II SA/Wa 404/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej kpa, Prezes Rady Ministrów odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez M.G. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r., którą Prezes Rady Ministrów odmówił M.G. świadczenia specjalnego, została doręczona skarżącej w dniu [...] lutego 2008 r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w art. 127 § 3 kpa, strona złożyła w dniu [...] listopada 2008 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Jednocześnie wymieniona zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od wskazanej decyzji. Wezwana przez organ do dokonania czynności, dla której określony był termin, wystąpiła w dniu [...] grudnia 2008 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem organu nie można uznać za przeszkodę w terminowym złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tego, że skarżąca nie znała treści pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] listopada 2007 r. w sprawie jej sytuacji bytowej, co podnosiła w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby od daty doręczenia M.G. decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. jej stan zdrowia uległ istotnemu pogorszeniu, ani też aby wnioskodawczyni, która od kilku lat nie wychodzi z domu, ale pozostaje w stałym kontakcie z pracownikiem socjalnym, nie miała możliwości wysłania w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z wnioskiem takim wystąpiła dopiero po około dziesięciu miesiącach od otrzymania decyzji. Z jego uzasadnienia oraz z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby jej stan zdrowia uległ nagłemu pogorszeniu i aby uniemożliwiał złożenie wniosku w terminie. Wyżej wymienione postanowienie stało się przedmiotem skargi M.G. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podała, że ma 78 lat, wychowała czworo dzieci, żyje w ubóstwie, korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Jest w stałym kontakcie z pracownikiem socjalnym, który ją odwiedza. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony przez Powiatową Komisję do Spraw Niepełnosprawności w S. Natomiast Komisja ZUS przyznała jej I grupę inwalidzką. Jej stan zdrowia ulega pogorszeniu. Z powodu złego stanu zdrowia nie mogła wnieść środka odwoławczego w terminie. Do skargi załączyła dwa zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] czerwca 2009 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że podanie jako przyczyny uchybienia terminu argumentu "tracenie pamięci" bez dostarczenia na tę okoliczność dowodów mogących potwierdzić tę okoliczność, jak również pomóc w określeniu terminu, w którym przyczyna ta chociażby chwilowo ustała, nie było wystarczającym argumentem do przywrócenia terminu. Wnioskodawczyni, podając jako podstawę do przywrócenia terminu niepełnosprawność oraz ubóstwo, w żaden sposób nie uprawdopodobniła przyczyn uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest zgodne z prawem. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 kpa, gdyż nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności, na które skarżąca powoływała się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest, stosownie do treści art. 58 kpa, spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) brak winy zainteresowanego, 2) uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, 3) wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 4) równoczesne (jednocześnie z wniesieniem prośby) dopełnienie czynności, dla której termin był przewidziany. W doktrynie mówi się, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany jest tu kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). Typowym przykładem braku winy jest choroba zainteresowanego. Brak winy wnioskodawca winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Zakres uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 58 § 1 kpa, obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin, o którym tu mowa, a ściślej - początek jego biegu, łączy się z kwestią uprawdopodobnienia braku winy. Uprawdopodobnienie braku winy, czyli wskazanie zdarzeń (przeszkód) - musi obejmować pewne granice czasowe, które pozwolą przyjąć, że w danym okresie czasu zainteresowany nie był w stanie dopełnić czynności, dla której termin był określony. Ponadto uprawdopodobnienie granic czasowych jest również niezbędne dla określenia "dnia ustania przyczyny uchybienia terminu", od którego to dnia liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o jego przywrócenie. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca wnosząc wniosek o przywrócenie terminu miała świadomość, że termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został dotrzymany. W związku z wezwaniem organu z dnia [...] grudnia 2008 r., skarżąca w pismach z dnia [...] grudnia 2008 r. starała się uprawdopodobnić, że nie ponosi za to winy. Oświadczyła, że nie złożyła środka zaskarżenia w terminie z powodu tracenia pamięci. "Tracenie pamięci" jest niewątpliwie objawem wielu poważnych chorób. Jak już wskazano powyżej, typowym przykładem braku winy jest choroba zainteresowanego, która uniemożliwiała mu dokonanie w terminie czynności, dla której określony był ten termin. Organ w toku sprawy ustalił, że M.G. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności oraz wymaga stałej opieki, ma problemy z poruszaniem, od kilku lat nie wychodzi z domu, a Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. świadczy jej usługi opiekuńcze. Wobec tych jednoznacznych informacji organ uznał, że skarżąca nie wykazała, że od daty doręczenia decyzji jej stan zdrowia uległ nagłemu pogorszeniu i uniemożliwiał złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. W przypadku wskazania przez stronę jako okoliczności faktycznej uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu - choroby, niezbędnymi do oceny, czy choroba ta uniemożliwiła jej dokonanie czynności, dla której określony był termin jest wskazanie jaka to była choroba oraz kiedy ona wystąpiła. W związku z podaniem ogólnych informacji przez skarżącą organ winien zatem zwrócić się do niej o złożenie dodatkowych wyjaśnień co do okoliczności i powodów uchybienia terminu. Zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, w myśl art. 9 kpa, organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nieprzestrzeganie w rozpoznawanej sprawie przez Prezesa Rady Ministrów powyższych reguł mogło mieć wpływ na jej wynik, ponieważ z załączonych do skargi dwóch zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżąca cierpi między innymi na [...] i zaburzenia pamięci. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 tej ustawy.