II SA/Wa 40/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Adam Lipiński, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. o przyznaniu P. S. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] czerwca 2005 r. Decyzją zaś nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, orzekł o braku uprawnień do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przez P. S. za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. W wyniku odwołania strony od ww. decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Komendant Główny Straży Granicznej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił przyznania P. S. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 96 i art. 101 ust 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), § 1, § 4, § 5, § 6, § 7 i § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.) w związku z § 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 z późn. zm.) oraz art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego, nakazał zwrot nienależnie pobranego przez P. S. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2006 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. w wysokości [...] zł. W wyniku złożonego przez stronę odwołania, Komendant Główny Straży Granicznej, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 8 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w myśl art. 96 ustawy o Straży Granicznej i przepisów powołanego rozporządzenia, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi Straży Granicznej za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Ponieważ zaś P. S., w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, pozostaje bez przydziału zadań, co skutkuje niewykonywaniem przez niego obowiązków służbowych w miejscu pełnienia służby i oznacza przebywanie funkcjonariusza w miejscu zamieszkania, to tym samym nie spełnia on warunków, których realizacja jest niezbędna do otrzymania wnioskowanego przez niego świadczenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż w związku z faktem, że P. S. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, choć nie posiadał prawa do tego świadczenia, organ I instancji miał obowiązek wydania, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Odstąpienie od żądania zwrotu wypłaconego funkcjonariuszowi równoważnika byłoby sprzeczne z interesem społecznym, gdyż oznaczałoby poniesienie przez Skarb Państwa nieuzasadnionych wydatków finansowych. Komendant Główny Straży Granicznej wskazał ponadto, iż organ I instancji błędnie przywołał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji § 8 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, bowiem podstawą do żądania zwrotu nienależnie naliczonego świadczenia jest w przedmiotowej sprawie § 8 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym kwoty równoważnika pieniężnego wypłacone za brak lokalu mieszkalnego podlegają zwrotowi w razie ich nienależnego pobrania na skutek zaistnienia innych okoliczności uzasadniających taki zwrot. W rozpoznawanej sprawie okolicznością tą jest, w ocenie organu, rażące naruszenie prawa, poprzez przyznanie funkcjonariuszowi nienależnego świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, iż do momentu doręczenia mu decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, był przekonany, że przedmiotowe świadczenie mu się należy. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, Sąd uznał, iż jest ona prawidłowa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy w okresie pobierania przez skarżącego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego istniała podstawa do jego pobierania. Podstawą tą winna zaś być prawomocna i ważna decyzja organu administracji przyznająca stronie uprawnienie do tego równoważnika. Jak wynika z analizy akt administracyjnych, w stosunku do skarżącego była wydana w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzja przyznająca mu prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Jednakże decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził nieważność powyższej decyzji przyznającej prawo do równoważnika. Decyzja ta uprawomocniła się i od tego momentu strona utraciła prawo do pobierania przedmiotowego świadczenia. Kolejną konsekwencją wynikającą ze stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej równoważnik jest to, iż wywołuje ona skutek wsteczny. Przesądza bowiem, że sporna decyzja była nieważna od chwili jej wydania. Nie mogła więc rodzić żadnych skutków prawnych. Stąd, kwoty wypłacone na jej podstawie uznać należało jako wypłacone bez podstawy prawnej. Za taką podstawę nie może bowiem być skutecznie uznana decyzja obarczona wadą nieważności. Wobec powyższego uznać należy, iż organ prawidłowo nakazał skarżącemu dokonanie zwrotu pobranego równoważnika, bowiem stan faktyczny sprawy wskazuje na to, iż nie istniała ważna i wiążąca podstawa do jego wypłacania. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze, a zmierzających do wykazania zasadności wypłacania skarżącemu spornego równoważnika wskazać należy, iż w realiach niniejszej sprawy Sąd nie miał podstawy prawnej do ich badania. Przedmiotem oceny jest bowiem jedynie skarżona decyzja. Ona więc wyznacza zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej. Badaniu podlegają jedynie przesłanki które legły u podstaw wydania tej skarżonej decyzji. Jak zaś już wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, istota przedmiotowej sprawy dotyczyła istnienia podstawy do wypłacania równoważnika. Podstawa ta winna zaś być rozumiana jako akt prawny przyznający prawo do równoważnika (decyzja o jego przyznaniu), a nie okoliczności faktyczne uzasadniające wydanie decyzji o przyznaniu prawa do równoważnika. W związku z powyższym argumenty podnoszone w skardze pozostają bez związku z istotą niniejszej sprawy, a tym samym nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Mogłyby one zostać podniesione w innym postępowaniu np. w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej równoważnik. Dla wyniku niniejszej zaś sprawy liczy się zaś tylko to, czy w okresie wypłacania równoważnika skarżącemu, istniała w obrocie prawnym prawomocna i ważna decyzja przyznająca takie uprawnienie. Kwestią nierzutującą na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie jest również, podnoszona w skardze, okoliczność pobierania przez skarżącego spornego równoważnika w dobrej wierze. Samo bowiem istnienie dobrej wiary nie wpływa na zmianę skutków wywołanych decyzją o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej prawo do równoważnika. Niezależnie od subiektywnego przeświadczenia strony o przysługiwaniu jej uprawnienia do pobierania omawianego świadczenia, istniejący w chwili wydawania skarżonej decyzji stan faktyczny stanowi uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż przedmiotowy równoważnik był wypłacany bez podstawy prawnej. W tym stanie sprawy, uznając skarżoną decyzję za prawidłową, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).