II SA/Wa 419/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Adam Lipiński, Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie prawa do renty strukturalnej 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji wydanej w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w P. z dnia [...] października 2003 r. znak [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w P. decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak [...] odmówił K.N. prawa do renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych (Dz. U. Nr 52, poz. 539) prawo do renty strukturalnej przysługuje rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) ma skończone 55 lat, lecz nie osiągnął 60 lat, jeżeli jest kobietą albo ma ukończone 60 lat, lecz nie osiągnął 65 lat, jeżeli jest mężczyzną, 2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres wymagany do uzyskania emerytury rolniczej z chwilą ukończenia 55 lat, jeżeli jest kobietą, albo 60 lat, jeżeli jest mężczyzną, 3) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających zgłoszenie wniosku o rentę strukturalną i działalność ta była jedynym lub głównym źródłem jego utrzymania, 4) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, 5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 3 ha. Natomiast w myśl art. 8 cyt. ustawy, umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego może być zawarta z osobą fizyczną, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) jest rolnikiem, 2) posiada kwalifikacje rolnicze, 3) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego. Wnioskodawca przekazał córce A. całe gospodarstwo rolne, lecz w dacie złożenia wniosku o rentę strukturalną nie była ona rolnikiem, a zatem nie został spełniony warunek z art. 6 ustawy, tj. nie powstało nowe gospodarstwo o powierzchni co najmniej 15 ha, ale istniejące gospodarstwo rolne zostało w całości przekazane innej osobie. Od tej decyzji K.N. złożył odwołanie rozpoznane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją z dnia[...] grudnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego A.N. i jej mąż w dniu przejęcia od rodziców ([...] czerwca 2002 r.) pierwszej części gospodarstwa rolnego nie byli właścicielami gospodarstwa rolnego, a zatem nie został spełniony warunek określony w art. 8 ustawy, dotyczący osoby przejmującej gospodarstwo rolne od rolnika ubiegającego się o prawo do renty strukturalnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podkreślił on, że w dacie przekazania gospodarstwa, co nastąpiło w dniu [...] czerwca 2003 r. córka A. była właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,26 ha, dzierżawcą działki o pow. 3,83 ha i 48,93 ha, w związku z czym zostały spełnione warunki określone w art. 8 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odnosząc się do zarzutu skargi podał, iż postępowanie w sprawie renty strukturalnej toczy się od dnia złożenia wniosku o rentę i w związku z powyższym wszelkie czynności prawne, mające za przedmiot gospodarstwo rolnika wnioskodawcy powinny być zgodne z ustawą o rentach strukturalnych w rolnictwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie. Niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, jak również bez względu na argumenty przedstawione przez organ, przede wszystkim rozważenia wymaga, czy decyzja organu odmawiająca skarżącemu przyznania prawa do renty strukturalnej wydana została z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Wyjaśniając tę kwestię, Sąd zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przedstawienie umocowania i podstawy umocowania dla osób, których podpisy znajdują się na decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2003 r. znak [...]. W odpowiedzi, Prezes Kasy wyjaśnił, iż korzystając z delegacji zawartej w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm.), w myśl którego może on upoważnić pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do wydawania decyzji w sprawach przyznania rent strukturalnych, Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie nadania dyrektorom oddziałów regionalnych Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kompetencji do wydawania decyzji w zakresie przyznawania rent strukturalnych oraz wypłacania świadczeń z tego tytułu, upoważnił dyrektorów oddziałów regionalnych KRUS do wydawania decyzji w zakresie przyznawania rent strukturalnych oraz wypłacania świadczeń z tego tytułu. Działając na podstawie otrzymanego zarządzenia, Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w P. udzieliła stosownych pełnomocnictw do wydawania decyzji w zakresie przyznawania rent strukturalnych oraz ustalania ich wysokości pracownikom Oddziału - M. W. i W.P.. Istotnie, podpisy tych osób oraz trzeciej jeszcze osoby, znajdują się na przedmiotowej decyzji, która co należy zauważyć, wydana została przy wykorzystaniu nieodpowiedniego dla rozstrzyganej sprawy druku decyzji Prezesa KRUS odmawiającej uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników z błędnym pouczeniem o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania od tej decyzji do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. Jednakże, w ocenie Sądu, upoważnienie wskazanych osób przez Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w P.do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w art. 16 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie, nie może być uznane za mające podstawę w ustawie, a konkretnie w jej art. 16 ust. 2 Treść tego przepisu nie może budzić wątpliwości, iż tylko Prezes Kasy może upoważnić pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do wydawania decyzji dotyczących przyznawania rent strukturalnych oraz wypłacania świadczeń z tego tytułu i upoważnienia w tym zakresie udzielił on, zarządzeniem nr [...], dyrektorom oddziałów regionalnych KRUS. Natomiast wynikające z tegoż zarządzenia upoważnienie dyrektorów oddziałów regionalnych KRUS do udzielania w razie potrzeby dalszych pełnomocnictw pracownikom kierowanych przez siebie oddziałów, w zakresie spraw wskazanych w ust. 1, nie znajduje umocowania w art. 16 ust. 2 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie, a więc takie dalsze pełnomocnictwa są bezskuteczne. Zatem zaskarżona decyzja i decyzja podjęta w przedmiotowej sprawie przez osoby upoważnione przez Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w P., w ocenie Sądu, narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wobec treści rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w przedmiocie zarzutów skargi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w wyroku.