II SA/Wa 403/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Ewa Grochowska – Jung Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi Komitetu [...] na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M.C. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć dwadzieścia) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., wydanym na podstawie art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia [...] Stowarzyszenie Zwykłe do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia [...] R.O. ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu organ ustalił następujący stan faktyczny. Stowarzyszenie Zwykłe [...] wniosło do Komendanta Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] października 2010 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwolnienia [...] R.O. ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż R.O. - policjant Komendy Miejskiej Policji w [...] jest założycielem stowarzyszenia i zwrócił się do stowarzyszenia z informacją o wszczęciu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia go ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby związany z jego długotrwałą absencją chorobową. Policjant stwierdził, iż postępowanie to prawdopodobnie odbywa się z naruszeniem procedury administracyjnej a wszczęcie postępowania zwolnieniowego jest zwieńczeniem wcześniejszych działań podejmowanych względem niego w związku z ujawnianiem osobiście oraz w ramach stowarzyszenia nieprawidłowości w Policji. Dlatego też Stowarzyszenie uznało, że przedstawiony przez funkcjonariusza stan faktyczny obliguje je do działania. Do powyższego wniosku Stowarzyszenie dołączyło odpis z wypisu ewidencji stowarzyszeń zwykłych oraz odpis regulaminu organizacji. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. odmówił dopuszczenia [...] Stowarzyszenie Zwykle do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, wskazując, iż za wstąpieniem organizacji do niniejszego postępowania nie przemawia interes społeczny. W zażaleniu od powyższego postanowienia Stowarzyszenie wniosło o jego uchylenie i zarzuciło organowi dokonanie nierzetelnej oceny i niewskazanie przyczyn dla których organ uznał, że żądanie organizacji nie zostało uzasadnione, nie wykazał także braku celów statutowych lub też interesu społecznego. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji Komendant Główny Policji wskazał, iż stosownie do treści art. 31 § 1 Kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania i dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. Organ zwrócił jednak uwagę, iż dopuszczenie to może nastąpić jedynie w przypadku, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i o ile równocześnie przemawia za tym interes społeczny, a zatem, gdy naruszenie prawa nastąpiło na niekorzyść interesu społecznego (publicznego), a nie w przypadku, gdy naruszony został wyłącznie indywidualny interes prawny. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego, ponieważ R.O. jest jego członkiem założycielem i jest osobiście zainteresowany negatywnym rozstrzygnięciem niniejszego postępowania. Stąd też aktywność organizacji w niniejszej sprawie wiąże się nierozerwalnie z osobistymi interesami funkcjonariusza – członka Stowarzyszenia. W skardze na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wniosło o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazało, iż wbrew twierdzeniu organu, za przystąpieniem organizacji do postępowania w sprawie zwolnienia ze służby przemawia interes społeczny. Podnoszone bowiem w postępowaniu nieprawidłowości organu związane z prowadzeniem powyższego postępowania w pełni uzasadnia, zdaniem skarżącej, zamiar roztoczenia społecznej kontroli nad jego przebiegiem. Ponadto organizacja przedstawiła szereg zarzutów dotyczących postępowania w sprawie zwolnienia R.O. ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Z powyższego wynika, iż organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony tego postępowania, b) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, c) przemawia za tym interes społeczny. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wszystkie z wyżej wymienionych przesłanek, przemawiających za dopuszczeniem [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym zwolnienia ze służby R.O.. Bezsprzecznym w niniejszej sprawie jest, iż przystąpienie Stowarzyszenia do postępowania administracyjnego znajduje oparcie w Statucie Organizacji. Zgodnie bowiem z § 5 pkt 2 i 4 regulaminu stowarzyszenia [...], celem tego stowarzyszenia jest udzielanie wszechstronnej pomocy i informacji prawnej policjantom, wobec których wszczęto postępowania dyscyplinarne lub naruszono ich dobra prawem chronione oraz wspieranie wszelkich działań i inicjatyw, prowadzących do usuwania zjawisk naruszania konstytucyjnych praw obywatelskich policjantów przez ich przełożonych. Natomiast, stosownie do treści § 6 ust. 1 lit. f i następne, powyższe cele realizowane są między innymi poprzez uczestniczenie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych przed organami Policji w sprawach policjantów oraz osób zwolnionych ze służby w Policji, uczestniczenie na prawach strony we wszelkich postępowaniach administracyjnych, gdzie stroną jest policjant, osoba zwolniona ze służby w Policji lub osoba zatrudniona w Policji, żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego (zwykłego i nadzwyczajnego) w sprawach, gdzie stroną jest policjant lub osoba zwolniona ze służby w Policji. Stąd też w ocenie Sądu, udział Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby policjanta jest uzasadniony celami statutowymi tej Organizacji. Odnosząc się natomiast do pozostałych dwóch przesłanek należy stwierdzić, iż - wbrew twierdzeniu organu, również one zostały spełnione w niniejszej sprawie. Postępowanie, w którym Stowarzyszenie zgłosiło swój udział nie dotyczyło praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków osoby trzeciej, czyli zwalnianego ze służby policjanta. Natomiast Stowarzyszenie wykazało, iż za jego udziałem w tym postępowaniu przemawia interes społeczny. Bez znaczenia, zdaniem Sądu, pozostaje tu twierdzenie organu, iż funkcjonariusz, którego dotyczy postępowanie jest członkiem tego Stowarzyszenia. Okoliczność ta w niniejszej sprawie nie ma wpływu na istnienie interesu społecznego Organizacji. Zgodnie z orzecznictwem sądowym interes społeczny organizacji społecznej może polegać m.in. na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy. Natomiast żaden z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ani też ustawy o Policji nie czyni zastrzeżenia, iż niedopuszczalnym jest występowanie organizacji społecznej w obronie praw osoby trzeciej, która związana jest z ta organizacją. W przeciwnym bowiem razie osoba taka, mimo iż należy do określonej grupy - w tym wypadku policjantów, z uwagi na swoją przynależność do Organizacji zostałaby pozbawiona jej ochrony. Należy zauważyć, iż Sąd zgadza się z poglądem, że ocena, czy interes społeczny przemawia za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu należy do organu. Nie oznacza to jednak, że ocena taka może być częściowa, dowolna i arbitralna. W niniejszym postępowaniu natomiast organ oparł swoje stanowisko na stwierdzeniu, iż zwalniany funkcjonariusz jest członkiem skarżącego Stowarzyszenia. W ocenie Sądu taka argumentacja jest niewystarczająca i sugerująca negatywny charakter działalności organizacji w prowadzonym postępowaniu. Ponadto należy też pamiętać, iż interes społeczny jest pojęciem o charakterze niedookreślonym. Stąd też wystarczającym jest, w ocenie Sądu, wykazanie istnienia uogólnionego interesu społecznego. W takim wypadku nie jest właściwe domaganie się od organizacji udowodnienia tej przesłanki co do zasadności żądania(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2010 r. II OSK 540/09, publ. LEX nr 597678). W niniejszej sprawie organ nie ocenił żądania Organizacji pod tym kątem. Ponownie rozpoznając sprawę, organ oceni zaistnienie przesłanek z art. 31 § 1 kpa z uwzględnieniem powyższych uwag. Ponownie rozważy i uzasadni przesłankę interesu społecznego. Rozważy czy udział Stowarzyszenia [...] w sprawie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji jest tym interesem uzasadniony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.