II SA/Wa 47/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. Z. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie S. Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w K. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na rzecz skarżącego P. Z. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Centralna Komisja Lekarska, dalej: "CKL", podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P.Z., na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 398 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz.U. z 2022 r. poz. 772), uchyliła zaskarżone orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], dalej: "RKL[...]", z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] i wydała orzeczenie własne. Na mocy tego orzeczenia CKL przyznała P.Z. kategorię B - zdolny do służby z ograniczeniem. Komisja uznała, iż jest zdolny do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Areszt Śledczego w [...], którego skarżący był funkcjonariuszem, wystawił w dniu [...] lipca 2022 r. skierowanie inicjujące postępowanie przed [...] Rejonową Komisją Lekarską podległą ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych w [...]. Celem skierowania była ocena stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. W Orzeczeniu CKL w rozpoznaniu stwierdzono: nawracający zespół bólowy kręgosłupa o charakterze przeciążeniowym u osoby z dyskopatią L4-L5 leczoną w grudniu 2021 r. mikrodiscektomią aktualnie bez zespołu neurologicznego - figurujący w wykazie chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby zawartym w rozporządzeniu Ministra Spraw Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2014 r. w § 99 p. 3 r.5 kat B choroba refluksowa przełyku - § 56 p. 1 r. 5 kat. A. P.Z. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) pismem z dnia [...] listopada 2023 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie CKL z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...]. Wnoszący skargę zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania: a) art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy, nie uwzględniając przy wydaniu decyzji słusznego interesu skarżącego oraz istotnych informacji przekazywanych w toku postępowania przez stronę, dotyczących potwierdzenia stanu zdrowia oraz w zakresie służby, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, b) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie przez komisje obu instancji czynnego udziału w postępowaniu i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, co skutkowało wydaniem przez [...] Rejonową Komisję Lekarską orzeczenia zaocznie, a przez Centralną Komisję Lekarską w dniu następującym po dniu stawienia się strony przed tą komisją, c) art. 77 § 1 k.p.a., polegające na dokonaniu przez komisje czynności zebrania i zgromadzenia materiału dowodowego z pominięciem lub nieuwzględnieniem dokumentów i informacji dotyczących innego niż ustalonego przez komisje stanu zdrowia strony oraz aktualnego przebiegu służby; nadto w ocenie skarżącego, wziąwszy pod uwagę konsultację medyczną w dniu [...] sierpnia 2023 r. oraz rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2023 r., niewystarczający czas na zapoznanie się z rzeczywistym stanem jego zdrowia oraz przedłożoną dokumentacją medyczną przed wydaniem skarżonego orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2023 r., d) art. 80 k.p.a., polegające na dokonaniu przez komisje błędnej, tj. nie swobodnej lecz dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w zakresie ustaleń dotyczących oceny jego stanu zdrowia oraz służby w dacie wydania obu orzeczeń; nadto niewskazania na jakich konkretnie dowodach przekazanych przez stronę oparto - bądź nie - skarżone rozstrzygnięcie, e) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., poprzez niewskazanie podstawy prawnej orzeczenia zaocznego [...] Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2023 r. oraz błędne powoływanie przez Centralną Komisję Lekarską wykluczających się lub nieistniejących w danym akcie prawnym przepisów prawa materialnego, tj. powołanie jako podstawy prawnej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz powołanie konkretnych przepisów z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (pomimo odmiennej kategoryzacji tych przepisów w rozporządzeniach lub braku danego przepisu w powołanym rozporządzeniu z dnia 18 grudnia 2014 r., f) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewymienienie dokumentów przedłożonych przez stronę, na podstawie których rozpoznano sprawę oraz niewskazaniu jakie fakty zostały udowodnione, a jakie fakty, wynikające z konkretnych dowodów, nie zostały udowodnione bądź uwzględnione przy wydaniu skarżonych orzeczeń, co miało wpływ na treść skarżonego orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej oraz poprzedzającego go orzeczenia [...] Komisji Lekarskiej. Skarżący wskazał, że błędna, wybiórcza oraz niewystarczająca ocena stanu faktycznego dotyczy w szczególności: • ustalenia, iż skarżący jest funkcjonariuszem pozostającym w służbie albowiem od dnia [...] stycznia 2023 r., jest emerytem, a zatem w dacie wydania obu orzeczeń skarżący nie pozostawał w służbie, wbrew treści ustaleń obu skarżonych orzeczeń, • ustalenia stanu zdrowia, skutkującego ustaleniem kategorii B zdolności do służby w Służbie Więziennej z ograniczeniem i zdolności do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku, pomimo że z historii wizyt lekarskich w poradni neurochirurgii wynika, że w roku 2022, bezpośrednio przed przejściem na emeryturę, był niezdolny do pracy w wyniku choroby krążków międzykręgowych lędźwiowych i innych z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych, dyskopatii L4/L5 po lewej oraz w wyniku leczenia operacyjnego z dnia [...] grudnia 2021 r., nadto jego stan zdrowia nie uległ poprawie w taki sposób, aby mógł pełnić służbę. W przypadku stwierdzenia, iż ocena stanu faktycznego była prawidłowa w całości lub części pozwalającej na orzeczenie na podstawie przepisów prawa materialnego, skarżący zarzucił: 2) naruszenie przepisów materialnych: • § 33 pkt 2 r. 5B (dot. orzeczenia z dnia [...] maja 2023 r.), § 56 pkt 1 r. 5A (dot. obu orzeczeń) oraz § 99 pkt 1 r. 5B (dot. orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2023 r.) w zw. z § 2-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej, poprzez niewłaściwe zastosowanie (w zakresie zastosowania właściwego aktu prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygnięć) oraz błędną ocenę, przy ich zastosowaniu, chorób i ułomności oraz kategorię zdolności do służby. Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący wniósł o: • uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2023 r. oraz skierowanie sprawy do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych w [...], w celu ponownego rozpoznania wraz ze zleceniem przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego, w celu ustalenia właściwego stanu zdrowia skarżącego, odpowiedniego do stanu faktycznego skategoryzowania zdolności strony do pełnienia służby (bądź niezdolności do służby), przy uwzględnieniu złożonej przez niego dokumentacji medycznej, aktualnego stosunku do służby w Służbie Więziennej, jak również ustalenia wpływu dotychczasowej służby na stan zdrowia oraz jego pogorszenia wywołane pełnioną służbą, • zasądzenie zwrotu kosztów wywołanych niniejszą skargą, tj. wpisu sądowego, kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych oraz wniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń dotyczących orzekania z pominięciem faktu, iż skarżący jest obecnie emerytem, organ podniósł, iż był związany informacjami zawartymi w skierowaniu. Skierowanie wpłynęło do komisji lekarskich w czasie kiedy skarżący pełnił jeszcze służbę. Komisje lekarskie prowadziły zatem postępowanie zgodnie z zakresem skierowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów ww. ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone orzeczenie CKL z dnia [...] sierpnia 2023 r., jak również poprzedzające je orzeczenie RKL[...] z dnia [...] maja 2023 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającego na pominięciu, że skarżący od dnia [...] stycznia 2023 r. jest emerytem, a zatem w dacie wydania obu orzeczeń nie był już funkcjonariuszem, który to fakt miał wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023 r., poz. 1280 z późn. zm.), komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzekające w sprawach kandydatów do służby oraz funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefowi Agencji Wywiadu, a także wojskowe komisje lekarskie w stosunku do funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Służby Wywiadu Wojskowego orzekają także o: 1) inwalidztwie funkcjonariuszy, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą oraz o związku albo braku związku śmierci ze służbą; 2) niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji funkcjonariuszy, emerytów i rencistów na zasadach określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822) z dniem 1 stycznia 2015 r. uchylony został przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), który przewidywał orzekanie przez komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzekające w sprawach kandydatów do służby oraz funkcjonariuszy, między innymi Służby Więziennej, orzekanie także o zdolności do służby emerytów i rencistów. Jak wynika zaś z art. 25 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich (...) do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu: 1) kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej; 2) funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, którego stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe; Zgodnie zaś z art. 25 ust. 3 ww. ustawy, do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu w celu: 1) ustalenia zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej; 3) ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej doznanego wskutek wypadku lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze; 4) uznania funkcjonariusza służb wskazanych w pkt 1 oraz funkcjonariusza zwolnionego z tych służb za inwalidę oraz uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...); 5) w sprawach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby funkcjonariuszy służb wskazanych w pkt 1; 6) ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu osób, o których mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 i 3; 7) ustalenia potrzeby udzielenia urlopu zdrowotnego. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 ww. ustawy, funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej zwolnionego z tych służb kieruje do komisji lekarskich kierownik jednostki organizacyjnej odpowiednio: Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa i Służby Więziennej, w których ostatnio pełnił on służbę, albo kierownik jednostki organizacyjnej Centralnego Biura Antykorupcyjnego właściwej w sprawach osobowych. Jeżeli funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 1, ustalono prawo do renty inwalidzkiej lub emerytury, przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), do komisji lekarskich kieruje go właściwy organ emerytalny w celu ustalenia aktualnej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wobec powyższego, skoro w dacie wydania zarówno zaskarżonego orzeczenia, jak i orzeczenia organu I instancji, skarżący był już emerytem Służby Więziennej, nie było podstaw prawnych do dokonania przez komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oceny stanu zdrowia oraz ustalenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby na podstawie skierowania Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł). Na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. skarżący był zwolniony od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Tym samym zbędne było uiszczenie opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. Powyższy pogląd znajduje również odzwierciedlenie w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111 z późn. zm.), zgodnie z którym nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę.