II SA/Wa 428/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Grochowska-Jung (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] na rzecz skarżącej J. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W., na podstawie art 173 ust. 1, art. 174, art. 175, art. 181, art. 184, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz zgodnie z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom SGGW wprowadzonym zarządzeniem nr 71 Rektora SGGW z dnia 5 września 2013 r. w sprawie zmiany i ogłoszenia tekstu jednolitego Zarządzenia nr 64 Rektora SGGW z dnia 9 lipca 2012 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom SGGW w W. i zgodnie z zarządzeniem nr 85 Rektora SGGW z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014, odmówiła przyznania J. B. stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż J. B. w dniu 24 października 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów kierunku weterynaria. Wnioskodawczyni spełniła warunki określone w § 19 ust. 1 Regulaminu ustalenia wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom SGGW w W., uzyskując, zgodnie z załącznikiem nr 5 ww. Regulaminu, punktów stypendialnych – 18,0 i została zakwalifikowana do 10 % najlepszych studentów kierunku Weterynaria (WW). Jednakże organ odmówił przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów kierunku weterynaria z powodu ukończenia studiów pierwszego stopnia na innym kierunku studiów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. B. wniosła o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Wskazała, iż zgodnie z warunkami określonymi w § 19 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom SGGW w W., została zakwalifikowana do 10 % najlepszych studentów na kierunku weterynaria, jednocześnie spełniając wszystkie wymagane warunki. Studentka prosiła również o szczegółową interpretację art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), punktu 2 (z decyzji), który zabrania/uniemożliwia jej pobierania stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku weterynaria. Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, iż skarżąca spełnia warunki określone w § 19 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom SGGW w W. Jednakże przyznanie punktów stypendialnych i zakwalifikowanie studenta do grupy 10 % najlepszych studentów danego kierunku studiów nie jest równoznaczne z przyznaniem stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdyż muszą być spełnione przesłanki otrzymania stypendium, określone w art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.). J. B. w dniu 25 lutego 2011 r. ukończyła studia pierwszego stopnia, a od 28 marca 2011 r. rozpoczęła studia drugiego stopnia na kierunku ogrodnictwo, z których została skreślona 24 września 2012 r. Studentka studiowała również na studiach pierwszego stopnia na kierunku architektura krajobrazu od 1 października 2009 r. do 4 października 2012 r. (po zaliczeniu 4 semestru zrezygnowała) a od 1 października 2011 r. na jednolitych studiach magisterskich na kierunku weterynaria. Zdaniem organu, stosownie do zapisu art. 184 ust. 5 ustawy, w przypadku skarżącej jednolite studia magisterskie na kierunku weterynaria są kolejnym kierunkiem studiów i w związku z tym nie spełnia ona przesłanki do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku weterynaria. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż ukończone przez nią studia pierwszego stopnia na kierunku ogrodnictwo nie mają bezpośredniej kontynuacji na drugim stopniu. Dlatego w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego podjęła studia jednolite na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej na kierunku weterynaria. Zatem, zdaniem skarżącej, skoro nie jest absolwentką studiów drugiego stopnia ani jednolitych magisterskich, a kontynuuje naukę w celu zdobycia tytułu magistra lub równorzędnego z nim (w jej przypadku lekarza weterynarii), to nie powinna tracić prawa do stypendium. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna SGGW wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. W trakcie postępowania sądowego, o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania wniósł Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, będący zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym organizacją zrzeszającą studentów, której celem działania jest między innymi reprezentowanie ogółu studentów w kraju i stanie na straży praw studentów. Skarżąca oraz pełnomocnik organu nie oponowali przeciwko dopuszczeniu Parlamentu Studentów RP do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Postanowieniem, wydanym na rozprawie, Sąd, na podstawie art. 33 par. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuścił Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika na prawach strony, uznając, że przedmiot postępowania dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji. Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej przychylił się do skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swego stanowiska zaprezentował pogląd tożsamy z poglądem skarżącej w kwestii interpretacji przepisu art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu. Skład orzekający w pełni bowiem podziela zarzut strony skarżącej wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego w postaci stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia przepisu art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżąca po zakończeniu studiów pierwszego stopnia na Wydziale Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu SGGW uzyskała tytuł zawodowy inżyniera ogrodnictwa i podjęła naukę na drugim kierunku studiów na jednolitych studiach magisterskich na kierunku weterynaria Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW. Okoliczność ta jest niesporna pomiędzy stronami. Zgodnie z treścią art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy (tj. stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia), chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Przepis ten poprzedza ustęp 4-ty art. 184 w brzmieniu następującym: "Student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium socjalne, specjalne dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów." Zgodnie z ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym (vide: słownik pojęć ustawy zawarty w art. 2), studia w Polsce są studiami trzystopniowymi: studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera; studia drugiego stopnia to studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, kończące się uzyskaniem tytułu magistra lub równorzędnego, przy czym do uzyskania kwalifikacji drugiego stopnia prowadzą zarówno uzupełniające studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, jak i jednolite studia magisterskie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości oraz studia trzeciego stopnia jako studia doktoranckie, na które są przyjmowani kandydaci posiadający tytuł magistra albo równorzędny, przygotowujące do samodzielnej działalności badawczej i twórczej oraz uzyskania stopnia naukowego doktora. Z przepisów art. 184 ust. 4 i 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym niewątpliwie wynika zakaz pobierania stypendiów równocześnie na kilku kierunkach studiów. Nie ma natomiast zakazu otrzymywania stypendium w przypadku kontynuowania – w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego – nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy kontynuacja nauki odbywać się będzie na studiach uzupełniających magisterskich czy na studiach jednolitych magisterskich. Każde z nich bowiem prowadzą do uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Skład orzekający podziela trafność argumentacji Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, który słusznie zauważa, że zawarte w przepisie art. 184 ust. 5 ustawy słowo "kontynuować" odnosi się do słowa "nauka" i oznacza dalsze kształcenie, którego celem ma być uzyskanie tytułu magistra lub równorzędnego z nim. Nie może być to kontynuacja profilu kształcenia, albowiem nie każdy kierunek studiów pierwszego stopnia znajduje kontynuację na studiach drugiego stopnia (vide: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów – Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 838 ze zm.). W świetle treści art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, prawa do uzyskania stypendium na kolejnych studiach nie ma student, który na innym kierunku studiów uzyskał już tytuł magistra lub równorzędny z nim oraz student, który kontynuuje naukę na studiach pierwszego stopnia, tj. nieprowadzących do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego z nim. O pomoc materialną może się natomiast ubiegać student, który po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, czyli na studiach drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich (tak też stanowisko zaprezentowane w Komentarzu do art. 184 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym autorstwa Moniki Kubiak i Grzegorza Winiarza, zamieszczonym w Systemie Informacji prawnej Lex). Taka interpretacja przepisu jest zgodna z literalnym brzmieniem art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym, który w treści nie zawiera zastrzeżenia, by kontynuowane studia mające prowadzić do uzyskania tytułu magistra lub tytułu równorzędnego miały być wyłącznie studiami magisterskimi uzupełniającymi. Nadto jest też zgodna z celowością i systemową wykładnią przepisu. Obowiązek władz publicznych materialnego wspierania studentów służy zapewnieniu pomocy w uzyskaniu wykształcenia w stopniu możliwie najwyższym. Od obowiązku niesienia dalszej pomocy materialnej osobie kontynuującej naukę zwalnia okoliczność ukończenia studiów wyższych. Wynikające z art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym prawo absolwenta studiów I stopnia kontynuującego kształcenie w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego do otrzymywania pomocy stypendialnej doznaje jedynie ograniczenia czasowego (nie dłużej niż przez 3 lata). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W., jako wydanych z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego oraz mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa procesowego (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi stała się konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 210 par 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).