II SA/Wa 492/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. B. B. po otrzymaniu w dniu 11 maja 2009 r. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2009 r., o odrzuceniu jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, złożył w dniu 18 maja 2009 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wskazując, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną G. B., posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2 oraz 6-letni samochód, a na łączny dochód gospodarstwa domowego, w wysokości 3.450 zł brutto, składa się jego emerytura, w kwocie 2.100 zł brutto oraz renta żony, w kwocie 1.350 zł brutto. Oświadczył również, że w 2006 r. został uznany za inwalidę, a jego żona posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. uzupełnił złożony wniosek o oświadczenie w przedmiocie stałych niezbędnych kosztów utrzymania oraz załączył kopie dokumentów wskazujących na aktualną wysokość otrzymywanej emerytury i renty oraz pisma ze spółdzielni mieszkaniowej o wysokości czynszu. Skarżący do niezbędnych kosztów utrzymania zaliczył opłaty za: energię elektryczną – 150 zł, wodę – 40 zł, gaz – 48 zł, telefony – 160 zł, leki dla siebie i żony – 250 zł, koszt utrzymania samochodu – 320 zł, prywatne wizyty lekarskie – 100 zł oraz spłatę kredytu – 125 zł. Jednocześnie wskazał, że pozostały dochód przeznaczany jest na zakup wyżywienia, środków czystości, ubrań oraz na remonty i wymianę sprzętu AGD. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek wnikliwego zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jedynym czynnikiem, od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy, jest kryterium materialne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą służyć osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do sądu. Rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek, należy więc z jednej strony uwzględnić wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w tym postępowaniu, a z drugiej jego możliwości finansowe. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona przez B. B. dotyczy decyzji Wojewody [...], wydanej w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Zgodnie natomiast z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego pismem z dnia 1 czerwca 2009 r., wynika, że łączny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 3.001,42 zł netto miesięcznie. Skarżący wraz z żoną posiadają stałe dochody, mieszkanie, samochód, mogą zapewnić sobie płatne leczenie, a także ponoszą koszty remontów, w tym również wymiany sprzętu AGD. W tej sytuacji do niezbędnych kosztów utrzymania zaliczono opłaty związane z mieszkaniem, koszty leków (skarżący i jego żona posiadają orzeczenia dotyczące stanu zdrowia) oraz wyżywienie. Wzięto również pod uwagę konieczność spłaty kredytu. Natomiast inne wydatki wskazane przez skarżącego, pozwalają na stwierdzenie, że choć żyje on wraz z żoną skromnie, nie pozostaje w niedostatku. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Ponadto, jak już wcześniej podniesiono, jedyną przesłanką braną pod uwagę, przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest sytuacja majątkowa wnioskującego. Oznacza to, że inne argumenty powołane przez stronę, dotyczące skargi na decyzję Wojewody [...], nie mają znaczenia przy ocenie złożonego wniosku. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.