II SA/Wa 443/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Sławomir Fularski (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H.S. (dalej: "skarżąca"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 90d ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, dalej jako "ustawa o systemie oświaty"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w N. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., odmawiającą skarżącej przyznania stypendium szkolnego dla dzieci ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne, dokonane przez organ I instancji. Wskazał, że organ I instancji odmówił skarżącej przyznania stypendium szkolnego dla dzieci ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do jego przyznania. W odwołaniu skarżąca stwierdziła, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a poniesione koszty związane z zakupem podręczników i przyborów szkolnych uszczupliło bardzo niski budżet domowy. Zauważyła, że wprawdzie w decyzji organu I instancji ustalono, iż dochód w jej wielodzietnej rodzinie wynosi [...] zł na osobę, niemniej jednak nie przekracza on kwoty 456 zł. Utrzymując w mocy decyzję Wójta organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do regulacji prawnej, zawartej w art. 90d ust. 7 i 8 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zatem 351 zł na osobę w rodzinie. Wysokość dochodu określa się na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej, z tym, że do dochodu nie wlicza się świadczeń z pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 ustawy. Natomiast dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie wlicza się do dochodu jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, a przyznawanej na podstawie ustawy o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczeń przysługujących na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z wniosku z dnia [...] września 2012 r. o przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego wynika, iż w miesiącu sierpniu dochód rodziny stanowił: dochód w wysokości [...] zł z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, zarobki męża w wysokości [...] zł, stosownie do oświadczenia strony i zaświadczenia od pracodawcy, a także zasiłki rodzinne na dzieci w łącznej kwocie [...] zł. Zatem dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę i przekroczył kryterium dochodowe, określone w wysokości 351 zł, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego, określonego wymienionym przepisem art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, uniemożliwia przyznanie świadczeń w formie stypendium szkolnego na dzieci, mimo, że spełnione są inne przesłanki umożliwiające jego przyznanie. W konkluzji uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że decyzji w tej sprawie nie pozostawiono do uznania organu, bowiem ustawodawca w sposób ścisły określił warunki, jakie muszą być spełnione przez wnioskującego o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego. Zatem decyzja organu I instancji jest prawidłowa, została wydana zgodnie z wymogiem przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca, która wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że jej wielodzietna rodzina ma trudności finansowe m.in. w związku ze zwiększonymi wydatkami na edukację dzieci. Dlatego też przekroczenie dochodu na osobę w rodzinie o [...] zł nie powinno mieć wpływu na przyznanie stypendium dla jej dzieci. Zauważyła również, że z dniem 1 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które to ustaliło takie kryterium dla osoby w rodzinie w wysokości [...] zł. Ustalony w jej rodzinie dochód wynosi [...] zł na osobę, jednak nie przekracza kwoty [...] zł. W związku z tym, skoro zostały spełnione wszystkie przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, decyzja organu I instancji nie powinna zostać utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Ponadto skarżąca wniosła zastrzeżenia co do terminów wydawania rozstrzygnięć przez organy obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Organ odwoławczy przyznał, że w sytuacji, gdy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczeń w miesiącu wrześniu, a decyzje wydano dopiero w miesiącu grudniu, niewątpliwie organ I instancji popadł w ewidentną zwłokę przy wydaniu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji, wydając swoje rozstrzygnięcia w sprawie, nie uwzględniły stanu prawnego, obowiązującego w dniu wydania ich decyzji. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie oświaty. Art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo - wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Wobec powyższego uregulowania stwierdzić należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia następujących przesłanek, a mianowicie: wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm., dalej jako "ustawa o pomocy społecznej"). Istotnym w niniejszej sprawie jest, że kwota ta, na datę rozstrzygania sprawy przez organy administracji, w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 17 lipca 2012 r., dalej jako "rozporządzenie RM z dnia 17 lipca 2012 r.") wynosiła 456 zł. Jak wynika z § 3 rozporządzenia RM z dnia 17 lipca 2012 r. wchodzi ono w życie z dniem 1 października 2012 r., a na podstawie jego § 2 traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Tymczasem zarówno organ I, jak i organ II instancji wydając swoje rozstrzygnięcia odpowiednio: w dniu [...] grudnia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r., oparły je na stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 września 2012 r., kiedy to kwota kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie wynosiła 351,00 zł. Tak więc, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej nie były zgodne z przepisami prawa materialnego, tj. art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1b rozporządzenia RM z dnia 17 lipca 2012 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ich decyzji. To zaś naruszenie prawa materialnego niewątpliwie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem skarżącej odmówiono przyznania stypendium szkolnego dla jej dzieci z uwagi na przekroczenie jedynie o [...] zł kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie w wysokości 351,00 zł. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie stypendium szkolnego dla jej dzieci organ I instancji, mając na uwadze art. 153 p.p.s.a., uwzględni stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania swojego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.