II SA/Wa 465/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Borowiec, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski, Protokolant - Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], - zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku C. W. z dnia [...] października 2004 r., powołując się na art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie owo, w formie emerytury lub renty, Prezes Rady Ministrów może przyznać w szczególnie uzasadnionych przypadkach i w wysokości innej niż określone w ustawie, zaś decyzja ta ma charakter uznaniowy. Przy rozpatrywaniu takich wniosków, brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania świadczenia, bowiem może ono być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie np. kultury lub sportu albo zdarzenia losowe. Jednak okoliczności wynikające z wniosku skarżącego i nadesłane dokumenty, nie dają podstaw po przyznania tego świadczenia. We wniosku do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, C. W. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że miał prawo sądzić, iż jego wniosek wraz z uzupełniającymi dokumentami zostanie przez organ rozpatrzony wnikliwie. Podał w nim, że świadczenie takie zostało przyznane byłemu Premierowi, mimo że – jak stwierdził – brak było jakichkolwiek zasług z jego strony. Natomiast on sam umożliwił częściowe "uwłaszczenie" mieszkań komunalnych w P. poprzez doprowadzenie do uchwalenia przez Radę Miejską w P. uchwały o 90% bonifikacie dla dotychczasowych lokatorów i w tej sytuacji należy porównać oba stany faktyczne i podjąć sprawiedliwą decyzję. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. i w uzasadnieniu – przytaczając argumentacją zawartą już w decyzji pierwszoinstancyjnej – podał, że skarżący znajduje się pod opieką lekarzy z powodu różnych schorzeń, a [...] jest spowodowany pobiciem przez żołnierza [...] podczas pacyfikacji wsi w czerwcu 1944 r. Przez ponad 40 lat pracował w handlu na stanowiskach kierowniczych, a aktualnie jest Przewodniczącym Społecznego Komitetu Lokatorów i Właścicieli Mieszkań w P., a w efekcie swojej pracy doprowadził do ogłoszenia Uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] października 2000 r. umożliwiającej wykup mieszkań komunalnych przez lokatorów z 90% bonifikatą. Wymagało to ze strony skarżącego dużej pracy organizacyjnej i w konsekwencji ponad 4000 lokatorów wykupiło w P. mieszkania komunalne. Niezależnie od powyższego rozwiązuje trudne problemy mieszkalnictwa komunalnego, biorąc udział w posiedzenia Komisji Gospodarki Komunalnej i Polityki Mieszkaniowej Miasta P. oraz w sesjach Rady Miejskiej. Ponadto organ podał, że skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym z ZUS w wysokości 1497 zł., zaś jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 952 zł i w tej sytuacji wysokość dochodu na osobę wynosi 1225 zł, zaś stałe obciążenia finansowe to: czynsz w kwocie 350 zł, energia w kwocie 150 zł, lekarstwa 200 zł i opłata za telefon w wysokości 100 zł, zaś rodzina nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, a dominującym problemem jest stan zdrowia skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, C. W. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2004 r. i w uzasadnieniu – poza argumentami zawartymi już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – podał, że powyższe argumenty nie zostały przez organ administracji należycie ocenione, ani też wzięte pod uwagę. W odpowiedzi na skargę, Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał jednocześnie, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia wyjątkowego ma charakter uznaniowy i w tym względzie powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2005 r., skarżący w ślad za argumentacją zawartą już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazał jeszcze raz na przykład przyznania świadczenie w drodze wyjątku w wymienionej tam sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie. Stosując zasadę wykładni logicznej, systemowej i celowościowej tego przepisu należy dojść do wniosku i co słusznie zauważył organ, że jest to decyzja uznaniowa. Granice tego uznania określa przepis art. 7 k.p.a., który stanowi o obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Prezes Rady Ministrów podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku, jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Innymi słowy mówiąc, organ administracji działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, winien jest w sposób wnikliwy i wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji ów stan faktyczny rozpatrzyć w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego. Nie też żadnych wątpliwości, że decyzje uznaniowe wymagają przede wszystkim wnikliwego oraz logicznego uzasadnienia. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego, który w sposób mało wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie nie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, ograniczając się jedynie do bardzo lakonicznych i ogólnikowych sformułowań, czyniąc tym samym uzasadnienie niepełne. Powyższe naruszenie reguły procesowej ma istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji sprowadza się bowiem wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych. Wprawdzie organ w uzasadnieniu stwierdził, że za szczególne okoliczności w rozumieniu tego przepisu można uznać wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie np. kultury lub sportu albo zdarzenia losowe i skonstatował, iż dokumentacja i wniosek skarżącego nie daje podstaw do tego świadczenia, to jednak w żaden sposób nie uzasadnił, na podstawie czego doszedł do takich wniosków i nie przeprowadził w tym względzie stosownej analizy w świetle obszernie zebranego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.