II SA/Wa 402/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku inwalidztwa ze służbą postanawia: odrzucić skargę. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej jako "Centralna Komisja") - działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 398) - utrzymała w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej z [...] grudnia 2023 r., którym uznano p. A. S., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", trwale niezdolnym do służby w Policji - kategoria "C" (tak: część A pkt 12), stwierdzono brak związku schorzeń i ułomności w wymienionych w części A pkt 11 orzeczenia oraz inwalidztwa ze szczególnymi warunkami służby (część A pkt 13 – określenie "nie stwierdzono"). Uznano także, że badany może wykonywać pracę, jest zdolny do pracy i zaliczono go do trzeciej grupy inwalidzkiej (część C pkt III.1 - 3). W części C pkt III. 6 wskazano: "Inwalidztwo istnieje od: [...].04.2023 r. trzecia grupa nie pozostaje w związku ze służbą w Policji." Organ odwoławczy utrzymał w mocy zakwestionowane przez Funkcjonariusza orzeczenie, podzielając w uzasadnieniu stanowisko wyrażone w I. instancji. Funkcjonariusza pouczono, że od orzeczenia, w zakresie ustalenia zdolności do służby przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - za pośrednictwem Centralnej Komisji. Funkcjonariusz wniósł skargę. W uzasadnieniu podnosił, że jego inwalidztwo istniało już od lutego 2021 roku, kiedy to rozpoczął leczenie [...]. Zwrócił uwagę, że - biorąc pod uwagę zajmowane przez niego stanowisko, zakres obowiązków i związany z tym duży stres - powstałe zaburzenia [...] mają związek z pełnioną służbą, czego potwierdzenie znajduję się w dokumentacji medycznej. Tym samym skarżący nie kwestionował decyzji w zakresie ustalenia zdolności do służby, lecz jego intencją jest zaskarżenie w kwestii ustalenia daty powstania inwalidztwa oraz uznania jego związku ze służbą. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej odrzucenie podnosząc, że sprawy kwalifikacji zdrowotnej przez Komisję byłych funkcjonariuszy - występowania inwalidztwa oraz jego w związku ze służbą - nie pozostają w kompetencjach sądów administracyjnych. Funkcjonariusz może zaskarżyć stosowną decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA do sądu powszechnego. Sąd zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowym (tak m.in. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1203/04), orzeczenia komisji lekarskich dotyczące osób, pełniących służbę w formacjach mundurowanych, dzielą się na dwie grupy. Pierwsza dotyczy rozstrzygnięć w zakresie przyjęcia funkcjonariusza do służby, przeniesienia na inne stanowisko służbowe czy zwolnienia ze służby. Akty takie są wiążące dla organów rozstrzygających w tych kwestiach. Orzeczenia te rozstrzygają istotę sprawy i podlegają kognicji sądów administracyjnych. Druga grupa obejmuje orzeczenia, gdzie stwierdzono istnienie określonego schorzenia i jego związek ze służbą, co ma stanowić niezbędną przesłankę do ustalenia praw odszkodowawczych, rentowych albo związanych z zaopatrzeniem emerytalnym. Orzeczenia te podlegają kontroli sprawowanej przez sądy powszechne w toku rozpoznawanych odwołań od decyzji organów w zakresie przyznania konkretnego świadczenia. Orzeczenia komisji lekarskich mają wówczas charakter rozstrzygnięcia wstępnego - stanowią jedną z przesłanek do wydania decyzji w danej sprawie. Orzecznictwo sądów administracyjnym jednoznacznie stoi na stanowisku, że do zakresu kognicji sądów administracyjnych nie należy rozpatrywanie skarg na orzeczenia komisji lekarskich stwierdzających związek choroby lub inwalidztwa ze służbą - tak uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r. (sygn. akt III ZP 9/99, opubl. Państwo i Prawo 2000/5 str. 114), postanowienie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2000 r. (sygn. akt OSA 1/100, opubl. ONSA 2001/2/47). W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie w części, gdzie należy ono do grupy orzeczeń komisji lekarskich wymienionych jako druga. Dotyczy występowania u Funkcjonariusza schorzeń, inwalidztwa i jego w związku ze służbą, co jest istotne z perspektywy uprawnień emerytalnych czy rentowych. Orzeczenie w danej części stanowi formę rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i jako takie nie ma charakteru samodzielnego. Podlega ono następczej kontroli przez sądy powszechne, które - zgodnie z art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) - sprawują wymiar sprawiedliwości - z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Nie ma wątpliwości, że ten rodzaj rozstrzygnięć komisji lekarskich nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi Funkcjonariusza nie ogranicza jego prawa do ochrony uzasadnionych interesów. Wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu stanowisko Centralnej Komisji nie będzie mieć charakteru bezwzględnie wiążącego dla sądów - może podlegać ocenie po zakończeniu postępowań w kwestii ustalenia praw Funkcjonariusza do świadczeń, w myśl przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2022 r. poz. 1626 ze zm.). Merytoryczna kontrola orzeczenia komisji lekarskiej może mieć miejsce po wydaniu decyzji w zakresie zaopatrzenia rentowego lub emerytalnego Funkcjonariusza. Kompetencję do takiej kontroli – w razie wniesienia odwołania od stosownego orzeczenia - ma sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Obejmuje ona nie tylko treść decyzji, ustalającej istnienie lub nie uprawnień, ale również merytoryczne przesłanki jej wydania. W związku z tym skarga podlega odrzuceniu. Orzeczenie, które nią objęto, nie podlega bowiem kontroli sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.