II SA/Wa 411/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Janusz Walawski Anna Mierzejewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego -oddala skargę - Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555, z póżn. zm.) w związku z art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku [...] M. G., pełniącego służbę w [...] w Izbie Celnej w B. na stanowisku służbowym [...] Służby Celnej z dnia [...] listopada 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej, postanowieniem Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] a dotyczącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. akt [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. M. G., [...] w Izbie Celnej w B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania dołączono odwołanie od ww. orzeczenia dyscyplinarnego oraz wydruk z prywatnej skrzynki poczty elektronicznej obwinionego z dnia [...] sierpnia 2009 r. zawierający "prośbę o kontakt" wysłany z jednego z kont poczty elektronicznej Izby Celnej w B. Całość została nadana w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu [...] sierpnia 2012 r. Dyrektorowi Izby Celnej w B. przesyłka została doręczona w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wnioskując o przywrócenie terminu do złożenia odwołania M. G. wskazał, iż o wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nie został zawiadomiony. W dalszej kolejności oświadczył, iż nie wie, w jaki sposób doszło do wydania tego orzeczenia. Jako datę pozyskania wiedzy o wydaniu rozstrzygnięcia w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym wskazał dzień [...] sierpnia 2012 r. W dalszej kolejności obwiniony, przytaczając obowiązujące przepisy dotyczące doręczeń, zarzucił organowi dyscyplinarnemu pierwszej instancji, iż ten nie próbował zawiadomić go o terminie wysłuchania i wydania orzeczenia dyscyplinarnego, poprzez jego prywatną skrzynkę poczty elektronicznej. Po zapoznaniu się z całością akt sprawy, działający Dyrektor Departamentu Służby Celnej w Ministerstwie Finansów, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania i pozostawił odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia szeroko odniesiono się do zarzutów zawartych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wskazano m. in., iż ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze nie regulują w sposób szczegółowy i bezpośredni kwestii doręczeń pism w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zasad przywracania terminów do złożenia środka odwoławczego w takim postępowaniu. Ustawa o Służbie Celnej w art. 187 stanowi jednak, iż w sprawach tam nieuregulowanych, w sposób odpowiedni stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego (Kpk). Zauważono zatem, iż stosownie do art. 126 § 1 Kpk przesłanką przywrócenia terminu zawitego jest aby niedotrzymanie tego terminu wynikało z przyczyn niezależnych od wnioskującego o takie przywrócenie. Innymi słowy, aby wina za niedotrzymanie terminu nie obciążała strony składającej wniosek. W doktrynie przyjęto, iż wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu zawitego obciąża ciężar wykazania okoliczności, na które się powołuje (por. post. SN z 29.6.2010 r. V KZ 33/10, OSNWSK 2010, poz. 309). Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy pierwszoplanowe znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia miały następujące okoliczności faktyczne. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B., ze względu na prowadzone wobec do M. G. postępowanie dyscyplinarne oraz udzielony od dnia [...] maja 2012 r. urlop wychowawczy zwrócił się do obwinionego o wskazanie aktualnego adresu dla doręczeń. Odbiór tego pisma obwiniony pokwitował w dniu [...] maja 2012 r. M. G. nie wskazał jednak innego adresu do doręczeń niż ten, który znany był dotychczas Wydziałowi Kadr i Szkolenia Izby Celnej w B. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wydział Kadr i Szkolenia Izby Celnej w B. wystosował do M. G. pismo w sprawie udzielenia urlopu wychowawczego w terminie od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] listopada 2012 r. Pismo zostało wysłane na znany Izbie Celnej w B. adres: [...]. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka została podjęta przez adresata w dniu [...] czerwca 2012 r. Powyższy fakt jednoznacznie wskazuje, iż posiadany przez organ celny adres obwinionego był prawidłowy i pozwalał na poprawne z punktu widzenia obowiązujących przepisów skuteczne, doręczenie korespondencji kierowanej do M. G. Na marginesie należy zauważyć, iż ten sam adres obwiniony podał we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz w samym odwołaniu. Tymczasem kierowana na ten sam adres korespondencja dotycząca postępowania dyscyplinarnego w postaci: 1) wezwania z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] do stawienia się w dniu [...] lipca 2012 r. na wysłuchanie w sprawie dyscyplinarnej; 2) orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] każdorazowo była zwracana po powtórnym awizowaniu, z dopiskiem placówki pocztowej cyt.: "nie podjęto w terminie". Przekładając ustalony stan