II SA/Wa 453/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spraw.), Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. O. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie przyznania E. S. renty specjalnej. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: E. S. (ur. [...] października 1960 r.) zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W swych wystąpieniach wskazała między innymi, iż ukończyła Akademię Wychowania Fizycznego w [...] (kierunek rekreacja ruchowa), Studium Podyplomowe Akademii Wychowania Fizycznego w [...] (kierunek korekta wad postawy), Studium Podyplomowe Katolickiego Uniwersytetu [...], Studium Podyplomowe Uniwersytetu [...] (Wydział Pedagogiki i Psychologii), Studium Katechetyczne Kurii Diecezjalnej w [...] oraz Studium Podyplomowe [...] Wyższej Szkoły Pedagogicznej (kierunek j. angielski - metodyka nauczania i doskonalenia umiejętności). Wnioskodawczyni podniosła, iż przez wiele lat z dużym zaangażowaniem pracowała jako nauczyciel wychowania fizycznego (jak twierdzi, przez dwa lata uczyła w szkole podstawowej wychowania fizycznego M. P.), języka angielskiego w przedszkolach oraz jako rehabilitant. Przedstawiła opinie, z których wynika, iż jej praca jako nauczyciela była oceniona jako dobra. Te okoliczności świadczą, w opinii zainteresowanej, o wybitnych zasługach, będących podstawą do przyznania świadczenia specjalnego. E. S. starała się o przyznanie świadczenia emerytalnego, jednakże Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania powyższego świadczenia, gdyż wnioskodawczyni udowodniła 23 lata, 3 miesiące i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym pracy nauczycielskiej - 10 lat, 11 miesięcy i 10 dni. Ponadto ZUS odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a Sąd Okręgowy w [...] podtrzymał decyzje organu rentowego. Z informacji przekazanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] wynika, iż E. S. objęta jest pomocą i wsparciem społecznym przez Ośrodek od maja 2004 r. Wnioskodawczyni jest bezdzietną panną, ma wyższe wykształcenie. Pracowała jako nauczyciel, zwolniona z pracy wiele lat temu z nieustalonych przyczyn. W latach 2002-2003 ubiegała się o rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Otrzymała decyzje odmowne. Mieszka wspólnie z matką A. S. (lat 80), która otrzymuje rentę rodzinną z ZUS w wysokości 1.700 zł. Dwuosobowa rodzina zajmuje mieszkanie własnościowe o pow. 61 m2. E. S. od lutego 2010 r. otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł. miesięcznie w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. MOPR wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w [...] o wydanie postanowienia w oparciu o art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W ocenie Prezesa Rady Ministrów zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania E. S. świadczenia specjalnego. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności, np. sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej, politycznej położył wybitne zasługi np. dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka okoliczność nie występuje w powyższej sprawie. Organ podkreślił, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Obowiązujące przepisy nie uprawniają Prezesa Rady Ministrów do kontroli i oceny wyroków sądowych, jak również do ingerencji w problematykę, której rozpoznanie i zajęcie stanowiska w sprawie należy wyłącznie do właściwości sądów lub innych organów. Subiektywne przeświadczenie wnioskodawczyni o krzywdzących rozstrzygnięciach ZUS-u oraz sądów, opartych na obowiązujących przepisach prawa, nie może stanowić podstawy do przyznania świadczenia specjalnego na podstawie powołanego powyżej przepisu. Uznanie argumentów wnioskodawczyni sprawiłoby, iż każda osoba, która ma trudną sytuację socjalno-bytową oraz zdrowotną ma bezsporne prawo do otrzymania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach. Przywilej takiego wsparcia ze strony państwa jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione, a taka okoliczność w przedmiotowej sprawie nie występuje. Nie można bowiem uznać za wybitne i niepowtarzalne zasługi zaangażowania w pracę zawodową, jaką wykonywała wnioskodawczyni. Dołączone do akt sprawy opinie dotyczące wykonywanych przez nią obowiązków zawodowych nie świadczą o tym, iż były one realizowane w sposób wybitny, zasługujący na szczególne uznanie. Dokonaniom zainteresowanej nie można przypisać cech wyjątkowości. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie występuje także przesłanka skutkująca przyznaniem świadczenia specjalnego z uwagi na szczególne zdarzenie losowe, czyli takie zdarzenie, które można uznać za nadzwyczajne tzn. posiadające element wyjątkowości. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, iż sytuacja socjalno-bytowa pani S. była wynikiem takich właśnie zdarzeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2014 r. E. S. zakwestionowała zasadność powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi oraz w dodatkowych pismach: pismo bez daty (wpływ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 22 kwietnia 2014 r.), pismo z dnia 11 maja 2014 r. oraz pismo z dnia 14 lipca 2014 r. skarżąca wskazywała na swój życiorys, podnosiła trudną sytuację życiową, potrzebę sprawowania opieki nad chorą matką, dokonywała porównań swojej sytuacji życiowej z innymi ludźmi i skarżyła się na brak zrozumienia ze strony organów ZUS-u oraz Prezesa Rady Ministrów. Skarżąca podnosiła także ma długotrwałość rozpatrywania sprawy przez organ. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Mimo, iż podejmowane przez Prezesa Rady Ministrów w niniejszych sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie to nie ma w pełni charakteru dowolnego, ale jest ograniczone wypracowanymi w praktyce orzeczniczej jasno określonymi kryteriami. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności, jak również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo zastosował wskazany wyżej przepis ustawy i w sposób bardzo skrupulatny i wszechstronny wyjaśnił wszelkie aspekty sprawy, a w szczególności te, które mogłyby, zgodnie z przedstawionymi wyżej kryteriami, stanowić o przyznaniu dochłodzonego przez zainteresowaną świadczenia specjalnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie trafna jest argumentacja organu, iż nie można uznać za wybitne i niepowtarzalne zasługi skarżącej zaangażowania w pracę zawodową. Dołączone do akt sprawy opinie dotyczące wykonywanych przez E. S. obowiązków zawodowych nie świadczą o tym, iż były one realizowane w sposób wybitny, zasługujący na szczególne uznanie. Dokonaniom zainteresowanej nie można przypisać cech wyjątkowości. Wskazać tu nadto należy, iż nie chodzi tu o zwykłe dokonania, ale o takie które są wyjątkowe i niepowtarzalne, częstokroć mające znaczenie dla Polski lub ją rozsławiające. W niniejszej sprawie nie występuje także przesłanka skutkująca przyznaniem świadczenia specjalnego z uwagi na szczególne zdarzenie losowe, czyli takie zdarzenie, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, iż sytuacja socjalno-bytowa E. S. była wynikiem takich właśnie zdarzeń, zresztą na taki zbieg zdarzeń skarżąca się nie powołuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie widzi potrzeby powtarzania tu ustaleń i argumentacji organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, albowiem decyzja ta broni się sama, zaś Sąd w części wstępnej uzasadnienia niniejszego wyroku bardzo dokładnie odnotował motywy rozstrzygnięcia organu administracji i argumentację w kontekście twierdzeń skarżącej. Trudno także podzielić zasadność argumentacji skargi, gdy abstrahuje ona od zasad regulujących przyznawanie dochodzonego świadczenia. Istotnie rozpatrzenie niniejszej sprawy przez organ było długotrwałe. Poniekąd stan ten można tłumaczyć potrzebą zebrania materiału w celu wydania decyzji z dnia [...] maja 2013 r., jednakże powyższe tłumaczenie nie usprawiedliwia wydania decyzji ostatecznej po około pół roku od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże powyższe nie uchybia zgodności podjętej decyzji z treścią art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skarżąca także nie składała skargi na bezczynność, czy przewlekłość działania organu w tym zakresie. Dlatego też długotrwałość prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na treść podjętych przez organ decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu powyższych decyzji, które mogłyby stanowić o ich nieważności albo być powodem dla ich uchylenia i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.