II SA/Wa 409/10

WyrokWSA w Warszawie2010-10-18

Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Adam Lipiński, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, której małżonek, będący uprawnionym do wojskowej kwatery stałej, zmienił miejsce zameldowania i zamieszkania z powodu prowadzenia działalności gospodarczej i opieki nad rodzicami, zachowuje prawo do zamieszkiwania w lokalu po jego śmierci, mimo braku stałego zameldowania w tym lokalu w chwili jego śmierci?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie "osoby zamieszkałej" w kontekście ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, odwołując się do definicji "pobytu stałego" z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prawidłowa wykładnia powinna opierać się na pojęciu "miejsca zamieszkania" z art. 25 Kodeksu cywilnego, uwzględniającym zarówno fizyczne przebywanie (corpus), jak i zamiar stałego pobytu (animus). Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia tego zamiaru, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego.
Stan faktyczny
J. K. wniosła o przyznanie prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym po śmierci męża, A. K., który był uprawniony do wojskowej kwatery stałej. Organy administracji odmówiły, uznając, że A. K. nie zamieszkiwał wspólnie z żoną w lokalu w chwili śmierci, ponieważ był zameldowany i przebywał w innym miejscu (C.), gdzie prowadził działalność gospodarczą i opiekował się rodzicami. Skarżąca podniosła, że zmiana miejsca zameldowania męża miała charakter formalny, a oni nadal prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i podejmowali wspólne decyzje. Sąd administracyjny uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie zamieszkiwania i nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz J. K. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz J. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podał, iż lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] został przydzielony A. K. na podstawie decyzji Dowódcy Garnizonu [...] nr [...] i protokołu przyjęcia osobnej kwatery stałej z dnia 26 kwietnia 1982 r. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej ww. lokalu uwzględniono członków rodziny A. K. tj. żonę J. K. oraz synów M. K. i P. K. A. K. zmarł [...] lipca 2009 r. W dniu 14 lipca 2009 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we [...] wpłynął wniosek J. K. - wdowy po A. K. - o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] w związku ze śmiercią męża. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM we [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. odmówił przyznania J. K. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. Odwołanie od przedmiotowej decyzji zaskarżyła J. K. Wniosła o jej uchylenie i przyznanie na swoją rzecz prawa do zamieszkiwania w opisanym lokalu mieszkalnym. W ocenie strony, kwestionowana decyzja była niesłuszna merytorycznie i jednocześnie sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Podniosła, że decyzja naruszyła prawa nabyte jej zmarłego męża, a w związku z sukcesją po zmarłym mężu także i jej prawa . Następnie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przytoczył podstawę prawną zaskarżonej decyzji, a mianowicie treść art. 23 ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), zgodnie z którym w razie śmierci osoby - której do dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. do dnia 30 czerwca 2004 roku) przydzielono osobną kwaterę stałą - zamieszkałej w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, niebędącym kwaterą, wspólnie zamieszkałe z nią w chwili śmierci osoby, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu (...) tj. małżonek, dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia dwudziestu pięciu lat życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego, mają prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. Stosownie zaś do normy zawartej w art. 23 ust. 1b ustawy nowelizującej w takim przypadku, jak dalej wyjaśnił organ odwoławczy, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydaje tym osobom decyzję o prawie zamieszkiwania. Dokonując wykładni powyższego przepisu organ II instancji stwierdził, że z jego treści wynika wyraźnie, że jednym z warunków otrzymania przez osoby najbliższe decyzji o prawie zamieszkiwania, jest fakt ich wspólnego zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym z żołnierzem zawodowym lub inną osobą w chwili ich śmierci. Organ odwoławczy zauważył, że cyt. ustawa nie definiuje pojęcia zamieszkiwania i w konsekwencji należy w tym zakresie