II SA/Wa 427/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. odmawiającą przyznania Z. L. emerytury w drodze wyjątku z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem. Decyzję organ uzasadniał brakiem podstaw prawnych warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazywał, iż zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w drodze wyjątku można przyznać jedynie świadczenie określone w ustawie, zaś żadne obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują prawa do wcześniejszej emerytury dla osób opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Zatem przyznanie takiego świadczenia jest wykluczone, co do samej zasady. Organ podkreślił, iż przepis art. 83 § 1 wskazanej wyżej ustawy jest przepisem szczególnym i dlatego jakakolwiek jego wykładnia rozszerzająca jest wykluczona. Nadto, co ustalił organ, Z. L. nie spełnia przesłanek określonych w art. 83 § 1 ustawy, albowiem jest zdolna do pracy i pracuje, nie osiągnęła wieku emerytalnego, zaś średni dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. miesięcznie, a więc okoliczności te także wykluczają przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na udokumentowany stan zdrowia syna D. wskazujący na potrzebę sprawowania nad nim stałej opieki. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie formalnoprawnych możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Dlatego nie ma w niniejszej sprawie potrzeby szczegółowego badania stanu faktycznego pod kątem spełniania przez skarżącą przesłanek określonych we wskazanym wyżej przepisie art. 83 § 1. Istotę sprawy przesądza brak podstaw prawnych do żądania przedmiotowego świadczenia – to jest przyznania wcześniejszej emerytury z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad dzieckiem. Organ nie może przyznać obywatelowi świadczenia, które nie jest przewidziane prawem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazywał nadto na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149), jednakże rozporządzenie to utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 wskazanej na wstępie ustawy, a więc nie może stanowić podstawy prawnej dla żądania skarżącej. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania i ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.