II SA/Wa 428/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy [...] Brygady Obrony Terytorialnej z [...] września 2023 r. nr [...] Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej (dalej: "organ") z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] , działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] P. Brygady Obrony Terytorialnej (dalej: "Dowódca [...]", "organ I instancji") z dnia [...] września 2023 r. nr [...]odmawiającą przyznania P. G.(dalej: "skarżący") świadczenia rekompensującego utracony dochód z prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r., poz. 2305 z późn. zm.; dalej: "ustawa o Obronie Ojczyzny", "ustawa") oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1112). Przedmiotowa decyzja wydana została w związku z wnioskami P. G. o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie/dochód z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej w dniach [...] stycznia 2023 r., [...]stycznia 2023 r., [...]lutego 2023 r., [...] lutego 2023 r., [...] lutego 2023 r., [...] marca 2023 r., [...] marca 2023 r., [...] marca 2023 r., [...] marca 2023 r. – [...] marca 2023 r., [...] kwietnia 2023 r., [...]kwietnia 2023 r. (razem: 31 dni). Organ wskazał, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 312 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, w myśl którego żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota [...] całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (art. 312 ust. 2 ww. ustawy). Świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz OT otrzymał z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej za dni, których dotyczy rekompensata (art. 312 ust. 5 ustawy). Podkreślenia wymaga, że przez uposażenie żołnierza niezawodowego (w tym żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową rotacyjnie) rozumieć należy -stosownie do treści art. 471 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny - uposażenie zasadnicze i dodatki (w tym dodatek za gotowość bojową, o którym mowa w art. 480 ust. 2 tej ustawy). W zaskarżonej decyzji kwotę świadczenia pieniężnego żołnierza OT w stopniu szeregowego za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi, w myśl obowiązujących przepisów, iloczyn [...] minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz liczby dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (3490,00/22 x 31) i w przypadku szer. OT P. G. wyniosła ona 4917,72 zł. - za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w dniach wskazanych w osnowie decyzji. Kwota ta jest niższa od wypłaconego żołnierzowi uposażenia tj. 6821.00 zł (na którą składa się kwota 4030,00 zł oraz kwota dodatku za miesiące styczeń i luty w wysokości 456,00 x 2 = 912 zł oraz za miesiące marzec i kwiecień wynosiło 496 x 2 = 992 zł razem za ten okres, tj. za dni których dotyczy rekompensata co powoduje, że żołnierz z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w tym okresie nic nie stracił -wręcz przeciwnie zyskał). Organ podkreślił, że żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. W przypadku szer. OT P. G. jego łączne uposażenie z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie od stycznia do kwietnia 2023 r. przewyższa wyliczoną przez organ kwotę świadczenia pieniężnego za okres pełnienia tej służby, obliczoną w oparciu o art. 312 ust. 2 w zw. z ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Skarżący w odwołaniu zakwestionował sposób wyliczenia przez organ świadczenia pieniężnego rekompensującego utracony dochód z tytułu prowadzonej przez niego działalności w oparciu o art. 312 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny i na podstawie dołączonego do wniosku zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego w sprawie przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w związku z brakiem możliwości określenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję średniego miesięcznego dochodu strony z tego tytułu. Odnosząc się do tej kwestii, organ wskazał, że organami właściwymi do ustalenia dochodu są wyłącznie organy podatkowe, które mogą ewentualnie prowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 169/21). W przedmiotowej sprawie nie zostało przez organ podatkowy wszczęte postępowanie wyjaśniające (na wniosek strony w oparciu o art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a.), a Dowódca [...] rozpatrujący tą sprawę nie był zobowiązany do jej zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ postępowanie przed organem podatkowym w przedmiocie wydania zaświadczenia o uzyskanym przez przedsiębiorcę dochodzie w ogóle nie zostało zainicjowane (w przypadku jego wszczęcia wydanie decyzji w sprawie byłoby uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ podatkowy lub sąd, tj. sąd administracyjny rozpatrujący skargę strony na ostateczne postanowienie rozstrzygające w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o określonej treści dotyczącego uzyskanego przez stronę dochodu). Dodatkowo podkreślono, że postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa strony do świadczenia rekompensującego utracone dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i rolniczej z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie zostało wszczęte na wniosek strony. P. G. pismem z dnia [...] lutego 2024 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 119b ust. 1 i 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, narusza przepisy prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracony dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Materialnoprawną podstawę przyznawania takiego świadczenia stanowi art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny. Jak stanowi art. 312 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota [...] całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto, dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (art. 312 ust. 2). W art. 312 ust. 11 ustawy o obronie Ojczyzny zawarta została delegacja ustawowa dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia, sposobu i trybu ustalania i wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom OT oraz żołnierzom AR i żołnierzom PR z uwzględnieniem potrzeby rekompensaty utraconego wynagrodzenia, dochodu albo przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz konieczności zapewnienia sprawności i szybkości postępowania. Co prawda rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji w § 3 ust. 1 pkt 2 przewidywało, że podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowi średnia miesięczna kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby, to jednak w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie było ono spójne ze zmianą ust. 2, 4 i 11 art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny wprowadzoną przez art. 10 pkt 63 lit. a ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1872) z dniem [...] września 2023 r. Z przytoczonego wyżej przepisu art. 312 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny wynika bowiem jednoznacznie, że dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (...) podstawą obliczenia wysokości należnego świadczenia jest kwota [...] całkowitego miesięcznego przychodu pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (art. 312 ust. 2). Rozstrzygnięcie sprawy z wniosku o przyznanie świadczenia rekompensującego wymagało zatem od Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej wydającego zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2023 r. uwzględnienia nowelizacji przepisu art. 312 ustawy stanowiącego podstawę materialnoprawną wydania decyzji przez organ I instancji. Dopiero w przypadku, gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez [...] minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby (art. 312 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny). Wobec powyższego, wniosek skarżącego o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie/dochód lub przychód z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej należało oceniać według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, kiedy to obowiązywał już znowelizowany art. 312 ust. 2 i 4 stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. W sprawie nie miał zastosowania przepis art. 119 b ust. 1 i 4 nieobowiązującej już ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku Obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r. poz. 372 i 1728). Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).