odwołać się do treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), wedle którego pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zdaniem Prezesa WAM, orzecznictwo sądowe wskazuje natomiast, iż stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, a taki zamiar przejawia się w fakcie nieopuszczania lokalu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 93/07 opublikowany w LEX nr 364681). Toteż, jak wywiódł następnie organ, warunkiem niezbędnym, aby uznać, że dana osoba zamieszkuje w danym lokalu, koniecznym jest, aby ona tam stale przebywała i była tam zameldowana. Powyższe rozważania organ zestawił z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania. I tak, organ II instancji wskazał, że z dołączonego do akt sprawy poświadczenia zameldowania na pobyt stały wydanego przez Urząd Miasta w [...] w dniu [...] lipca 2009 r. wynika, że A.K. był zameldowany na pobyt stały w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] od 3 lutego 1983 r. do 13 sierpnia 1986 r. Natomiast z wyjaśnień przedstawionych przez stronę w piśmie z dnia 15 lipca 2009 r. złożonego w toku prowadzonego postępowania wynika, że powodem wymeldowania się męża z pobytu stałego pod ww. adresem był fakt, iż prowadził on własną działalność gospodarczą w C. oraz, dodatkowo, okoliczność sprawowania opieki nad chorymi rodzicami. Ponadto, organ odwoławczy zaznaczył, że w kolejnym piśmie, z dnia 30 lipca 2009 r., J. K. wyjaśniła, że po odejściu z czynnej służby wojskowej jej mąż wiele czasu spędzał poza [...] i w tym okresie mieszkał wraz z matką w jej mieszkaniu w C. przy ul. [...]. Poza tym, skarżąca wskazała, że wymeldowanie z lokalu w [...] przez jej męża było podyktowane również względami ekonomicznymi, bowiem część opłat za ten lokal uzależniona jest od liczby osób faktycznie zamieszkujących w tym lokalu. Organ odwoławczy oparł się również na treści aktu zgonu A. K., z którego wynika, iż zmarł on w C., a ostatnim miejscem jego zamieszkania był adres przy ul. [...] w C. Wobec powyższego Prezes WAM uznał, iż według ustalonego stanu faktycznego w sprawie nie została wyczerpana przesłanka, o której mowa w art. 23 ust. 1a i 1b ustawy nowelizującej, umożliwiająca wydanie stronie, w określonym tym przepisem trybie, decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Organ stwierdził bowiem, że od 14 sierpnia 1986 r. do chwili śmierci centrum życiowe A. K. koncentrowało się poza lokalem mieszkalnym przy ul. [...] w [...], ponieważ zamieszkiwał on w C. przy ul. [...], gdzie opiekował się matką i w tej miejscowości prowadził również działalność gospodarczą. Organ II instancji nie zgodził się przy tym z twierdzeniami skarżącej, wedle których przemeldowanie jej męża do C. miało jedynie charakter formalny. Prezes WAM odmówił również trafności stanowiska skarżącej, w którym, mimo ustalonego okresu nieobecności męża, fakt wspólnego zamieszkiwania z nim wywiodła z faktu utrzymywania z nim kontaktu telefonicznego, listownego oraz comiesięcznych przyjazdów do [...]. Decyzja Prezesa WAM stała się przedmiotem skargi J. K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji – jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Nadto sformułowała zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegający na odstąpieniu przez orzekające w sprawie organy od rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i obiektywny całego materiału dowodowego oraz pominięcie istotnych okoliczności wskazujących w sposób jednoznaczny, że intencją A. K., jako osoby uprawnionej do wojskowej kwatery stałej było aż do chwili jego śmierci korzystanie z tej kwatery łącznie z realizacją prawa do jej wykupienia. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ nieobiektywnie, w sposób błędny, zinterpretował jej wyjaśnienia. Podkreśliła, że jeszcze w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosiła, że przemeldowanie jej męża było wynikiem przyczyny obiektywnej - niezależnej zarówno od woli skarżącej, jak i jej męża – w postaci konieczności sprawowania opieki nad jego poważnie chorymi rodzicami, a nie, jak to przyjął organ, przyczyny subiektywnej – prowadzenia działalności gospodarczej w C. i tylko dodatkowo sprawowania opieki nad chorymi rodzicami. Skarżąca braku obiektywizmu organu dopatrzyła się również w pominięciu w opisie stanu faktycznego sprawy okoliczności wystąpienia przez jej męża w lutym 2008 r. z wnioskiem o wykup przydzielonego lokalu, a następnie dokonaniu wpłaty na konto OR WAM zryczałtowanej kwoty tytułem pokrycia kosztów przygotowania lokalu do sprzedaży. Podała też, że organ nieprawidłowo uznał