II SA/Wa 50/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-06-08

Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Adam Lipiński, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Komendanta Głównego Policji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., podlega kognicji sądu administracyjnego, czy też sądu powszechnego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na postanowienie Komendanta Głównego Policji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej świadczeń odszkodowawczych. Wynika to z faktu, że decyzja pierwotnie umarzająca postępowanie w sprawie świadczeń odszkodowawczych podlegała kognicji sądu powszechnego, a postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, ze względu na współzależność z prawem materialnym, również powinno być rozpatrywane przez sąd powszechny.
Stan faktyczny
Skarżący G. H. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z lutego 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego. Komendant Główny Policji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, a następnie utrzymał w mocy swoje postanowienie. Skarżący zaskarżył postanowienie Komendanta Głównego Policji do WSA w Warszawie, domagając się jego uchylenia. WSA w Warszawie odrzucił skargę z powodu braku kognicji sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. H. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: – odrzucić skargę – Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Policji w P., działając na podstawie art. 105 K.p.a. w zw. z 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. poz. 616, ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania G. H. świadczenia odszkodowawczego w związku z wypadkiem w trakcie bezpośredniej drogi służbowej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wprowadzono nową definicję wypadku w służbie w Policji. Nowa ustawa nie reguluje kwestii przyznania bądź odmowy przyznania odszkodowania za wypadek w drodze do służby, czy z miejsca pełnienia służby. Z uwagi zatem na brak podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie przyznania świadczenia odszkodowawczego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. G. H. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji. Decyzji tej zarzucił rażące naruszenie prawa wyrażające się m. in. w: 1. naruszeniu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616, z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż postępowanie w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego zostało wszczęte przed wejściem w życie ww. ustawy, co doprowadziło organ do błędnego umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie; 2. naruszeniu art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 powołanej wyżej ustawy - poprzez ich błędne zastosowanie i mylne stwierdzenie, iż niniejsza sprawa jest bezprzedmiotowa, a w konsekwencji umorzenie postępowania, podczas gdy w chwili wydania decyzji miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. z 1972 r. Nr 53, poz. 345, z późn. zm.), istniała zatem podstawa prawna dla rozstrzygnięcia sprawy; 3. naruszeniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. poprzez błędne jego niezastosowanie, podczas gdy stanowi on podstawę prawną do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Komendant Główny Policji, powołując się na art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że G. H. wniósł od powołanej wyżej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. odwołanie do Sądu Rejonowego [...] w P. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Sąd ten odrzucił odwołanie z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, a Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. oddalił zażalenie G. H. wniesione na to postanowienie. W dalszej kolejności Komendant Główny Policji podniósł, że od decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. przysługiwało G. H. odwołanie do sądu pracy, o czym został on prawidłowo pouczony. Organ wskazał, że zarówno ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. w art. 12 ust. 3, jak i ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. w art. 38 ust. 1, przewidują możliwość odwołania się od decyzji w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego do sądu powszechnego na zasadach i w terminie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego. Organ podał, że sprawy o przyznanie świadczenia odszkodowawczego funkcjonariuszy Policji składają się z dwóch etapów: administracyjnego i cywilnego. Organ wydaje decyzję administracyjną ale odwołanie od niej na mocy ww. przepisów ma charakter sprawy cywilnej. Dodatkowo zauważył, że przepisy te nie rozgraniczają decyzji merytorycznych (o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia) od decyzji formalnych, jaką jest decyzja o umorzeniu postępowania. Stąd też, w ocenie organu, należy przyjąć, że również od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2015 r. przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Komendant Główny Policji podniósł, że skoro przedmiotowa decyzja została odebrana przez G. H. w dniu [...] lutego 2015 r., a odwołanie wniósł w dniu [...] marca 2015 r. (nadając je listem poleconym), to niewątpliwie uczynił to po terminie do jego wniesienia, który upłynął w dniu [...] marca 2015 r. Wyjaśnił również, że uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Reasumując organ stwierdził, że skoro G. H. nie skorzystał skutecznie z przysługującej mu drogi odwoławczej i nie wniósł w terminie ustawowym odwołania od przedmiotowej decyzji do sądu powszechnego to wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie nadzwyczajnego środka odwoławczego z art. 157 § 2 K.p.a. jest nieuzasadnione. Ponadto Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosowanie zaś do art. 61 a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Od postanowienia tego G. H. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie art. 61a § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może być wszczęte z powodu niewniesienia odwołania od decyzji do sądu powszechnego; 2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i art. 8 K.p.a. polegające na błędnej wykładni i jego niezastosowaniu poprzez niestwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, podczas gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych we wniosku o stwierdzenie jej nieważności; 3. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieustosunkowaniu się do któregokolwiek z zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Komendant Główny Policji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania oraz powtórzył argumentację zawartą w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dodatkowo wyjaśnił, że jeżeli wydana decyzja podlega kontroli sądu powszechnego, to w przypadku, gdy strona z tej drogi nie skorzystała, nie ma możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komendanta Głównego Policji art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, wskazuje wyraźną kognicję sądu cywilnego w zakresie nadzoru nad działalnością orzeczniczą organu wydającego decyzję administracyjną. Komendant Główny Policji wskazał także, że jest związany zasadą praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko tyle, ile pozwala im przepis prawa. Zdaniem organu w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowań w sprawie stwierdzenia ich nieważności, bowiem żaden przepis tej ustawy takiej kompetencji organowi odszkodowawczemu nie przyznał. W ocenie organu, gdyby racjonalny ustawodawca takie kompetencje przyznał, to w ustawie tej byłyby zawarte przepisy wskazujące wprost, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zwrócił uwagę, że przepisy takie znajdują się np. w art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 poz. 963 , z późn. zm.). Organ zauważył przy tym, że obie ustawy, tj. ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą oraz ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przewidują - odpowiednio w art. 6 i art. 123 stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komendanta Głównego Policji wskazuje to na wyraźną niedopuszczalność wzruszenia wydanej decyzji odszkodowawczej w trybie nieważnościowym. Zdaniem organu fakt, że strona nie złożyła prawidłowo odwołania od decyzji nr [...] oznacza, iż decyzja ta stała się ostateczna i nie ma możliwości jej wzruszenia w tym trybie. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego nie był więc fakt niewniesienia odwołania do sądu powszechnego, lecz fakt, że zaniechanie tego kroku zamknęło stronie prawa do dochodzenia dalszych należności, bowiem obowiązujące przepisy w tym zakresie nie dają mu kompetencji do wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Komendanta Głównego Policji wskazał, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na prowadzenie postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 156 K.p.a.. Zarzut naruszenia art. 156 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i 8 K.pa. poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu i jego niezastosowanie nie może zatem być uwzględniony. Jako niezasadny organ ocenił również zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. oświadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, art. 2 pkt 1 ust. 8 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji. Organ stwierdził, że zarzut ten jest skonstruowany w oparciu o uznanie, że w przedmiotowej sprawie Komendant Główny Policji posiada kompetencję do prowadzenia postępowania i orzekania w trybie nieważnościowym. Jeżeli jednak nie posiada on kompetencji do prowadzenia i orzekania w tym trybie, to przepisy te nie mogły być naruszone. Nie jest zasadny, w ocenie Komendanta Głównego Policji, również zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu postanowienia do któregokolwiek z zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Organ podniósł, że stwierdzając niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania nieważnościowego na wstępnym etapie badania sprawy wydał postanowienie o charakterze formalnoprawnym i nie mógł orzekać w przedmiotowej sprawie co do meritum. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G. H. wniósł o jego uchylenie oraz o uchylenie utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r., a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 61a K.p.a. w zw. z art. 12 ust. 3 ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, polegające na błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu, przejawiające się w błędnym stwierdzeniu, że decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nie podlega kontroli administracyjnej nadzwyczajnej w postaci stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie przez sąd powszechny, podczas gdy jedynie odwołanie od decyzji, stanowiące zwyczajny środek odwoławczy jest rozpoznawane przez sądy powszechne, ze względu na administracyjny charakter decyzji i stosunków służbowych w Policji niemożliwe jest zaś wyłączenie nadzwyczajnej drogi kontroli administracyjnej decyzji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji; 2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na błędnym jego zastosowaniu i utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r., o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo że postanowienie to naruszyło: a). art. 61a w zw. z art. 7 i 8 K.p.a. polegające na niewszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu braku wniesienia odwołania od decyzji do sądu powszechnego, podczas gdy przyczyna taka nie może stanowić podstawy niepodjęcia takiego postępowania; b) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 i 8 K.p.a. polegające na niestwierdzeniu nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2015 r. wydanej z rażącym naruszenie prawa, pomimo naruszenia przez tę decyzję art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, art. 105 K.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą oraz art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w związku ze służbą w Policji; c) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się organu do zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej: 3. art. 107 § 3 K.p.a. polegające jedynie na pozornym ustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. do zarzutów wskazanych w pkt 2 i 3 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał treść art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji i wskazał, że jest to jedyny przepis ustawy, który wypowiada się odnośnie faktu, który Sąd jest właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji. Skarżący podniósł, że odwołanie jest zwyczajnym środkiem zaskarżenia. Ustawa nie wypowiada się natomiast w żaden sposób odnośnie możliwości dotyczących nadzwyczajnej kontroli takich decyzji. Zdaniem skarżącego konieczne w takiej sytuacji jest odwołanie się do pierwotnego administracyjnego charakteru decyzji o przyznaniu odszkodowania przysługującego w razie wypadku lub choroby związanych ze służbą. W ocenie skarżącego niewątpliwie do merytorycznego rozpoznania odwołania od takiej decyzji właściwy jest sąd powszechny, taka okoliczność nie pozbawia jednak decyzji tej przymiotu decyzji administracyjnej. Ponadto w ocenie skarżącego nie można zbagatelizować faktu, że ustawa, na podstawie której organ administracji stwierdził brak swojej właściwości do nadzwyczajnej kontroli decyzji, uchwalona została 16 grudnia 1972 roku. W takiej sytuacji odwoływanie się do racjonalności ustawodawcy i wykładni a contrario, prowadzącej organ administracji do wniosku, iż skoro ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą oraz ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują stosowanie przepisów K.p.a., a ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji takiego przepisu nie zawiera, to nie można odpowiednio tych przepisów stosować, jest wnioskiem mylnym. Zdaniem skarżącego z powyższych okoliczności należałoby dojść do wniosków wręcz odwrotnych, niewątpliwie bowiem intencją ustawodawcy jest w chwili obecnej umożliwienie zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w odpowiednim zakresie, co już powinno samo z siebie prowadzić do zastosowania wobec ustawy z 1972 r. wykładni systemowej. Wykładnia ta z kolei prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż charakter ustawy z 1972 r. osadza ją w systemie prawa administracyjnego, z jedynie wyjątkowym ustanowieniem sprawowania zwyczajnej kontroli merytorycznej nad decyzjami wydanymi na podstawie tej ustawy przez sądy powszechne. W ocenie skarżącego ciężko sobie wyobrazić, żeby to przepisy postępowania cywilnego miały posłużyć do szeroko pojętej kontroli decyzji administracyjnych w sprawie odszkodowań. Skarżący podniósł, że należy zatem jednoznacznie przychylić się do tego, iż w pozostałym zakresie nieuregulowanym w ustawie z 1972 r., w szczególności zaś do nadzwyczajnych środków odwoławczych, zastosowanie powinny mieć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący zwrócił uwagę, że wniosek przeciwny w gruncie rzeczy, w hipotetycznej sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, uniemożliwiłby jakakolwiek kontrole prawidłowości wydanej przez organ administracji decyzji, albowiem nadzwyczajne środki odwoławcze wskazane w Kodeksie postępowania cywilnego są obce systemowi prawa administracyjnego i nie mogą odnaleźć zastosowania wobec decyzji administracyjnych. W takiej sytuacji dochodziłoby do znaczącego uchybienia prawom jednostki dochodzącej swoich praw bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Ponadto skarżący zarzucił, że decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. winna być uchylona jako rażąco naruszająca przepisy prawa materialnego w związku z tym przy ponownym rozpatrywaniu sprawy naruszony został art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarżący przytoczył również zarzuty oraz argumentację przemawiającą, jego zdaniem, za koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto organ podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 tego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: (1) decyzje administracyjne, (2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, (3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutuoraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, (4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, (5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, (6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, (7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, (8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, (8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, w myśl art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne nie są natomiast właściwe do rozpoznania spraw, w których przewidziana jest inna droga sądowa. W niniejszej sprawie G. H. przedmiotem skargi uczynił postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2016 r. utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Powyższą decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Policji w P., działając na podstawie art. 105 K.p.a. w zw. z 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616, ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania G. H. świadczenia odszkodowawczego w związku z wypadkiem w trakcie bezpośredniej drogi służbowej. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą w art. 38 stanowi, że od decyzji w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych, o której mowa w art. 37 ust. 1, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.) (ust. 1). Odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych przysługuje także w razie niewydania decyzji w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia odszkodowawczego bądź powstania obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. Odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (ust. 2). Także poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. z 1972 r. Nr 53 poz. 345 ze zm.) w art. 12 ust. 3 i 4 zawierała regulacje, że od decyzji organu resortu spraw wewnętrznych w sprawie odszkodowania przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego oraz w terminie przewidzianym w art. 4779 § 1 tego Kodeksu. Odwołanie do sądu przysługuje także w wypadku niewydania przez organ resortu spraw wewnętrznych decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenia odszkodowawcze bądź powstania obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie jest kwestią niesporną, że decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania G. H. świadczenia odszkodowawczego w związku z wypadkiem w trakcie bezpośredniej drogi służbowej, podlegała kognicji sądu powszechnego. G. H. wniósł od tej decyzji odwołanie do Sądu Rejonowego [...] w P. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Sąd ten odrzucił jednak odwołanie z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, a Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. oddalił zażalenie G. H. wniesione na to postanowienie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, także postanowienie Komendanta Główny Policji wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie przyznania G. H. świadczenia odszkodowawczego, podlega kognicji sądu powszechnego. Przepis art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą stanowi, że do postępowań w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183). Z unormowania tego wynika, że przepisy ustawy o świadczeniach odszkodowawczych mają pierwszeństwo przed przepisami K.p.a. o ile zawierają odrębności w stosunku do uregulowań zamieszczonych w tym Kodeksie. Niewątpliwie przepisem szczególnym wobec regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego jest art. 38 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że od decyzji w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych, o której mowa w art. 37 ust. 1, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Oznacza to, że w ustawie o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą została przyjęta zasada, że sprawy o przyznanie świadczeń odszkodowawczych podlegają rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja podjętych w tym zakresie decyzji następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w K.p.c., tj. przez właściwy sąd powszechny. Ustanowiony w tych sprawach - odrębny od określonego przez przepisy K.p.a. - tryb odwoławczy powoduje, że wskutek złożenia odwołania od decyzji w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego rozpoznanie sprawy zostaje przeniesione na drogę postępowania sądowego. Od momentu wniesienia odwołania do sądu powszechnego sprawa o przyznanie świadczenia odszkodowawczego staje się sprawą cywilną (w znaczeniu formalnym), podlegającą rozstrzygnięciu według reguł właściwych dla tej kategorii spraw. Wyjątek od tego trybu zaskarżania decyzji w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego zawiera art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, zgodnie z którym od decyzji, o której mowa wart. 37 ust. 3, tj. od decyzji Prezesa Rady Ministrów albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych w sprawach o podwyższenie jednorazowego odszkodowania albo o jego przyznanie w wysokości określonej w art. 14 tej ustawy, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ustawodawca przesądził więc, na zasadzie wyjątku, że decyzje w sprawach wymienionych w art. 38 ust. 3 ustawy podlegają kognicji sądu administracyjnego. Z powyższego należy w ocenie Sądu wywodzić, iż rozstrzygnięcia organów w pozostałych sprawach o przyznanie świadczeń odszkodowawczych należą do właściwości sądu powszechnego. Uprawnione jest w konsekwencji stwierdzenie, że - w ramach przyznanych ustawowo kompetencji - sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym orzekają o prawidłowości rozstrzygnięć organów w należących do ich właściwości sprawach o przyznanie świadczeń odszkodowawczych, zarówno tych rozstrzygających w sposób merytoryczny, jak i formalny, a więc ich kontroli podlegają także postanowienia wydawane w tych sprawach na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Postanowienie wydawane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., rozstrzyga o istnieniu przesłanek podmiotowych i przedmiotowych jako warunków wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania następuje, gdy podmiot wnoszący żądanie nie jest stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z uwagi na współzależność postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z regulacją prawa materialnego w zakresie świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, uzasadnione jest w ocenie Sądu zastosowanie do takiego rozstrzygnięcia trybu zaskarżania właściwego dla decyzji wydawanych w sprawach o przyznanie świadczeń odszkodowawczych, niezależnie od tego jakiego trybu (zwykłego, czy nadzwyczajnego) dotyczy odmowa wszczęcia postępowania. Z tych względów należy przyjąć, że od postanowienia Komendanta Głównego Policji odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie przyznania G. H. świadczenia odszkodowawczego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło