II SA/Wa 490/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Ewa Pisula – Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską – oddala skargę – Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 261 § 1 i 2 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku J. K. o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że opłaty obowiązujące w sprawach rozpatrywanych w postępowaniu administracyjnym są ustanawiane i pobierane na podstawie przepisów odrębnych. Do takich opłat zalicza się opłaty skarbowe od różnego rodzaju dokonanych czynności urzędowych, wydanych zaświadczeń, zezwoleń (pozwoleń, koncesji) oraz innych dokumentów. Na zasadzie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit c oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz części III ust. 12 pkt 1 załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 ze zm.) obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od wydania pozwolenia na broń powstaje z chwilą złożenia takiego wniosku. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie J. K. występując z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską był obowiązany dokonać opłaty skarbowej w wysokości 242 zł z chwilą jego złożenia. Organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez uiszczenie powyższej opłaty w terminie siedmiu dni. J. K. został pouczony, że konsekwencją nieuzupełnienia wniosku o dowód wpłaty we wskazanym terminie będzie zwrot tego wniosku. J. K. złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku dokonania opłaty za wydanie decyzji, uzasadniając to trudną sytuacją materialną oraz informując, że nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ otrzymuje emeryturę, która nie wystarcza do godnego życia. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro strona nie przedstawiła, na żądanie organu, zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa ani nie uiściła opłaty skarbowej Komendant Wojewódzki Policji w G. prawidłowo postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. zwrócił stronie, na podstawie art. 261 § 2 k.p.a., wniosek o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. zaskarżył postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. uznając je za krzywdzące. Skarżący wskazał, że w związku z bardzo trudną sytuacja materialną zwrócił się do organu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania administracyjnego, który do chwili obecnej nie został rozpatrzony. Podkreślił, że przez wiele lat posiadał pozwolenie na broń i nienagannie wywiązywał się z warunków używania broni. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 261 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. Powołany przepis dotyczy wniesienia należności z tytułu opłat i kosztów. Wprowadza się zatem tym samym podział na dwa rodzaje należności: opłaty i koszty. Opłaty są należnościami za czynności urzędowe. Ustalane są one na podstawie przepisów szczególnych. Mogą mieć one stawki stałe lub zmienne. Najbardziej powszechną opłatą jest opłata skarbowa pobierana na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 783 ze zm.); zwanej dalej u.o.s. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz części III ust. 12 pkt 1 załącznika do u.o.s. obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od wydania pozwolenia na broń w wysokości 242 zł powstaje z chwilą jego złożenia. Na tle powyższej regulacji, przyjmuje się, że nieuiszczenie wymaganych opłat, w zakresie związanych z tym faktem następstw, w tym także możliwości zastosowania instytucji zwolnienia strony od kosztów postępowania, nie podlega rozważeniu poza postępowaniem administracyjnym, lecz w jego toku. Postanowienie o zwrocie podania (art. 261 § 2 k.p.a.) jest traktowane jako orzeczenie kończące postępowanie w danej instancji (por. Cz. Martysz (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, t. 2, Warszawa 2005, s. 579). Przedmiotem zwolnienia są opłaty, koszty i należności związane z tokiem postępowania. Formuła związku wskazanych form pieniężnych z tokiem postępowania wymaga szerokiego rozumienia. Pojęcie toku postępowania obejmuje nie tylko czynności procesowe podejmowane od momentu wszczęcia postępowania do chwili uzyskania przez decyzję cechy ostatecznej, ale także czynności przedprocesowe, podejmowane w celu uruchomienia toku (złożenie podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania) oraz wyjątkowo czynności wykonywane po jego ustaniu, gdy istnieją dla nich podstawy prawne, a jednocześnie jest z nimi związany obowiązek poniesienia wskazanych opłat, kosztów i należności. W świetle przepisów k.p.a. wniosek strony o zwolnienie z opłaty skarbowej od złożonego podania żądającego wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich jest dopuszczalny i powinien być rozpoznany zgodnie z art. 267 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Właściwość organu do wydania postanowienia w sprawie zwolnienia z opłaty skarbowej pozostaje w ścisłym związku z wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na broń, bowiem w świetle art. 267 k.p.a. organ, który pozostaje właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie, jest właściwy również do rozstrzygania wymienionej kwestii procesowej. Organ prawidłowo uznał, że przesłanki zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej zostały określone w art. 7 u.o.s., z którego wynika, że zwolnione z przedmiotowego obowiązku są osoby, które dokonując zgłoszenia lub składając wniosek o dokonanie czynności urzędowej albo wniosek o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji), albo składając dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa lub prokury, albo jego odpis, wypis lub kopię, przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa (art. 7 pkt 5). Ponadto zgodnie z załącznikiem nr 1 tej ustawy zwalnia się od opłaty skarbowej osobę fizyczną, która otrzymuje pozwolenie w formie wyróżnienia przewidzianego w przepisach o dyscyplinie wojskowej. W literaturze podkreśla się, że w świetle postanowień art. 7 pkt 5 u.o.s. zwolnienie z opłaty skarbowej stosowane jest w przypadku, gdy określona osoba korzysta ze świadczeń pomocy społecznej (a więc jakichkolwiek świadczeń), natomiast podstawą udzielenia tych świadczeń jest kryterium ubóstwa. Z punktu widzenia omawianego zwolnienia z opłaty skarbowej decydujące zatem znaczenie ma korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, a nie korzystanie z konkretnej formy świadczenia społecznego. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) wymienia 7 rodzajów świadczeń pieniężnych (np. zasiłek stały, zasiłek okresowy, pomoc dla rodzin zastępczych) oraz 16 rodzajów świadczeń niepieniężnych (np. bilet kredytowany, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie). Należy zaznaczyć, że dla zastosowania zwolnienia z opłaty skarbowej nie mają znaczenia przyczyny, które doprowadziły do ubóstwa określonej osoby. Ze sposobu zredagowania treści art. 7 pkt 5 u.o.s. wynika, że zwolnienie z opłaty skarbowej dotyczy osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. W rozpoznawanej sprawie skarżący pomimo pouczenia pismem z dnia 15 października 2015 r. o warunkach zwolnienia go z uiszczenia opłaty skarbowej, tj. obowiązku przedłożenia zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, bądź zaświadczenia o otrzymaniu wyróżnienia przewidzianego w przepisach o dyscyplinie wojskowej - zaświadczeń takich nie przedłożył. W ocenie Sądu treść art. 267 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy nie uprawniała organu do zwolnienia skarżącego od opłaty skarbowej. Należy bowiem mieć na uwadze zastrzeżenie zawarte w zdaniu drugim powołanego przepisu, zgodnie z którym zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Natomiast zgodnie z art. 7 pkt 5 u.o.s. zwolnione od wymienionej opłaty są osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, jeżeli zostanie to udokumentowane stosownym zaświadczeniem. Wobec jednoznacznej treści przywołanych norm prawnych organ administracji nie mógł we własnym zakresie ocenić sytuacji majątkowej strony i zwolnić jej z opłaty na podstawie innych przedłożonych dokumentów. Reasumując należy stwierdzić, że Komendant Główny Policji zasadnie w świetle wskazanych wyżej przepisów zwrócił skarżącemu wniosek o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.