II SA/Wa 454/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej, Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant - Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 49 ust. 5 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 368 ze zm.), od dnia 1 maja 2004 r. przyznał [...] D. M., jako żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu wraz z rodziną w wynajmowanym lokalu, świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł miesięcznie, "do dnia utraty uprawnień do wyżej wymienionego świadczenia". Decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], z dniem [...] maja 2006 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 36 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) i w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] maja 2006 r. decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany już wyżej stan faktyczny – podał, że stosownie do treści art. 1 pkt 36 cytowanej już wyżej ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2004 r., uchylono art. 49 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który był podstawą przyznania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu, zaś art. 17 ust. 1 pierwszej z wymienionych ustaw, przewiduje wypłatę żołnierzowi świadczenia wypłacanego na podstawie dotychczasowych przepisów do upływu czasu, na jaki została wydana decyzja, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wydana decyzja o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, z zastrzeżeniem ust. 2a. Ponieważ skarżący z dniem [...] maja 2006 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, przeto należało wydać decyzję o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu powyższego świadczenia. Stosownie bowiem do brzmienia art. 24 ust. 2, art. 22 ust. 5 i art. 48 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w poprzednio obowiązującym brzmieniu, istotą tego świadczenia jest zapewnienie żołnierzowi zawodowemu zakwaterowania wraz z rodziną w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Tym bardziej, że stosownie do treści art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzja owa stała się w świetle powyższego bezprzedmiotowa (skarżący utracił uprawnienie do świadczenia) i leży to w interesie społecznym (konieczność usunięcia stanu niepewności, co do istnienia powyższego prawa i fakt, że świadczenie jest realizowane ze środków pochodzących z dotacji budżetowej, jako zadanie zlecone Agencji przez MON). W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2006 r. do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i stwierdził, że nie można stwierdzać wygaśnięcia decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. z datą wsteczną od dnia [...] maja 2006 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu – powołując się na zawarte w niej argumenty – podał, że decyzja wydana w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc stwierdza się w niej wyłącznie skutek, który nastąpił z chwilą powstania istotnych dla sprawy okoliczności. Innym słowy mówiąc, wynikające z decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. prawo przestało istnieć z dniem [...] maja 2006 r., a zaskarżona decyzja potwierdziła tylko formalnie ów stan rzeczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. M. podtrzymał swoje zarzuty zawarte w odwołaniu i w jej uzasadnieniu – poza już wcześniej podanym zarzutami – dodał, że powyższa decyzja jest sprzeczna z treścią art. 110 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że niewydanie zaskarżonej decyzji mogłoby powodować domniemanie, iż pomimo zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, nadal posiada on prawo do spornego świadczenia, a zaskarżona decyzja nie narusza treści art. 110 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Podstawową przesłanką wygaśnięcia decyzji i wynikającą z powyższego przepisu, jest zatem jej bezprzedmiotowość. To z kolei oznacza, że musi przestać istnieć stosunek administracyjnoprawny (podmiot, przedmiot oraz obowiązki i uprawnienia strony) nawiązany na mocy wcześniejszej decyzji, co do której stwierdza się jej wygaśnięcie. Innymi słowy mówiąc, bezprzedmiotowość wynika z "ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej " (vide: B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, wydanie 6, Warszawa 2004, str. 764). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], od dnia [...] maja 2004 r. przyznał, jako żołnierzowi zawodowemu, [...] D. M. zamieszkującemu wraz z rodziną w wynajmowanym lokalu, świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego "do dnia utraty uprawnień do wyżej wymienionego świadczenia.". Z treści sentencji powyższej decyzji wynika zatem jednoznacznie, że przyznane skarżącemu prawo zostało mu zakreślone w ścisłym przedziale czasowym, a mianowicie od [...] maja 2004 r. "do dnia utraty uprawnień do wyżej wymienionego świadczenia.". Wprawdzie końcowy termin nie został wyraźnie określony konkretną datą, ale dzień utraty świadczenia wynika z mocy prawa. Według art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 368 ze zm.), świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej. Zatem tylko żołnierzowi zawodowemu i tylko w służbie stałej. Skoro zaś skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] maja 2006 r., to powyższa decyzja jednoznacznie zakreśliła termin wypłaty przysługującego mu świadczenia, a mianowicie od dnia [...] maja 2004 r. do dnia [...] maja 2006 r. Reasumując, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie mogła stwierdzić bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], bowiem w żadnym wypadku nie ustał prawny byt jej elementu materialnoprawnego (przedział czasowy wypłaty świadczenia) i tym samym zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia, zbędne jest zatem rozpoznawanie sprawy pod kątem zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.