II SA/Wa 400/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. z dnia 18 lutego 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla T. K. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. T. K. wnioskiem z dnia 18 lutego 2008 r. zwrócił się, za pośrednictwem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z treści wniosku uzupełnionego złożonymi, w wykonaniu wezwania Sądu, dokumentami źródłowymi wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a osiągany w tym gospodarstwie dochód sprowadza się do przyznanych mu świadczeń z pomocy społecznej w łącznej kwocie 477 zł netto. Na dochód ten składa się zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności wynoszący 324 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 153 zł (zaświadczenia Prezydenta Miasta E. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] – w aktach sprawy). Z kolei, ze złożonej do akt Karty Informacyjnej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. z dnia [...] kwietnia 2008 r. (także w aktach sprawy) wynika, że wszelkie stałe obciążenia finansowe, w tym czynsz i media opłaca za skarżącego jego rodzina. Natomiast, w rubryce 5 formularza wniosku – jego uzasadnieniu - skarżący zamieścił informację, iż cierpi na przewlekłą chorobę, wskutek której jest całkowicie zależny od pomocy osób trzecich. Wskazał także, że poza lokalem mieszkalnym, którego jest współwłaścicielem wraz z żoną, nie posiada żadnego innego majątku (rubryka 7, 8 i 9 formularza). W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi T. K., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W tym zaś zakresie sytuacja materialna skarżącego, przy uwzględnieniu wysokości osiąganego przez niego dochodu oraz charakteru składników tego dochodu (świadczenia socjalne), uniemożliwia, zdaniem Sądu, poniesienie przez niego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym należy uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.