II SA/Wa 44/17
PostanowienieWSA w Warszawie2017-09-28
Skład orzekający: Referendarz sądowy Paulina Paczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, skarżący korzystający z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, który jest ustawowo zwolniony z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Pomimo ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych, sytuacja materialna i zdrowotna strony może uzasadniać przyznanie pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jeśli strona nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
B. P. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną (całkowita niezdolność do pracy, utrzymywanie się z niskiego dochodu męża obciążonego alimentami).Rozstrzygnięcie
1. Przyznano B. P. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. 2. Umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. przyznać B. P. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku wskazując, że jest całkowicie niezdolna do pracy i wymaga ciągłej uwagi i opieki.
Pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni wskazała, że nie pobiera żadnych środków finansowych od Państwa. Jest na utrzymaniu męża wraz z synem, który się uczy i nie stać jej na ustanowienie pełnomocnika.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 18 sierpnia 2017 r. przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF w celu jego wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni.
W nadesłanym formularzu wnioskodawczyni zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem, który się uczy. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1530 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę męża wnioskodawczyni. Wynagrodzenie to jest obciążone kwotą 918 zł z tytułu alimentów. Rodzina wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z teściową w mieszkaniu 32 m2. Wnioskodawczyni załączyła zaświadczenie o zatrudnieniu męża potwierdzające wysokość wynagrodzenia oraz potrącania z wynagrodzenia wierzytelności w kwocie 918 zł.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Natomiast zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować np. tylko ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie referendarza sądowego, sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawczyni jest trudna. Wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy, w związku z tym pozostaje wraz z synem na utrzymaniu męża, który uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1530 zł netto miesięcznie. Wynagrodzenie to jest obciążone wierzytelnością z tytułu zaległych alimentów w kwocie 917 zł, zatem pozostała kwota na utrzymanie 3-osobowej rodziny to kwota 612 zł miesięcznie.
Zdaniem referendarza sądowego, w niniejszej sprawie B. P. wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nie jest ona bowiem w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym.
Z tego względu, na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. "e" oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło