II SA/Wa 441/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, Sędziowie WSA Łukasz Krzycki, Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant referent Monika Duma-Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie oddala skargę Rektor Uniwersytetu W. (Rektor UW/organ) decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B.K.(skarżącej) z dnia [...] października 2018 r. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej ds. studiów doktoranckich Wydziału H. (WKR/komisja) z dnia 27 września 2018 r. nr 1/2018 w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (WH UW/organ I instancji), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła o przyjęcie na studia doktoranckie na [...]. WKR powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.; u.p.s.w.) oraz w zw. z § 7 pkt 4, § 11 i § 19 Uchwały nr 308 Senatu UW z dnia 18 kwietnia 2018 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na Uniwersytecie Warszawskim w roku akademickim 2018/2019 (Monitor Uniwersytetu Warszawskiego z 2018 r., poz. 114; Uchwała 308) podjętej przez Senat Uniwersytetu Warszawskiego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 196 ust. 2 u.p.s.w. uchwały nr 308 – stwierdziła, że skarżąca nie została dopuszczona do dalszego etapu postępowania rekrutacyjnego (rozmowa kwalifikacyjna), i tym samym nie została przyjęta na Studia Doktoranckie na Wydziale Historycznym Uniwersytetu W. Podniesiono, że zgodnie z pkt 12.7 i pkt. 12.9 załącznika do Uchwały nr 308, do dnia 11 września 2018 r. skarżąca powinna dostarczyć komplet wymaganych dokumentów, w tym obowiązujący formularz rekrutacyjny (projekt badawczy), w którym wskazany jest "opiekun naukowy projektu". Złożony przez skarżącą formularz nie wskazywał opiekuna naukowego. Skarżąca zobowiązana była do uzupełnienia formularza, czego nie uczyniła do dnia rozpoczęcia ustnych przesłuchań kandydatów. Ponadto stwierdzono, że w dokumentacji brak jest opinii samodzielnego pracownika naukowego WH UW, który deklarowałby chęć sprawowania opieki naukowej nad przedstawionym projektem. W ocenie organu oznacza to, że skarżąca nie spełniła warunków formalnych niezbędnych do uczestnictwa w postępowaniu rekrutacyjnym na studia doktoranckie. Skarżąca wystąpiła w wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy a decyzji zarzuciła: - dyskryminację pośrednią studentów, którzy nie ukończyli studiów magisterskich na Uniwersytecie Warszawskiem poprzez znaczące utrudnienie czy też wręcz uniemożliwienie znalezienia opiekuna naukowego studentom spoza UW, albowiem jej zdaniem oczywistym jest, że pracownicy naukowi będą premiować studentów, którzy niekoniecznie mieli najlepsze wyniki naukowe, ale ukończyli odpowiednią uczelnię i byli przez odpowiedniego pracownika naukowego "lubiani"; - naruszenie art. 107 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a. poprzez nieoznaczenie w treści decyzji ani pod nią imion i nazwisk członków Komisji Rekrutacyjnej i opatrzenie decyzji jedynie parafami, co uniemożliwia identyfikację osób biorących udział w wydaniu decyzji, co powoduje nieważność decyzji. Wskazała, że w okresie od maja do września 2018 r. zwróciła się do sześciu wykładowców Instytutu Archeologii z prośbą o objęcie prowadzeniem przygotowywanego projektu badawczego. Byli to: prof. Ł., prof. T. D., prof. I.M.-P., dr M. R., dr J. Ż..i prof. A. Ł.. Osoby te odmówiły objęcia prowadzeniem projektu. Jej zdaniem, decyzja nr [...] dotknięta jest uchybieniami wskazującymi na jej nieważność, bowiem w treści decyzji, nie wskazano z imienia i nazwiska członków organu, którzy brali udział w jej wydaniu. Wskazała, że pod decyzją znajdują się jedynie nieczytelne podpisy, a w odniesieniu do niektórych wręcz "parafy", które uniemożliwiają ustalenie, kto brał udział w wydaniu decyzji a ich brak stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Wobec czego wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.  Zaskarżoną decyzją Rektor UW utrzymał w mocy decyzję WKR i stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że wniosek skarżącej, jak i wszystkich pozostałych kandydatów na studia doktoranckie prowadzone na Wydziale Historycznym (WH), podlegał ocenie zgodnie z postanowieniami Uchwały 308. Jego zdaniem zasadnie brano pod uwagę ocenę złożonych dokumentów i wynik rozmowy kwalifikacyjnej. Podniósł, że zgodnie zapisem pkt 12.7 lit. b) Uchwały 308, wśród wymaganych dokumentów należy złożyć opinię samodzielnego pracownika naukowego WH zawierającą zobowiązanie do sprawowania opieki naukowej nad kandydatem. Opinia powinna zostać złożona bezpośrednio przez opiniodawcę w dziekanacie WH. Podniósł, że pkt 12.10 załącznika do Uchwały 308 wskazuje, że w dniach 16 lipca 2018 r. do 11 września 2018 r., w dziekanacie WH należy złożyć dokumenty opisane w punkcie 12.7 czyli m.in. opinię samodzielnego pracownika naukowego WH (wraz z zobowiązaniem do sprawowania opieki naukowej nad kandydatem). Opinia powinna zostać złożona bezpośrednio przez opiniodawcę w dziekanacie WH. Wskazując na powyższe Rektor UW wskazał, że w związku z niezłożeniem wymaganych dokumentów, tj. opinii samodzielnego pracownika naukowego WH oraz niewskazaniem opiekuna naukowego w formularzu rekrutacyjnym, skarżąca nie spełniła wymogów przejścia do kolejnego etapu rekrutacji. Dopuszczenie jej przy tych brakach do dalszych czynności postępowania byłoby złamaniem ww. postanowień załącznika do Uchwały 308, wobec czego komisja prawidłowa sformułowała decyzję odmowną. Rektor UW wskazał, że związku ze stanowiskiem skarżącej, iż prof. J.M. zgodziła się być promotorem przygotowanego przez skarżącą projektu nie dostarczyła odpowiedniej opinii przyszłego opiekuna naukowego WKR w określonym w uchwale rekrutacyjnej terminie, ale też nie załączyła jej do odwołania, pomimo twierdzeń, że zgodziła się być promotorem przygotowanego przez skarżącą projektu a prof. J. M. nie złożyła na Wydziale H. odpowiedniej deklaracji w tej sprawie. Stwierdził, że po analizie dokumentacji w sprawie, podziela pogląd WKR WH, że nie doszło do dyskryminacji kandydatów, którzy nie ukończyli studiów na Uniwersytecie W. a zarzuty kandydatki są gołosłowne i stanowią jedynie jej subiektywne odczucie, które nie jest poparte żadnymi dowodami. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 1 18 k.p.a. poprzez nieoznaczenie w treści decyzji ani pod nią imion i nazwisk członków WKH i opatrzenie decyzji jedynie parafami, co uniemożliwiać ma zdaniem skarżącej identyfikację osób biorących udział w wydaniu decyzji, wskazał, że analiza dokumentacji w sprawie, w tym protokołu z posiedzenia WKR, pozwala stwierdzić organowi drugiej Instancji, że podpisy członków komisji rekrutacyjnej na decyzji z dnia [...] września 2018 r. są autentyczne, a zatem nie doszło w tej sytuacji do uchybienia. Dodał, że powołane przez skarżącą orzeczenia sądów administracyjnych nie są adekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, albowiem dotyczyły one sytuacji, w której decyzje nie zostały opatrzone podpisem, tymczasem zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja posiada takie podpisy, zaś przepisy prawa nie formułują wymogu co czytelności podpisu za wyjątkiem tego, aby umożliwiał on w świetle akt sprawy identyfikację osoby, która podpis złożyła, co zostało w sprawie dochowane. Wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 k.p.a. W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła w całości stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji WKH, a ponadto zarzuciła wydanie decyzji w drugiej instancji przez Prorektora ds. studentów i jakości kształcenia bez powołania w treści decyzji stosownego upoważnienia, co wedle Skarżącej mogło skutkować nieważnością postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotem ponownego rozpoznania jest decyzja Rektora UW z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję WKR z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie na WH UW. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wskazując inaczej należy stwierdzić, że sąd administracyjny bada, czy w toku postępowania rekrutacyjnego nie doszło do naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie określonego przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięć organów uczelni w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. u.p.s.w. oraz postanowienia podjętej przez Senat Uniwersytetu W. w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 196 ust. 2 tej ustawy – Uchwały nr 308. Zgodnie z art. 196 ust. 2 ww. ustawy rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej – rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy (ust. 2). Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie (ust. 3). Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie, o których mowa w ust. 2. Decyzja rektora lub dyrektora jednostki naukowej jest ostateczna (ust. 4). Wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne (ust. 5). W uchwale nr 308 określono m. in., że postępowanie rekrutacyjne składa się z postępowania kwalifikacyjnego oraz z decyzji o przyjęciu lub nieprzyjęciu na studia. Aby kandydat doszedł do postępowania kwalifikacyjnego musi spełnić wymagania formalne. Skarżąca nie została dopuszczona do dalszego etapu postępowania rekrutacyjnego (rozmowa kwalifikacyjna), i tym samym nie została przyjęta na Studia Doktoranckie na Wydziale H. Uniwersytetu W. Zgodnie z art. 196 ust. 4 u.p.s.w. oraz § 24 ust. 3 Uchwały nr 308, podstawą odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej może być jedynie wskazanie naruszenia warunków trybu rekrutacji na studia określonych w uchwale. Odwołanie powinno wskazywać dokładnie przepisy określające warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie, które w ocenie strony zostały naruszone, oraz zwięzłe wyjaśnienie zarzucanego naruszenia. Badaniu podlega wyłącznie kwestia dochowania ustalonych warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego. Ostatecznie skarżąca podtrzymał swoje argumenty dotyczące uniemożliwienie znalezienia opiekuna naukowego studentom spoza UW, albowiem pracownicy naukowi będą premiować studentów, którzy niekoniecznie mieli najlepsze wyniki naukowe, ale ukończyli odpowiednią uczelnię i byli przez odpowiedniego pracownika naukowego "lubiani". Podniosła, że decyzja Prorektora nie zawiera żadnego umocowania, czy powołania na stosownego upoważnienie w treści decyzji, do wydania decyzji w zastępstwie Rektora UW. Wobec powyższego, skarżąca nie ma możliwości weryfikacji, czy decyzja została wydana przez uprawnioną do tego osobę, a tym samym, czy nie zostały naruszone przepisy o właściwości, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto wskazała, że przy takim sposobie podpisania/parafownia Uchwały nie można zidentyfikować osób biorących udział w podpisaniu Uchwały. Na rozprawie skarżąca wskazała, że wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, bowiem Pani M. R., do której zwracała się o objęcie jej pracy patronatem, brała udział w wydaniu uchwały I instancji i nie poinformowała o tym KWH (zgodnie z § 4 Uchwały). Ponadto podtrzymała stanowisko co do niemożności zidentyfikowania podpisów członków KWH z uwagi na nieczytelne podpisy lub postawienie paraf. W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut najdalej idący, a mianowicie zarzut stwierdzenia nieważności. Kodeks postępowania administracyjnego mówi oddzielnie "o naruszeniu prawa" i oddzielnie "o rażącym naruszeniu prawa". Jeżeli chodzi o "naruszenie prawa", to powszechnie przyjmuje się, że może ono polegać na błędnej wykładni lub nienależytym zastosowaniu prawa. Podkreślenia wymaga, że nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną ("rażące") formę "naruszenia prawa", uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. W związku z tym dla uznania, iż wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92 (ONSA z 1993 r. z. 1, poz. 23) zwrócił uwagę na dominujący w orzecznictwie pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej "z rażącym naruszeniem prawa" jest odstępstwem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W związku z tym pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni (wyrok z dnia 19 maja 1989 r., sygn. IV SA 90/89, ONSA z 1989 r. z. 1, poz. 49). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uwzględnienie wskazań wynikających z takiej wykładni, a także wniosków wyprowadzonych z wykładni gramatycznej uzasadnia tezę, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia prawa powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W powołanym wyroku NSA wskazał, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia prawa może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa wymaga wyraźnego wykazania, jaki konkretnie przepis został naruszony i dlaczego naruszenie należało ocenić jako rażące. Takiego wywodu wykazującego, że doszło do rażącego naruszenia prawa skarżąca nie przeprowadziła. Głosowanie wskazanej wyżej osoby w WKH nad brakami formalnymi wniosku skarżącej nie może być uznane jako dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji czy jej uchylenia jako wydanej z barakiem formalnym mającym wypływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że organ słusznie wskazuje, że z pieczęci, w jaką opatrzona została decyzja organu drugiej instancji jednoznacznie wynika, że osoba ją podpisująca działała z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. Z pełnomocnictwa z dnia [...] września 2016 r. udzielonego przez Rektora UW znajdującego się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że Prorektor UW był upoważniony do podpisania tej decyzji. Odnosząc się do następnego zarzutu, należy podzielić stanowisko organów, że decyzja nr [...] z dnia [...] września 2018 r. zawiera wszelkie elementy niezbędne do ustalenia, jaki organ wydał decyzję i czy została podpisana przez upoważnione podmioty. Skład Komisji Rekrutacyjnej Wydziału H. był znany i publicznie dostępny już od pierwszej połowy 2018 r. Podpisy złożone pod decyzją KWH są autentyczne i pochodzą od osób zasiadających w komisji, co potwierdzają podpisy złożone pod protokołem z przebiegu postępowania rekrutacyjnego z dnia [...] września 2018 r. Zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa oznacza między innymi, działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Zasada praworządności została powtórzona w art. 6 k.p.a. Na tle powołanego przepisu, który nakazuje organowi administracji publicznej działanie na podstawie przepisów prawa (należycie ustanowionych). W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie sprawa zbadania, czy w toku postępowania rekrutacyjnego nie doszło do naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie, i w zakresie to zaskarżenia ustalenie czy takie naruszenia jak wskazywała skarżąca nakazują wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 207 § 1 u.p.s.w., do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. oznacza, iż pewne jego regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna nie będą miały zastosowania przed tym organem, który tylko pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw. W orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej. Dokonując analizy tego zagadnienia uznać należy, że odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W ocenie Sądu, zarówno podlegająca obecnie kontroli decyzja Rektora UW z dnia [...] grudnia 2018 r., jak też utrzymana nią w mocy decyzja WKR z dnia [...] września 2018 r., opisane wyżej wymogi spełniają. Decyzje te zostały uzasadnione w sposób prawidłowy. Decyzja Rektora UW w świetle sformułowanych w odwołaniu zarzutów – odniosła się do zarzucanych przez kandydatkę naruszeń warunków i trybu przeprowadzonej rekrutacji. Podsumowując Sąd stwierdza, iż analiza przebiegu postępowania rekrutacyjnego wskazuje, iż nie doszło do naruszenia warunków i trybu rekrutacji w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.