II SA/Wa 491/08

PostanowienieWSA w Warszawie2009-02-04

Skład orzekający: Iwona Malicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa, a jeśli tak, to czy może również uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Skarżący w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. Pomimo ustawowego zwolnienia z kosztów, strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stan faktyczny
H. M., opiekun prawny P. M., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata) w sprawie dotyczącej decyzji Prezesa ZUS o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący, po oddaleniu jego skargi, domagał się również ustanowienia adwokata. Rodzina skarżącego wykazała trudną sytuację materialną i zdrowotną, z uwagi na konieczność leczenia i rehabilitacji P. M.
Rozstrzygnięcie
Przyznano P. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M., opiekuna prawnego P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. M. reprezentowanego przez opiekuna prawnego H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: przyznać P. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. H. M., występująca w imieniu P. M., po wydaniu w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 11 czerwca 2008 r. wyroku, oddalającego skargę, złożyła - wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2009 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem - J. M. oraz czwórką dzieci, z których troje - w tym P. M. - jest już pełnoletnich. Podała, że na dochody rodziny składa się wynagrodzenie za pracę J. M., w wysokości 1.126 zł, emerytura H. M., w kwocie 556,02 zł, świadczenie pielęgnacyjne przyznane M. M. oraz zasiłek pielęgnacyjny dla P. M., co łącznie stanowi 2.255,02 zł. H. M. podniosła, że znaczna część pieniędzy przeznaczana jest na leczenie i rehabilitację syna P. M. Oświadczyła jednocześnie, że posiada dom jednorodzinny o wielkości 220 m2, działkę o powierzchni 0,20 ha, na której stoi dom oraz 0,54 ha nieużytków rolnych, natomiast nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na P. M. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi P. M. jest odmowa przyznania mu przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych renty w drodze wyjątku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie, dotyczącym zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna oraz zdrowotna skarżącego oraz jego rodziny jest trudna - P. M. po wypadku pozostaje w bardzo ciężkim stanie, wymaga leczenia i rehabilitacji, która nie jest objęta finansowaniem przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Sam skarżący otrzymuje jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Z tego względu znaczna część dochodu rodziny przeznaczana jest na koszty związane z jego leczeniem. Należy też podkreślić, że średnio miesięcznie na jednego członka rodziny wypada po około 375 zł. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie zostało wykazane, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło