II SA/Wa 404/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spraw.), Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych – oddala skargę – Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 75 ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4) i ust. 7 pkt 2) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) oraz art. 64 ust. 1 lit. b) i ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2004.166.1 w związku z art. 55 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L 2009.284.1) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].11.2013 r. znak: [...] orzekającej o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...].06.2011 r. z powodu braku gotowości do podjęcia pracy. W sprawie ustalono stan faktyczny. Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. przyznał M. K. status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, tj. od [...] lutego 2011 r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2011 r. na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. W dniu rejestracji bezrobotny został poinformowany o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, co potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym pod treścią przedłożonej informacji. W dniu [...] maja 2011 r. M. K. poinformował PUP w [...] o zamiarze wyjazdu za granicę w celu poszukiwania pracy. Następnie w dniu [...] maja 2011 r. do PUP w [...] wpłynęła informacja z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] Filia w [...] o wydaniu bezrobotnemu dokumentu PD U2 wraz z pouczeniem o prawach i obowiązkach jakie spoczywają na bezrobotnym podczas poszukiwania pracy za granicą. Jednocześnie WUP poinformował, że PUP powinien wstrzymać bezrobotnemu wypłatę zasiłku do czasu otrzymania przez WUP, z instytucji [...], dokumentu SED U009 potwierdzającego rejestrację strony w tamtejszym urzędzie. Do informacji załączono kopię wydanego bezrobotnemu dokumentu PD U2, z którego wynikało, że bezrobotny winien zarejestrować się w służbach zatrudnienia państwa, w którym poszukuje pracy nie później niż [...] czerwca 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r., przed wyjazdem, M. K. zgłosił się do PUP w [...] w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskał informację, że wyznaczono mu kolejny termin stawienia się w PUP w dniu [...] lipca 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. bezrobotny zgłosił się w PUP i poinformował o powrocie z zagranicy oraz zwrócił niewypełniony przez instytucję [...] dokument PD U2. Pomimo, że bezrobotny, po powrocie z zagranicy, nie udokumentował zarejestrowania się w tamtejszej instytucji zatrudnienia, PUP wypłacił mu w dniu [...] lipca 2011 r. zasiłek za część miesiąca czerwca 2011 r., tj. za okres od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2011 r., nie wypłacił zaś zasiłku za okres pobytu w [...] oraz za dzień [...] czerwca 2011 r. W związku z czym bezrobotny zwrócił się do Dyrektora PUP o informację na jakiej podstawie Urząd zdecydował o niewypłaceniu mu zasiłku bez stosownej decyzji i poprosił o jego wypłatę wraz z należnymi odsetkami. W odpowiedzi PUP w [...] poinformował M. K., że Urząd prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie statusu osoby bezrobotnej oraz zachowania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że bezrobotny nie dokonał odpowiedniej rejestracji w kraju poszukiwania pracy w okresie od [...] do [...] czerwca 2011 r. Co prawda stawił się w dniu [...] czerwca 2011 r. w instytucji [...] i wyznaczono mu wówczas spotkanie na dzień [...] czerwca 2011 r., jednak bezrobotny spotkanie to odwołał ze względu na powrót do Polski z powodów rodzinnych. Następnie w dniu [...] października 2011 r. Starosta [...] wydał decyzję, w której orzekł o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] czerwca 2011 r. z powodu braku gotowości do podjęcia pracy. W wyniku rozpoznania odwołania bezrobotnego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powyższą decyzję M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 11 czerwca 2012 r. skargę strony oddalił. Od wyroku tego strona wniosła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 18 czerwca 2013 r. oddalił. Po zwrocie akt sprawy Starosta [...] dokonał tłumaczenia dokumentów przysłanych przez instytucję [...] do WUP w [...] Filia w [...] w dniach [...] stycznia i [...] lutego 2012 r. i przekazanych mu przez ten Urząd wraz z informacjami dotyczącymi sytuacji M. K.. Następnie w dniu [...] listopada 2013 r. Starosta [...] wydał decyzję znak: [...], którą orzekł o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] czerwca 2011 r. z powodu braku gotowości do podjęcia pracy. Od decyzji tej M. K. odwołał się do Wojewody [...], wnosząc o jej uchylenie i wypłacenie należnego mu zasiłku dla bezrobotnych wraz ze stosownymi odsetkami. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Starosty [...], uznając ją za zgodną ze stanem faktycznym i prawnym. Wyjaśnił, że jednym z wymogów niezbędnych do transferu zasiłku, a tym samym podlegania przez bezrobotnego przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest dokonanie przez niego rejestracji w kraju poszukiwania pracy. Skoro zatem do rejestracji takiej nie doszło (co zostało ustalone w trakcie postępowania administracyjnego) to do M. K. stosuje się przepis art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy, zgodnie z którym bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Tymczasem M. K. wyjechał za granicę [...] czerwca 2011 r., a do PUP zgłosił się [...] czerwca 2011 r. dlatego też, zgodnie z dyspozycją powyższego artykułu został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] czerwca 2011 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz nakazanie wypłaty w całości zaległego zasiłku z należnymi odsetkami. Zarzucił zaskarżonym decyzjom łamanie ogólnych zasad prawa, tj. zasady lex retro non agit oraz zasady proporcjonalności. Zarzucił też naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 75 ust 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także podstawowych zasad Unii Europejskiej, tj. zasady swobodnego przepływu osób oraz zasady zgodnie z którą osoby przemieszczające się w UE zachowują prawa i korzyści już nabyte. Skarżący wskazał, że został naruszony jego interes prawny poprzez odebranie mu zasiłku, pozbawienie ubezpieczenia zdrowotnego oraz wszelkiej pomocy, którą winien świadczyć urząd pracy. Zarzucił też niekompetencję pracownikom urzędu pracy, którzy załatwiali jego sprawę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga M. K. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Stosownie zaś do ustępu 4 tegoż przepisu bezrobotny, który nabył w Rzeczypospolitej Polskiej prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia i udaje się do innego państwa, o którym mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w celu poszukiwania pracy, zachowuje prawo do tych świadczeń na zasadach określonych w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W rozpoznawanej sprawie skarżący na mocy decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. otrzymał status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, tj. od [...] lutego 2011 r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2011 r. na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. W czasie posiadania prawa do powyższego zasiłku, tj. w dniu [...] maja 2011 r. skarżący poinformował PUP w [...] o zamiarze wyjazdu za granicę w celu poszukiwania pracy. Zatem dla oceny, czy zachował on prawo do wskazanego powyżej świadczenia na zasadach określonych w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy przeanalizować powyższe przepisy. Stosownie do art. 64 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2004.166.1) bezrobotny w pełnym wymiarze, który spełnia warunki wymagane przez ustawodawstwo właściwego Państwa Członkowskiego w celu uzyskania prawa do świadczeń i który udaje się do innego Państwa Członkowskiego w celu poszukiwania tam zatrudnienia, zachowuje prawo do tych świadczeń pieniężnych, na warunkach i w granicach niżej określonych: a) przed swoim wyjazdem musi być zarejestrowany jako poszukujący pracy i pozostawać w dyspozycji służb zatrudnienia państwa właściwego, co najmniej przez cztery tygodnie od chwili utraty pracy. Jednakże właściwe urzędy lub instytucje mogą wyrazić zgodę na jego wyjazd przed upływem tego terminu; b) musi zarejestrować się jako poszukujący pracy w urzędach zatrudnienia Państwa Członkowskiego, do którego się udaje, podporządkować się organizowanej przez nie procedurze kontroli oraz przestrzegać warunków określonych na podstawie ustawodawstwa tego państwa. Warunek ten uważa się za spełniony w odniesieniu do okresu poprzedzającego rejestrację, jeżeli zainteresowany dokona jej w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia, w którym przestał pozostawać w dyspozycji urzędów zatrudnienia państwa, z którego wyjechał. W wyjątkowych przypadkach termin ten może być przedłużony przez właściwe urzędy lub instytucje; c) prawo do świadczeń zachowywane jest przez okres trzech miesięcy, licząc od chwili, gdy zainteresowany przestał pozostawać w dyspozycji służb zatrudnienia Państwa Członkowskiego, które opuścił, przy czym łączny okres, przez który przyznawane są świadczenia, nie może przekraczać okresu udzielania świadczeń, do których był uprawniony na podstawie ustawodawstwa tego państwa. Termin trzech miesięcy może być przedłużony przez właściwe urzędy lub instytucje maksymalnie do sześciu miesięcy; d) świadczenia są udzielane przez instytucję właściwą zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem i na jej własny koszt. Jeżeli zainteresowany powraca do państwa właściwego w chwili zakończenia lub przed upływem okresu, przez który jest uprawniony do świadczeń na podstawie przepisów ust. 1 lit. c), jest nadal uprawniony do świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa Członkowskiego. Traci natomiast prawo do świadczeń na podstawie ustawodawstwa państwa właściwego, jeżeli nie powróci tam w chwili zakończenia lub przed upływem tego okresu, o ile przepisy tego ustawodawstwa nie są bardziej korzystne. W wyjątkowych przypadkach właściwe urzędy lub instytucje mogą wyrazić zgodę na powrót zainteresowanego w terminie późniejszym bez utraty prawa do świadczeń (art. 64 ust 2 cytowanego rozporządzenia). Ustalenia dotyczące wymiany informacji, współpracy i wzajemnej pomocy między urzędami i instytucjami państwa właściwego i Państwa Członkowskiego, do którego udaje się bezrobotny w celu poszukiwania tam zatrudnienia określa rozporządzenie wykonawcze (art. 64 ust 4 cytowanego rozporządzenia). Stosownie zaś do art. 55 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L 2009.284.1). Aby móc korzystać z przepisów art. 64 lub art. 65a rozporządzenia podstawowego, bezrobotny udający się do innego państwa członkowskiego powiadamia przed wyjazdem właściwą instytucję i występuje o wydanie dokumentu poświadczającego, iż jest on nadal uprawniony do świadczeń na warunkach określonych w art. 64 ust. 1 lit. b) rozporządzenia podstawowego. Instytucja ta informuje zainteresowanego o jego obowiązkach i wydaje mu wyżej wymieniony dokument, który zawiera następujące informacje: a) dzień, w którym bezrobotny przestał pozostawać w dyspozycji służb zatrudnienia państwa właściwego; b) termin wyznaczony bezrobotnemu zgodnie z art. 64 ust. 1 lit. b) rozporządzenia podstawowego na zarejestrowanie się jako poszukujący pracy w państwie członkowskim, do którego bezrobotny się udał; c) maksymalny okres, przez jaki może on zachować prawo do świadczeń zgodnie z art. 64 ust. 1 lit. c) rozporządzenia podstawowego; d) okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń. Z cytowanych powyżej przepisów wynika zatem, że jednym z podstawowych wymogów niezbędnych do transferu zasiłku, a tym samym podlegania przez bezrobotnego przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest dokonanie przez niego rejestracji w kraju poszukiwania pracy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy ustaliły jednoznacznie, że skarżący rejestracji takiej nie dokonał. Okoliczność tę ustalono na podstawie korespondencji prowadzonej z właściwymi instytucjami pracy w [...]. Co prawda skarżący podnosi, że nie ustalono dlaczego obowiązku tego nie dokonał w dniu [...] czerwca 2011 r., tj. w dniu w którym stawił się w takiej instytucji po przyjeździe do [...] oraz że nie wzięto pod uwagę, iż nie miał on wpływu na czas trwania procedur związanych z zarejestrowaniem, jednak zarzuty te nie są zasadne. Organy przeprowadziły bowiem – w ocenie Sądu, wystarczające postępowanie wyjaśniające, natomiast skarżący ani nie wskazał przyczyn (własnych lub leżących po stronie instytucji) nie dokonania powyższej czynności, ani też nie przedstawił własnej oceny przebiegu zdarzeń, czy też nie powołał okoliczności, które stałyby w opozycji do ustaleń organu. Należy też podkreślić, że skarżący został, stosownie do wymagań art. 55 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego z dnia 16 września 2009 r., prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach spoczywających na bezrobotnym podczas poszukiwania pracy za granicą, a także o skutkach niedochowania tych obowiązków i terminie, w którym skarżący winien wrócić do kraju w razie niepodjęcia zatrudnienia dla zachowania statusu osoby bezrobotnej i przyznanego zasiłku. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie skarżącego z dnia [...] maja 2011 r., że zapoznał się z treścią pouczenia dla osób składających wniosek o wydanie dokumentu U2. Zatem również ta okoliczność wskazuje, że skarżący - będąc świadomym swoich praw i obowiązków, winien ze szczególną starannością dochować terminu rejestracji, a w razie niemożności dokonania tej czynności - zwrócić się z prośbą o pomoc lub z informacją do właściwej służby zatrudnienia w kraju. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentów, czy też twierdzeń skarżącego, z których wynikałoby, że podjął jakiekolwiek działania związane, np. z przyśpieszeniem rejestracji – w sytuacji, gdyby opóźnienie to wynikało z winy instytucji. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi związanych z łamaniem zasad postepowania administracyjnego i zasad Unii Europejskiej należy stwierdzić, że są one niezasadne. Podkreślenia wymaga bowiem, że status osoby bezrobotnej i prawo do świadczenia dla bezrobotnych zostały przyznane skarżącemu na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w określonych okolicznościach faktycznych, tj. w momencie pobierania zasiłku i poszukiwania pracy w kraju. Natomiast w momencie zadeklarowania chęci poszukiwania pracy za granicą organy zobowiązane były przeprowadzić procedurę niezbędną dla transferu tych uprawnień opisaną w cytowanych powyżej rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (WE). Żaden z przepisów nie zakłada bowiem automatycznego przenoszenia przyznanego prawa, ale uzależnia je od spełnienia określonych warunków – w tym m.in. od rejestracji w kraju poszukiwania pracy. Warunki te nie przeczą ani ogólnym zasadom postepowania administracyjnego, ani zasadzie swobodnego przepływu osób, czy też zasadom praw nabytych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ prawidłowo wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma cytowany powyżej art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżący, posiadający według przepisów krajowych status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, przebywał bowiem za granicą powyżej 10 dni. W tym czasie nie zarejestrował się w kraju poszukiwania pracy, ani też nie poinformował o przeszkodach do dokonania tej czynności. Następnie wrócił do kraju i zwrócił niewypełniony formularz U2. Należy mieć na uwadze, że art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy przewiduje skutki dwojakiego rodzaju – z jednej strony w przypadku pobytu za granicą powyżej 10 dni – utratę statusu osoby bezrobotnej, z drugiej brak prawa do zasiłku za okres przebywania poza granicami kraju. Zatem działanie organu zarówno polegające na zaniechaniu wypłaty świadczenia za ten okres, jak i pozbawienie statusu osoby bezrobotnej ma swoje bezpośrednie umocowanie w przepisach ustawy. Dlatego też zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Decyzjom tym nie można też, w ocenie Sądu, zarzucić naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Zarówno bowiem z decyzji organu I, jak i II instancji wynika, że organy przeprowadziły wnikliwe postępowanie wyjaśniające, o kolejnych działaniach informowały skarżącego i odpowiadały na jego zapytania i zarzuty, oceniły zebrany materiał dowodowy i wydały rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.