II SA/Wa 439/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. podjętą po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r., którą odmówiono L. S. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest możliwe jeżeli wnioskodawca: * jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, * nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, * nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, * nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających przyznanie świadczenia. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności na skutek których zainteresowany nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Organ ustalił, iż na 58 lat życia w chwili ustalenia całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca wykazał 21 lat i 2 miesiące ubezpieczenia, pracując z przerwami w latach 1978-1985, 1987-1989, a po wykorzystaniu zasiłku dla bezrobotnych we wrześniu 1992 r. do lipca 2004 r., od którego to miesiąca przyjęto istnienie całkowitej niezdolności do pracy przez 11 lat i 10 miesięcy nie wykazał żadnego okresu ubezpieczenia, a nie stwierdzono, by przerwy w latach 80-tych oraz przerwa po 1992 r. były spowodowane okolicznościami szczególnymi. Jako nieuzasadnione uznał organ twierdzenie wnioskodawcy, iż jego niezdolność do pracy należy ustalić od 1992 r. Wskazał, że niezdolność do pracy została stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2004 r., bez określenia daty jej powstania. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, przyjmuje się datę wniosku o świadczenie, tj. w przypadku wnioskodawcy [...] lipca 2004 r. W ocenie organu nie można zatem przyjąć, iż wnioskodawca nie nabył uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. S. zarzucił powyższej decyzji, iż została wydana, podobnie jak i decyzja ją poprzedzająca, przez Dyrektora Departamentu, a nie Prezesa ZUS. Podniósł ponadto, iż decyzja ta jest krzywdząca i niezgodna ze stanem faktycznym. Skarżący uważa, że jeżeli lekarz orzecznik ZUS przyjął, iż inwalidztwo powstało po [...] grudnia 1992 r., to należałoby uznać, iż istnieje ono od [...] stycznia 1993 r. W odpowiedzi na skargę Prezesa ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekracząjącej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Powyższy przepis stanowi regulację szczególną, umożliwiającą uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane ubezpieczonemu lub pozostałym po nim członkowi rodziny po wykazaniu, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Skarżący nie spełniał warunków wymaganych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy i w sprawie nie wykazał, aby brakujący okres zatrudnienia był wynikiem niemożliwych do pokonania przeszkód. Rozpatrując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który wbrew podnoszonym w skardze zarzutom, w sposób wnikliwy rozpatrzył zebrany materiał dowodowy, a rozstrzygnięcie spornej kwestii uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Stwierdził bowiem, iż w ubezpieczeniu skarżącego wystąpiły liczne przerwy w latach 1978-1981, 1984-1985, 1987-1989 i nie zostało wykazane, aby były one, łącznie z najdłuższą bez mała 12-letnią przerwą po 1992 r. spowodowane szczególnymi okolicznościami, na które nie miał on wpływu. Organ wskazuje, iż przerw w zatrudnieniu przed 1992 r. skarżący w żaden sposób nie uzasadnił, zaś do usprawiedliwienia braku 12-letniego ubezpieczenia po 1992 r. stanem zdrowia i trudnościami na rynku pracy, brak jest podstaw. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2004 r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy - trwale i podano, że datę powstania niezdolności "trudno ustalić". Zgodnie z art. 14 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie. Zasadnie organ przyjął zatem za datę powstania niezdolności do pracy dzień [...] lipca 2004 r., w tym bowiem dniu został złożony wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Słusznie też uznaje za bezpodstawne twierdzenie skarżącego, iż jego niezdolność do pracy należy ustalić od 1992 r. wskazując, że z opinii biegłych sądowych którzy orzekli o stanie zdrowia L.S. w 1994 r. i 1998 r. jednoznacznie wynika brak inwalidztwa u badanego. W myśl przepisu art. 268 lit. a organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Podpisujący decyzje z dnia [...] grudnia 2004 r. i [...] stycznia 2005 r. Dyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych powołał się na udzielone mu przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych upoważnienie, a zatem zarzut skarżącego o wydaniu decyzji przez osobę nieuprawnioną jest nieuzasadniony. Jako nietrafny należy też uznać zarzut skarżącego dotyczący wydania decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego służyło stronie niezadowolonej z decyzji prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i z tego prawa skarżący skorzystał. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.