faktyczny sprawy na przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania stwierdzono, iż brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Przede wszystkim wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Akta sprawy jednoznacznie wskazują bowiem, iż obwiniony, mając świadomość konieczności pozostawienia aktualnego adresu dla dokonywania doręczeń, nie wskazał innego adresu niż ten, w którego posiadaniu był już Wydział Kadr i Szkolenia Izby Celnej w B. przy czym, kierowana na ten adres korespondencja w sprawach innych niż prowadzone wobec obwinionego postępowanie dyscyplinarne była – jak wskazano wyżej – skutecznie doręczana. Tymczasem, obowiązująca w tej kwestii reguła określona w art. 139 Kpk stanowi, iż jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej sposobów doręczania pism na podstawie art. 132 Kpk stwierdzono, iż podstawowym sposobem doręczania przesyłek pocztowych w obrocie prawnym jest doręczanie ich osobiście adresatowi za pośrednictwem poczty. Wskazanie w § 2 tegoż przepisu: dorosły domownik, administracja domu, dozorca domu lub sołtys, aby wcielić się w rolę substytuta adresata, po pierwsze, muszą znajdować się w lokalu – w przypadku dorosłego domownika – po drugie, każdy z nich musi dobrowolnie podjąć się obowiązku przekazania pisma adresatowi. Z tego względu, aby uniknąć uzależnienia skuteczności doręczenia korespondencji od woli i sprawności działania osób trzecich oraz mając na względzie tzw. ekonomikę procesową. Odniesiono się także do zarzutu nieskorzystania przez Dyrektora Izby Celnej w B. ze sposobu doręczenia pism, poprzez pocztę elektroniczną. Wskazano, iż zarówno konstrukcja jak i redakcja przepisu art. 132 Kpk jednoznacznie wskazują, iż "doręczanie pism za pomocą telefaksu i poczty elektronicznej jest jedynie alternatywnym sposobem przekazywania informacji procesowych pomiędzy nadawcą i adresatem. Fakt, iż nie skorzystał z niego Dyrektor Izby Celnej w B. nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Po pierwsze, w polskim systemie prawa obowiązuje, zasada pisemności i związana z nią bezpośrednio reguła doręczania pism, poprzez pocztę (art. 130 § 2 Kpk). Zasadzie tej nadano istotne znaczenie procesowe, poprzez wymóg stosowania poświadczeń odbioru i osobistych pokwitowań przez adresata. Tymczasem korespondencja elektroniczna w podstawowej formule stosowanej w gospodarstwach domowych nie spełnia wymogu rzetelnego potwierdzania otrzymania i zapoznania się z otrzymaną korespondencją (art. 131 § 1 Kpa). Po pierwsze, w przypadku pism, od których dat doręczenia biegną terminy, istnieje prawny wymóg korzystania z poczty. Po drugie, obwiniony nie wskazał adresu do korespondencji elektronicznej, a związku z tym, organ dyscyplinarny nie mógł mieć pewności, czy adres poczty elektronicznej, który obwiniony podał trzy lata wcześniej (tj. w 2009 r.) jest adresem aktualnym. Niezależnie od powyższego, tego typu sposób korespondencji w punktu widzenia procesowego posiada szereg niedoskonałości związanych z ustaleniem terminu zapoznania się z nią oraz ustalenia ponad wszelką wątpliwość czy odbioru pisma dokonał adresat tego pisma, czy na przykład małoletni domownik. Postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. zostało doręczone stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] listopada 2012 r. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. M. G. złożył na to postanowienie środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. We wniosku ponownie postawił zarzut wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez organ dyscyplinarny pierwszej instancji bez powiadomienia o tym fakcie obwinionego oraz rozpoznania sprawy przed organem dyscyplinarnym pierwszej instancji bez udziału obwinionego. Dodatkowo, z treści wniosku wynika, iż skarżący kwestionuje upoważnienie wydane przez Szefa Służby Celnej, Dyrektorowi Departamentu Służby Celnej w Ministerstwie Finansów do orzekania w niniejszej sprawie. Rozpoznając wniosek organ wskazał, że przedstawione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Organ podał, że art. 139 Kpk, który jest stosowany odpowiednio na podstawie art. 187 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż cyt.: Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone". W opisanych wyżej okolicznościach sprawy, postępowanie organu dyscyplinarnego pierwszej instancji, który przeprowadził procedurę wysłuchania pod nieobecność obwinionego, należy zatem uznać za zgodne z obowiązującymi przepisami w tym konkretnym stanie faktycznym. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi M. G. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o : 1) uchylenie zaskarżanego postanowienia w całości, jako naruszającego prawo; 2) uchylenie w całości orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w B. w dniu [...] lipca 2012 r., a utrzymanego w mocy zaskarżanym postanowieniem; 3) uznanie ww. orzeczenia dyscyplinarnego oraz czynności zmierzających do jego wydania, jako kwestionujących ustalenia wyroku WSA w Warszawie sygn. akt SA/Wa 2160/10 z dnia 4 marca 2011 r.; 4) zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych; 5) zawieszenie wykonania orzeczonej kary do czasu rozstrzygnięcia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołał argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, w ocenie Sądu, nie narusza przepisów prawa. W istocie przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest badanie, czy poprawne i z punktu widzenia obowiązujących przepisów skuteczne, było doręczenie korespondencji kierowanej do M. G. Za organem podkreślić należy, iż ten sam adres obwiniony podał we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Tymczasem kierowana na ten sam adres korespondencja dotycząca postępowania dyscyplinarnego w postaci: 1) wezwania z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] do stawienia się w dniu [...] lipca 2012 r. na wysłuchanie w sprawie dyscyplinarnej; 2) orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] każdorazowo była zwracana po powtórnym awizowaniu, z dopiskiem placówki pocztowej cyt.: "nie podjęto w terminie". Przekładając ustalony stan faktyczny sprawy na przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania stwierdzić należy, iż brak było podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Przede wszystkim wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, iż obwiniony, mając świadomość konieczności pozostawienia aktualnego adresu dla dokonywania doręczeń, nie wskazał innego adresu niż ten, w którego posiadaniu był już Wydział Kadr i Szkolenia Izby Celnej w B. przy czym, kierowana na ten adres korespondencja w sprawach innych niż prowadzone wobec obwinionego postępowanie dyscyplinarne była skutecznie doręczana. Tymczasem, obowiązująca w tej kwestii reguła określona w art. 139 Kpk stanowi, iż jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się zadręczone. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej sposobów doręczania pism na podstawie art. 132 Kpk stwierdzić należy, iż podstawowym sposobem doręczania przesyłek pocztowych w obrocie prawnym jest doręczanie ich osobiście adresatowi za pośrednictwem poczty. Wskazani w § 2 tegoż przepisu: dorosły domownik, administracja stron domu, dozorca domu lub sołtys, aby wcielić się w rolę substytuta adresata po pierwsze, muszą znajdować się w lokalu - w przypadku dorosłego domownika - po drugie, każdy z nich musi dobrowolnie podjąć się obowiązku przekazania pisma adresatowi. Z tego względu, aby uniknąć uzależnienia skuteczności doręczenia korespondencji od woli i sprawności działania osób trzecich oraz mając na względzie tzw. ekonomikę procesową ustawodawca przewidział dwukrotne awizowanie przesyłek pocztowych, jako skuteczny i nie poddający się interpretacji sposób podjęcia korespondencji przez adresata. Odnosząc się do zarzutu nieskorzystania przez Dyrektora Izby Celnej w B. ze sposobu doręczenia pism poprzez pocztę elektroniczną wskazano, iż zarówno konstrukcja jak i redakcja przepisu art. 132 Kpk jednoznacznie wskazują, iż doręczanie pism za pomocą telefaksu i poczty elektronicznej jest jedynie alternatywnym sposobem przekazywania informacji procesowych pomiędzy nadawcą i adresatem. Fakt, iż nie skorzystał z niego Dyrektor Izby Celnej w B. nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W polskim systemie prawa obowiązuje bowiem zasada pisemności i związana z nią bezpośrednio reguła doręczania pism poprzez pocztę (art. 130 § 2 Kpk). Zasadzie tej nadano istotne znaczenie procesowe poprzez wymóg stosowania w tej procedurze poświadczeń odbioru i osobistych pokwitowań przez adresata. Tymczasem korespondencja elektroniczna w podstawowej formule stosowanej w gospodarstwach domowych nie spełnia wymogu rzetelnego potwierdzania otrzymania i zapoznania się z otrzymaną korespondencją (art. 131 § 1 Kpa). Po pierwsze, w przypadku pism, od których dat doręczenia biegną terminy, istnieje prawny wymóg korzystania z poczty. Po drugie, obwiniony nie wskazał adresu do korespondencji elektronicznej, a związku z tym, organ dyscyplinarny nie mógł mieć pewności, czy adres poczty elektronicznej, który obwiniony podał trzy lata wcześniej (tj. w 2009 r.) jest adresem aktualnym. Postanowienie Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania zostało doręczone stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] listopada 2012 r. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. M. G. złożył na to postanowienie środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. We wniosku ponownie postawił zarzut wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez organ dyscyplinarny pierwszej instancji bez powiadomienia o tym fakcie obwinionego oraz rozpoznania sprawy przed organem dyscyplinarnym pierwszej instancji bez udziału obwinionego nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy że zgodnie z art. 187 ustawy o Służbie Celnej stanowi: "jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. Wskazać również należy, że w swojej skardze na przedmiotowe postanowienie strona głównie odnosi ukarania jej w wyniku przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a nie przywołuje argumenty, dla przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.