II SA/Wa 409/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował K. O. (dalej jako skarżący) z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie podoficerów Służby Celnej. Pismem z 29 grudnia 2010 r. skarżący złożył odwołanie od ww. aktu, domagając się uchylenia w całości aktu mianowania i orzeczenia o mianowaniu go na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej lub też uchylenia w całości aktu mianowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwzględnieniem dyspozycji art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Skarżący wyjaśnił ponadto, że odwołania nie złożył wcześniej, ponieważ akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia. Szef Służby Celnej decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania K. O. od ww. aktu mianowania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, między innymi, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie dotyczy skarżącego, albowiem w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 31 października 2009 r., skarżący zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Stanowisko [...] nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mając na względzie przepisy powołanego artykułu, mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r., dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez skarżącego stopień służbowy [...] nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Nadto organ wyjaśnił, że przepisy poprzednio obowiązujacej ustawy nie przewidywały kategorii stanowisk w zakresie kierowania Wieloosobowym Stanowiskiem Ochrony. K. O. wystąpił na powyższą decyzję ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji Szefa Służby Celnej oraz aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...]. Skarżący wskazał na naruszenie przez organ art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez błędne ustalenie braku przesłanek do mianowania w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2121/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zbadanie dopuszczalności odwołania oraz zachowania terminu jego wniesienia, czego organ nie uczynił i co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Sąd uznał, że w sprawie bezsporne było wniesienie odwołania przez skarżącego z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej nie mogła się ostać, albowiem rozstrzygnięto w niej materię rozstrzygniętą wcześniej decyzją ostateczną (aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] listopada 2009 r.), co skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. Szef Służby Celnej, na podstawie art. 134 k.p.a. i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał, że skarżący odwołanie od decyzji organu I instancji złożył po upływie ponad roku od dnia doręczenia aktu mianowania, co miało miejsce 26 listopada 2011 r., a zatem z przekroczeniem 14-dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W odwołaniu tym nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu. Powołując się na ww. wyrok, organ zważył, że brak stosownego pouczenia o odwołaniu nie spowodował ustania mocy powyższej normy, a jedynie otworzył skarżącemu drogę do przywrócenia, na jego wniosek, terminu, który został uchybiony. Brak stosownego pouczenia nie stwarza bowiem możliwości złożenia odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. W takich okolicznościach przedmiotowej sprawy, organ uznał zatem za konieczne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący skarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie przepisu art. 129 § 2 k.p.a., wniósł o jego uchylenie. W pierwszej kolejności skarżący podał, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny, a także wyraził przekonanie, że wyrok WSA w Warszawie, do którego odwołuje się organ jest wyrokiem jednostkowym. Podał, że do 10 listopada 2010 r. Dyrektorzy Izb Celnych i Szef Służby Celnej stali na stanowisku, iż mianowania do służby w poszczególnych korpusach służby celnej nie mają charakteru decyzji administracyjnej, co powodowało brak możliwości ich zaskarżenia. Pismem z 10 listopada 2010 r. Szef Służby Celnej poinformował funkcjonariuszy, że odwołania funkcjonariuszy celnych od aktów mianowań dokonanych na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej, w zakresie określenia korpusu służbowego, będą rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego pismo to wskazywało na możliwość składania odwołań, z której to możliwości skarżący skorzystał niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią pisma. Skarżący zwrócił uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu składa się tylko wówczas, gdy nastąpiło uchybienie terminu. W niniejszej sprawie do uchybienia terminu nie doszło, gdyż skarżący złożył odwołanie przed upływem 14 dni od uzyskania informacji o możliwości jego złożenia. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny zasadności skargi K. O. na postanowienie Szefa Służby Celnej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zawiera uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności odwołać się należy do treści art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie taka ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zostały wyrażone w wyroku WSA z 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2121/11 i nie ma zatem znaczenia, czy wyrok ten, jak twierdzi skarżący, jest wyrokiem jednostkowym. W orzeczeniu tym Sąd sformułował jednoznaczne stanowisko o złożeniu przez skarżącego odwołania z uchybieniem terminu. Sąd uznał również, że brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. Z uwagi na rozpoznanie przez Szefa Służby Celnej odwołania, które zostało złożone z uchybieniem terminu, a zatem dotyczyło decyzji ostatecznej, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Powyższym stanowiskiem Sądu organ był związany. Po ustaleniu zatem, że skarżący wraz z odwołaniem ani w terminie późniejszym nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, organ był zobligowany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego okoliczności faktyczne przywoływane przez skarżącego w skardze mogłyby być istotne z punktu widzenia wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Wniosku takiego skarżący jednak nie złożył, a w przedmiotowej sprawie okoliczności te pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mają też znaczenia cytowane przez skarżącego w skardze orzeczenia sądowoadministracyjne. W orzecznictwie prezentowane jest bowiem jednolite stanowisko, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrujący sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA 977/98, Lex nr 44656, wyrok NSA z 27 listopada 1998 r., I SA 1015/98, Lex 45119). Wobec powyższego przyjdzie wskazać za organem, że akt mianowania został doręczony skarżącemu 26 listopada 2009 r., a zatem 14-dniowy termin, przewidziany przepisem art. 129 § 2 k.p.a., na złożenie odwołania upłynął 10 grudnia 2009 r. Odwołanie od aktu mianowania sporządzone przez skarżącego wpłynęło do Izby Celnej w [...] 29 grudnia 2010 r., a więc z przekroczeniem powyższego terminu. W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych organ był zobligowany treścią art. 134 k.p.a. do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.