II SA/Wa 448/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.L. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów postanawia odmówić przyznania P.L. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych P.L. wraz ze skargą na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest studentką studiów stacjonarnych na kierunku [...] [...] w [...] oraz studiów niestacjonarnych na kierunku [...] [...] w [...]. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami. Nie posiada żadnej nieruchomości, papierów wartościowych, a jedynie oszczędności w kwocie 4.000 zł przeznaczonych na edukację. Podała, że łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 4.330 zł, na który składa się jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.890 zł oraz środki uzyskiwane z prowadzonej przez matkę działalności gospodarczej w kwocie 2.440 zł. Oświadczyła, że z uwagi na fakt, że jej ojciec jest osobą bezrobotną pomaga w ponoszeniu stałych kosztów utrzymania mieszkania. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniła: czynsz za mieszkanie (ponoszony w części) – nie określiła jego wysokości, opłaty comiesięczne za czesne – 740 zł, opłaty comiesięczne leczenia ortodontycznego – 170-300 zł, opłaty comiesięczne za komunikację miejską – 70 zł, opłaty comiesięczne za abonament telefonu komórkowego – 90 zł, koszt dojazdu do innego miasta w kwocie – 150 zł oraz opłaty comiesięczne za wyżywienie, podręczniki i ubranie – 400 zł. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zwrócić należy uwagę, że prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami. Nie posiada żadnych nieruchomości, a jej majątek stanowią oszczędności w kwocie 4.000 zł. Na dochód gospodarstwa domowego składa się jej wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.890 zł oraz środki uzyskiwane z prowadzonej przez matkę działalności gospodarczej w kwocie 2.440 zł. Na stałe koszty utrzymania skarżącej składa się opłata miesięczna za czesne – 740 zł, opłaty comiesięczne leczenia ortodontycznego – 170-300 zł, opłaty comiesięczne za komunikację miejską – 70 zł, opłaty comiesięczne za abonament telefonu komórkowego – 90 zł, koszt dojazdu do innego miasta w kwocie – 150 zł oraz opłaty comiesięczne za wyżywienie, podręczniki i ubranie – 400 zł, co stanowi średnią łączną kwotę w wysokości ok. 1.685 zł. Z oświadczenia skarżącej wynika, że posiada stały dochód, chociaż jego wysokość nie jest znaczna – wynosi miesięcznie 1.890 zł, to jednak matka skarżącej, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, uzyskuje środki z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.440 zł. Ponadto, analiza sytuacji majątkowej skarżącej wskazuje, że posiada majątek w postaci oszczędności w wysokości 4.000 zł. Podkreślić należy, że posiadanie majątku, w tym oszczędności pieniężnych, w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10 oraz z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, orzeczenia dostępne w CBOSA). W ocenie referendarza sądowego, skarżąca posiadając oszczędności w wysokości 4.000 zł jest w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. Należy jednocześnie podkreślić, że sąd (referendarz) nie jest związany oświadczeniem skarżącej co do źródła przeznaczenia, czy sposobu wydatkowania posiadanych oszczędności. Skoro w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dysponuje kwotą oszczędności, którą może przeznaczyć na pokrycie kosztów, to brak jest podstaw ku temu, by dawać priorytet niepotwierdzonym wydatkom, tym bardziej, że skarżąca sama posiada dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, która uzyskuje środki z prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności wykluczają możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1, § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.