosunkować się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpoznając odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska może jednak przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 23 pkt 2 powołanego rozporządzenia). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Komisje lekarskie są więc zobowiązane zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnić w sposób wyczerpujący motywy jego podjęcia. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej (kategoria D) z powodu uogólnionych zmian skórnych o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego, zakwalifikowanych jako upośledzające sprawność ustroju. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] ograniczyła się do lakonicznego przedstawienia stanu faktycznego i zacytowania fragmentu wyniku konsultacji dermatologicznej skarżącego i na tej podstawie stwierdziła, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu, to uzasadnienie nie jest dostateczne, zwłaszcza w kontekście zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] oraz faktu, że w opisie badania przeprowadzonego przez lekarza dermatologa na zlecenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie nie znajduje się jednoznaczne stwierdzenie, że zmiany skórne rozpoznane u M. K. upośledzają sprawność ustroju, a nie np. nieznacznie upośledzają sprawność ustroju (§ 2 pkt 2) czy wręcz nie upośledzają ustroju (§ 2 pkt 1 wykazu chorób ułomności), jak podnosi skarżący. W tej sytuacji Sąd, który nie dysponuje wiedzą medyczną nie ma podstaw do przyjęcia, że lekarz dermatolog konsultujący skarżącego na zlecenie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia potwierdził kwalifikację schorzenia, dokonaną przez lekarza dermatologa w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w [...]. Sąd administracyjny jest oczywiście świadomy, że wiele aspektów rozpoznania czy kwalifikacji, dla doświadczonych lekarzy zasiadających w komisjach jawi się jako oczywiste. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że orzeczenia dotyczą osób, nieposiadających najczęściej tak rozległej wiedzy medycznej i doświadczenia zawodowego. Uzasadnienia orzeczeń winny więc uwzględniać tę okoliczność i być sporządzane w taki sposób, aby nie tylko wyjaśniać rozstrzygnięcie, ale też przekonać do jego prawidłowości osobę, której dotyczy oraz umożliwić Sądowi jego kontrolę pod względem zgodności z prawem. Ponownie rozpoznając sprawę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] zobowiązana będzie do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i wydania orzeczenia na podstawie pełnego materiału dowodowego, który poddany zostanie wszechstronnej analizie i ocenie w jego uzasadnieniu. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] października 2021 r. (nr [...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy, nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz nie wykazał ich poniesienia.