II SA/Wa 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów po rozpatrzeniu wniosku K. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. nr [...] odmawiającej przyznania K. B. świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji Prezesa Rady Ministrów podkreślił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o emeryturach i rentach, jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. Organ podał, że przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenie specjalne brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania świadczenia. Może być ono bowiem przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, mające charakter szczególny. Jednocześnie dokonując wykładni ww. przepisu, organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, wedle których to orzeczeń świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Następnie organ przedstawił stan faktyczny sprawy. W tym zakresie wskazał, iż K. B. urodzony [...] 1981 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie mu świadczenia specjalnego na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek swój motywował tym, że "był sprawdzany na polityka przez Platformę Obywatelską przez co stracił zdrowie [...]". W swym wniosku opisał szczegółowo swoje problemy zdrowotne. Ponadto wskazał, iż w 2011 r. przesłał do Sejmowej Komisji "Przyjazne Państwo" projekt ustawy o książeczkach dla celów sanitarno-epidemiologicznych. Jak poinformował nie posiada odpowiedzi komisji w sprawie swego projektu, gdyż dokument ten uległ zniszczeniu. W lipcu 2012 r. przekazał do Ministerstwa Infrastruktury projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który jak stwierdził jest przedmiotem analizy ze strony ministerstwa. Nie przekazał żadnego dokumentu potwierdzającego powyższą okoliczność. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Źródłem dochodu rodziny są świadczenia emerytalne rodziców wnioskodawcy w łącznej kwocie 3200zł (netto) oraz jego renta socjalna. Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego orzekł, że wnioskodawca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważną do [...] maja 2014 r. oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2012 r. o całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] czerwca 2016 r. Ponadto jak wskazał organ z informacji przekazanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wynika, iż K. B. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Jest kawalerem bez zobowiązań alimentacyjnych, mieszka wspólnie z rodzicami i siostrą. Czteroosobowa rodzina zajmuje lokal własnościowy z zasobów SM, zadbany wyposażony w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Wnioskodawca zajmuje 1 pokój, w którym znajduje się łóżko i szafa. Opłaty regulowane są na bieżąco przez matkę wnioskodawcy. Miesięczne wydatki związane z użytkowaniem mieszkania wynoszą: czynsz – 425,00 zł, gaz 80,00 zł, energia – 200,00 zł, woda – 200,00 zł. Wnioskodawca partycypuje w opłatach w wysokości 300,00 zł miesięcznie. K. B. posiada wykształcenie średnie ogólne. Posiada jedynie 6 miesięczny staż pracy w firmie R., gdzie był zatrudniony na stanowisku [...]. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta socjalna w wysokości 597,23 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny – 153,00 zł. Od 2009 r. K. B. choruje na [...]. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które obowiązuje do dnia [...] maja 2014 r. Jest pod stałą opieką lekarską, stale zażywa leki, które pozwalają mu prawidłowo funkcjonować w środowisku. Miesięczny koszt związany z wykupem leków to kwota ok. 40,00 zł. Wnioskodawca poinformował, iż często korzysta z porad [...] w prywatnym gabinecie, za co ponosi dodatkowe koszty. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego. Wnioskodawca od powyższej decyzji złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, iż choruje na [...], która jest chorobą nieuleczalną i renta powinna mu być przyznana. Po powyższej analizie sprawy Prezes Rady Ministrów stwierdził, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania K. B. świadczenia Specjalnego. Organ podkreślił, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne, niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka okoliczność nie występuje w powyższej sprawie. K. B. w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił żadnych nowych dokumentów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poniósł między, iż cyt. "w 2009 r. byłem sprawdzany na polityka przez partię rządzącą podczas sprawdzania straciłem jasność umysłu. Naniesiono mi także za pomocą fal psychotronicznych tzw. Magnetofon, dostałem "prawdziwą szkołę życia". Ponadto jak stwierdził cyt. "chciano mnie dotkliwie pobić kijami bejsbolowymi uratował mnie ręczny miotacz gazu". Wnioskodawca poinformował, iż cierpi na [...], decyzja odmawiająca przyznania mu świadczenia specjalnego, jego zdaniem jest niesprawiedliwa i rujnuje jego życie prywatne. Zdaniem organu świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie stanowią żadnego odszkodowania czy też zadośćuczynienie za doznanie krzywdy czy cierpienia. Uznanie argumentów wnioskodawcy sprawiłoby, iż każda osoba, która ma trudną sytuację socjalno-bytową oraz zdrowotną ma bezsporne prawo do otrzymania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach. Przywilej takiego wsparcia ze strony państwa jest przyznawany autorytetem, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione, a taka okoliczność w przedmiotowej sprawie nie występuje. Wnioskodawca nie przedstawił i nie udokumentował bowiem żadnych swoich wybitnych i niepowtarzalnych zasług i osiągnięć. Nie można za takie uznać korespondencji z Kancelarią sejmu RP. Organ podniósł, że brak jest również wystarczających przesłanek pozwalających uznać sytuację wnioskodawcy jako szczególne, wyjątkowe zdarzenie losowe i stać się podstawą do przyznania świadczenia przez Prezesa Rady Ministrów. Jak wynika z zebranego materiału wnioskodawca posiada skromny dochód, ma zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe. W ocenie wnioskodawcy sytuacja, w której się znajduje zapewne jest wyjątkowa, lecz jest to jedynie ocena subiektywna. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. B. do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o przyznanie mu renty specjalnej bowiem znalazł się w szczególnej sytuacji mającej wpływ na całe jego życie. W odpowiedzi na skargę, Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Na wstępie należy podkreślić, iż Sąd w niniejszej sprawie kontroluje postępowanie prowadzone przez organ administracji publicznej – Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 200 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również k.p.a., a ustalenie prezesa Rady Ministrów w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania wymienionego świadczenia jest prawidłowe. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia, o których mowa, mają charakter wyjątkowy, a ich przyznanie – w świetle powołanego przepisu – pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w wymienionej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Rady Ministrów przy rozpatrywaniu wniosku związany jest zatem rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex nr 171714). Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza również jej sądowej kontroli. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Odnosząc się do brzmienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazać należy, że dotychczasowe orzecznictwo administracyjne łączy znaczenie określenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex nr 171714, tak też w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05). Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność powołanego przepisu i stwierdzając w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, że jest on zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji, wskazał, że "Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. (...). Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione (...)". W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów, prawidłowo stwierdził, że powoływane przez skarżącego okoliczności jak to określił "sprawdzania na polityka Platformy Obywatelskiej" przez co utracił zdrowie [...] – nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ w sposób precyzyjny wyjaśnił także, że świadczenie specjalne nie może stanowić formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu. W toku postępowania organ nie stwierdził zaś występowania innych okoliczności, które w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogłyby zostać uznane za spełniające warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku". W ocenie Sądu, organowi, który postępowanie administracyjne przeprowadził z poszanowaniem zasad k.p.a., nie można zarzucić w niniejszej sprawie dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Celem regulacji zawartej w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych i wybitnych lub dotkniętych szczególnymi zdarzeniami losowymi, nie zaś pomoc osobom, które ze względu na stan zdrowia znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Należy podkreślić, iż przed podjęciem decyzji organ szczegółowo i wszechstronnie przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Organ wystąpił m.in. do Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego aby dokładnie zbadać sytuację socjalno-bytową wnioskodawcy (karta 9 akt administracyjnych). Na podstawie uzyskanych informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. oraz oświadczeń i informacji uzyskanych od skarżącego organ ustalił wysokość świadczeń rentowych pobieranych przez K. B. (renta socjalna 597,23 zł, zasiłek pielęgnacyjny 153 zł), stan rodzinny, warunków mieszkaniowych, przeanalizował koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę, nie można zarzucić organowi administracji braku niezbędnej staranności i dowolności przy podejmowaniu decyzji w niniejszej sprawie. Prawidłowe zatem jest również stanowisko wyrażone w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy, gdyż nie znaleziono okoliczności wskazujących na szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W świetle powyższego, skargę K. B. należy uznać za bezzasadną. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.