II SA/Wa 469/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant – sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. Ł. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 10, art. 7 oraz art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), odmówił skarżącemu J. S. zamieszkałemu przy ul. [...] w W. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podał, że do obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto wydatki określone w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) oraz na podstawie art. 3, art. 5 i art. 6 ustawy oraz § 2 ust. 2, § 3 i § 4 rozporządzenia. Liczba osób w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 1, powierzchnia użytkowa lokalu 49,90 m2 w tym powierzchnia pokoi i kuchni 37,70 m2, powierzchnia normatywna dla 1 osoby (art. 5 ust. 1) wynosi 35 m2, powierzchnia pokoi i kuchni przekracza 60% powierzchni lokalu i dopuszcza się przekroczenie powierzchni lokalu o 30%, tj. 45,5 m2. Skoro powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez skarżącego wynosi 49,90 m2, zatem o więcej niż 30% przekracza normatywną powierzchnię przypadającą na 1 członka gospodarstwa domowego, tj. 45,50 m2 (norma wynosi 30 m2). Powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 75,55% powierzchni użytkowej lokalu, czyli przekracza 60% i w tych warunkach, stosownie do treści art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, dodatek nie przysługuje. W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., skarżący J. S. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i podał, że w punkcie pierwszym powinna być uwzględniona jego córka J. wskazując na wyroki sądowe i jak się zważy, że razem zajmują oni 48 m2, to wynosi to (po podzieleniu z córką) po 24,5 m2 na osobę. Niezależnie od powyższego jest on w bardzo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, a Ośrodek Pomocy Społecznej odmawia mu przyznania świadczenia z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 79, poz. 856), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 2 i 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkujących na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu, osobom zamieszkującym lokale mieszkalne stanowiące ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych, innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 ustawy. Za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Zgodnie zaś z art. 4 ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi. Zatem muszą być spełnione dwie przesłanki, tj. że osoby stale razem zamieszkują i że prowadzą razem gospodarstwo domowe. Ponadto istotnym elementem mającym wpływ na przyznanie prawa do dodatku mieszkaniowego, jest normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego. Jak podał skarżący we wniosku z dnia [...] listopada 2012 r., prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu o powierzchni 49,90 m2 (w tym powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 37,70 m2, tj. 75,55%). Powierzchnia normatywna dla 1 osoby wynosi 35,00 m2 (art. 5 pkt 1 ust. 1 cyt. ustawy). Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30%, tj. 45,50 m2. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, normatyw ustalony ustawą został bezspornie przekroczony, a wielkość tego przekroczenia jest bez znaczenia dla podejmowanej decyzji odmownej i przyznanie dodatku mieszkaniowego wbrew przepisom ustawy i określonym w niej normom, wywołałoby ten skutek, że decyzja z powodu rażącego naruszenia prawa byłaby nieważna. Z kolei wykluczenie elementu uznaniowości organu podejmującego w tym przedmiocie decyzję, uniemożliwia przyjęcie pozaustawowych kryteriów przyznania dodatku mieszkaniowego, bowiem warunki, jakie należy spełnić, aby otrzymać dodatek, są wymienione wyczerpująco w ustawie i uwzględnienie argumentacji skarżącego, choćby z jego punktu widzenia najbardziej słusznej, jest niemożliwe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. S. – powołując się na argumenty wskazane już w odwołaniu – podał, że w roku 2006 otrzymywał dodatek mieszkaniowy i był w takiej samej sytuacji mieszkaniowej oraz życiowej, jak obecnie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r. sygn. akt [...], nakazał skarżącemu J. S. oraz jego córce J. S. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] w W. przy ul. [...] i orzekł o uprawnieniach skarżącego do otrzymania lokalu socjalnego, przy jednoczesnym braku takiego uprawnienia dla jego córki J. S. W tej zatem sytuacji została spełniona wobec skarżącego przesłanka z pkt 5 powyższego przepisu. Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. W niniejszej sprawie skarżący, jak wynika z prezentaty, złożył taki wniosek do organu w dniu [...] listopada 2012 r. i podał w nim m.in., że powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 49,90 m2, a łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 37,70 m2 i co zostało potwierdzone przez zarządcę domu. Niezależnie od powyższego podał, że liczba osób w gospodarstwie domowym (pkt 10 wniosku) – "1 osoba", zaś w dołączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów podał, że jest to emerytura z Z.U.S.-u w kwocie 1353,74 zł i w dalszej części oświadczył, że w skład prowadzonego gospodarstwa domowego nie wchodzą żadne inne osoby, przy czym zgodnie z art. 4 ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Z kolei według art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 - dla 1 osoby, zaś dodatek mieszkaniowy przysługuje, o czym stanowi art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (jeśli udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60% - pkt 2 i co nie ma miejsca w niniejszej sprawie). Skoro zaś powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez skarżącego wynosi 49,90 m2, to przekracza ona normatywną powierzchnię użytkową lokalu z uwzględnieniem 30%, tj. 45,5 m2. W tej sytuacji zatem, skarżącemu dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Faktem natomiast jest, że skarżący w odwołaniu stwierdził: "gdyż nie zgadzam się z uzasadnieniem, ponieważ w punkcie pierwszym liczba osób to jest dwie osoby córka J. S. i J. S.". Należy zatem sądzić, że w tej formie zasygnalizował, iż w gospodarstwie domowym zamieszkują 2 osoby. Jednakże z drugiej strony nie można stracić z pola widzenia tego, że podstawą przyznania dodatku mieszkaniowego jest wniosek osoby ubiegającej się o to świadczenie wraz z deklaracją o wysokości dochodów gospodarstwa domowego, o czym stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) w myśl którego osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku mieszkaniowego powinna złożyć w urzędzie właściwej gminy: 1) wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia, 2) deklarację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. O powyższym świadczy również przepis art. 7 ust. 1 ustawy, według którego dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek (...). Niezależnie od powyższego dodać należy, że powyższy wniosek, poza danymi w nim zawartymi, stanowi swoistą cezurę czasową do jego obliczania jeśli się zważy na fragment przepisu art. 3 ust. 1 ustawy ("...dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku..."), bądź też do jego przyznania, bowiem według art. 7 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Reasumując, podstawowe i przesądzające znaczenie przy przyznaniu, bądź nie, dodatku mieszkaniowego posiada wspomniany już wyżej wniosek oraz deklaracja. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, co już wyżej opisano, w podpisanym przez siebie osobiście wniosku podał, że w gospodarstwie zamieszkuje tylko jedna osoba (pkt 10), zaś w deklaracji, będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. potwierdził własnoręcznym podpisem, że jego gospodarstwo składa się tylko z niego, a wysokość dochodu z emerytury wynosi 1353,74 zł. Zatem przesłanki do ewentualnego przyznania dodatku mieszkaniowego są weryfikowane na podstawie wymienionych wyżej dokumentów. Reasumując, skoro – co już wcześniej stwierdzono – podstawowe i przesądzające znaczenie przy przyznaniu, bądź nie, dodatku mieszkaniowego posiada wspomniany już wyżej wniosek oraz deklaracja, a jeśli sytuacja osoby ubiegającej się o to świadczenie zmieniła się w międzyczasie, to winna ona na nowo złożyć powyższe dokumenty. Prawdą jest, że organ drugiej instancji w sposób bardzo ogólny odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, lecz w świetle powyższej analizy, nie ma to istotnego wpływy na wynik sprawy, zaś fakt wcześniejszego przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego nie ma znaczenia w aktualnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Dodać jeszcze należy, że skarżący ani w odwołaniu, ani też na rozprawie przed Sądem nie wskazał, że razem z córką prowadzi gospodarstwo domowe, a poza ewentualnym wspólnym zamieszkaniem, jest to druga z przesłanek warunkująca przyznanie dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.