jako równoznaczne pojęcia: "zamieszkiwania" i "stałego przebywania" podczas, gdy pozostawanie w czasowej rozłące wskutek różnego rodzaju zdarzeń losowych, a taka sytuacja miała miejsce w jej przypadku, nie oznacza rozpadu związku rodzinnego. W tym zakresie zaznaczyła, że od chwili zawarcia związku małżeńskiego aż do chwili śmierci męża pozostawała w majątkowej wspólności małżeńskiej, utrzymywała wraz z mężem jedno gospodarstwo domowe i wspólnie z nim podejmowała ważne decyzje życiowe. W odpowiedzi na skargę, Prezes WAM wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając tak zajęte stanowisko procesowe organ powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno w postępowaniu przed Dyrektorem Oddziału Regionalnego WAM we [...], jak i Prezesem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej doszło do naruszenia prawa materialnego, a w następstwie tego naruszenia także i do naruszenia przepisów postępowania. W obydwu zaś przypadkach stwierdzone naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 23 ust. 1a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203), zwanej dalej ustawą zmieniającą, w brzmieniu nadanym przepisem art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 33, poz. 290), tj. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy. W myśl bowiem tego przepisu, w razie śmierci osoby, o której mowa w ust. 1, zamieszkałej w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, niebędącym kwaterą, wspólnie z nią zamieszkałe w chwili jej śmierci osoby, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mają prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. Z kolei, stosownie do treści ust. 1 przywołanego przepisu, osoby, którym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przydzielono osobną kwaterę stałą, zachowują nabyte do tego dnia uprawnienia na czas zajmowania tej kwatery. Natomiast zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.), członkami rodziny żołnierza służby stałej, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są: 1) małżonek, 2) wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione oraz przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia dwudziestu pięciu lat życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała zatem interpretacja pojęcia "osoby zamieszkałej" użytego w przepisie art. 23 ust. 1 a ustawy zmieniającej. Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji, organy dokonując we wskazanym zakresie wykładni powołanego przepisu, z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, odwołały się do treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym to przepisem pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przy czym, powyższe stanowisko organ odwoławczy uzupełnił o stwierdzenia, że zamiar stałego przebywania przejawia się w fakcie nieopuszczania lokalu oraz że warunkiem niezbędnym do tego, aby uznać że dana osoba zamieszkuje w danym lokalu, koniecznym jest, aby ona stale tam przebywała i była tam zameldowana. Tak dokonana wykładnia przepisu miała następnie bezpośredni wpływ na sposób prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych w jego toku dowodów. Organ oparł się bowiem na pisemnych wyjaśnieniach skarżącej (pisma z dnia 15 lipca i 30 lipca 2009 r.) w części dotyczącej podniesionych w nich okoliczności wymeldowania się A. K. w dniu 13 sierpnia 1986 r. z lokalu mieszkalnego położnego w [...] przy ul. [...] oraz zamieszkania i zameldowania się wyżej wymienionego w stanowiącym własność jego matki, lokalu w C. przy ul. [...] oraz przyczyn, które legły u podstaw tego wymeldowania, tzn.: sprawowania opieki nad chorymi rodzicami i prowadzenia działalności gospodarczej w C. Przede wszystkim zaś organ oparł się na dokumencie urzędowym w postaci poświadczenia zameldowania na pobyt stały wydanego przez Urząd Miasta w [...] w dniu [...] lipca 2009 r., z którego wynika, że A. K. był zameldowany na pobyt stały w lokalu mieszkalnym w [...] od 3 lutego 1983 r. do 13 sierpnia 1986 r. Podkreślić należy, iż o ile organy trafnie zauważyły, że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie definiuje pojęcia zamieszkiwania, to posłużenie się, na potrzeby interpretacji tego pojęcia, definicją pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było nieprawidłowe. Należy zauważyć, że ustawodawca w analizowanym przepisie art. 23 ust. 1a cyt. ustawy zmieniającej użył pojęcia "osoby zamieszkałej" a nie "osoby zameldowanej". W sytuacji zaś, gdy ustalenie znaczenia tego przepisu nie było możliwe przy zastosowaniu reguł wykładni językowej organ powinien był zastosować