II SA/Wa 403/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Picho po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. przyznać I. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. W toku postępowania w następstwie wniesionej skargi I. K. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego. W oświadczeniu wskazała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Ujawniła, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m2, którego jest w [...] współwłaścicielką. Wnioskodawczyni wskazała, że utrzymuje się z zasiłku stałego z MOPS w kwocie [...] zł. Zaznaczyła, że ponosi wydatki w postaci opłat za czynsz w kwocie [...] zł, zakupu leków w kwocie [...] zł, zakupu wyżywienia. Strona zaznaczyła, że brakuje jej środków na wykup leków. Uzasadniając wniosek podała, że pozostaje w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, i nie jest w stanie opłacić zarówno kosztów sądowych, jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego. Wnioskodawczyni nie ujawniła, że pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że w określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a.). I tak w myśl przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., zmienionego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 2 tej ustawy, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych. Nie ulega wątpliwości, że skarga I. K. dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W rezultacie, skarżąca w granicach niniejszej sprawy jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 262 powołanej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego skarżąca wykazała, że pozostaje w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do uwzględnienia wniosku. Utrzymując się jedynie z niewielkiego zasiłku stałego, po odliczeniu niezbędnych wykazanych wydatków pozostała kwota w sposób oczywisty nie wystarczy na samodzielnie opłacenie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.