wykładnię systemową zewnętrzną, respektując jednocześnie zakaz wykładni prowadzącej do sprzeczności z innymi przepisami prawa, a w tym konkretnie przypadku z przepisem art. 25 Kodeksu cywilnego. Skoro bowiem organ skorzystał z wykładni systemowej zewnętrznej, to miał obowiązek uczynić to mając na względzie zasadę, że system prawny jest spójny i uporządkowany, a wynik wykładni systemowej zewnętrznej nie może prowadzić do niezgodności prakseologicznej norm. Odwołanie się zatem do treści art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w którym zdefiniowano pojęcie pobytu stałego na potrzeby realizacji obowiązku meldunkowego (art. 5 tejże ustawy) było w istocie odwołaniem się do pojęcia znaczeniowo węższego od pojęcia "zamieszkania", którym to z kolei pojęciem ustawodawca posłużył się w art. 23 ust. 1a ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. W ten sposób organ zignorował spójność systemu prawa i pominął, że pojęciem najbardziej zbliżonym do pojęcia "zamieszkiwania" jest pojęcie "miejsca zamieszkania". Zdaniem Sądu, organy dokonując wykładni art. 23 ust. 1a ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP powinny były zatem odwołać się do pojęcia miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W myśl bowiem tego przepisu, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Trzeba przy tym podkreślić, że pojęcia "miejsca zamieszkania" używa się zarówno na określenie miejscowości, jak i w znaczeniu ściślejszym, tj. na oznaczenie konkretnego lokalu mieszkalnego, z określeniem nie tylko miejscowości, ale również nazwy ulicy, numeru domu i mieszkania (por. Stanisław Dmowski [w:] Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część Ogólna", Warszawa 2006, Wyd. 7, str. 116). Natomiast dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania (corpus) i zamiaru stałego pobytu (animus), przy czym o zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu mówi się wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Z kolei zameldowanie na pobyt stały nie wystarczy samo przez się do przyjęcia zamieszkiwania w rozumieniu art. 25 k.c. Może ono natomiast stanowić jedną z przesłanek do wyciągnięcia prawidłowego wniosku, a więc ułatwiać ustalenie miejsca zamieszkania (tamże, str. 117). Jednakże w rozpatrywanej sprawie organy ustalenia takiego nie poczyniły i poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu będącego podstawą materialną wydanych w sprawie decyzji, dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. Mianowicie w toku postępowania organy ograniczyły się do ustalenia okoliczności zameldowania A. K. na pobyt stały w C., a pozostawiły niewyjaśnionymi niejednoznaczne oświadczenia J. K., co do miejsca zamieszkania jej męża w [...]. Orzekające w sprawie organy nie dostrzegły, że wprawdzie skarżąca nie kwestionowała faktu zmiany miejsca zameldowania męża, to zarazem wskazywała na powody tej zmiany (prowadzenie działalności gospodarczej w C., ułatwienia w załatwianiu spraw urzędowych, sprawowanie opieki na poważnie chorymi rodzicami, zmniejszenie kosztów utrzymania mieszkania w [...]) czyniąc jednak uwagę, że przez cały ten okres prowadziła z mężem wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie wychowała dzieci a mąż regularnie przyjeżdżał do [...]. W konsekwencji oznacza to, że wyjaśnienia skarżącej, mimo zamknięcia postępowania dowodowego, w dalszym ciągu budzą wątpliwości co do ustalenia istnienia albo nieistnienia zamiaru stałego pobytu jej męża (animus). Skoro zatem po wyczerpaniu środków dowodowych pozostał niewyjaśniony fakt istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, to organy administracji publicznej, w oparciu o art. 86 k.p.a., dla wyjaśnienia tego faktu zobligowane były do przesłuchania strony, czego jednak nie uczyniły. Tym samym organy naruszyły obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę prawdy obiektywnej (art.7 k.p.a.) oraz przepisy stanowiące gwarancję jej realizacji, tj. art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uzupełnić postępowanie dowodowe o dowód z przesłuchania w charakterze strony, w trybie art. 86 k.p.a., skarżącej na okoliczność ustalenia występowania łącznie dwóch przesłanek o których mowa w art. 25 Kodeksu cywilnego, mianowicie przebywania (corpus) oraz woli, zamiaru (animus) stałego pobytu A. K. Po dokonaniu powyższych ustaleń organy będą zobligowane dokonać ponownej oceny stanu faktycznego sprawy biorąc pod uwagę aktualny stan prawny sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 209 i art. 205 § 1 tejże ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło