II SA/Wa 501/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO w [...]) decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 22, poz. 593 ze zm.) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmawiającą przyznania S.S. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO w [...] wskazało, iż ww. decyzją, wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art., 3 ust. 1 i 3, art. 4, 5, 6 i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), Prezydent [...] odmówił S.S. przyznania dodatku mieszkaniowego wyjaśniając, iż aby możliwe było przyznanie dodatku mieszkaniowego konieczne jest spełnienie łączne trzech przesłanek: 1) posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, 2) zachowanie kryterium dochodowego, 3) spełnienie kryterium powierzchni lokalu. W tym przypadku nie spełniono przesłanki odpowiedniej powierzchni lokalu, gdyż dla jednoosobowego gospodarstwa powierzchnia normatywna nie może przekroczyć 35 m2, a powiększa się ją o 15 m2 jeżeli w lokalu zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub, gdy wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Dodatek mieszkaniowy przysługuje gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej o więcej niż 30% lub 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. Taki stan wynika wprost z treści art. 5 ust. 1, 3 i 5 tej ustawy. Powierzchnia lokalu mieszkalnego S.S. wynosi 48,10 m2 i o więcej niż 30% przekracza powierzchnię normatywną przypadającą na 1 członka gospodarstwa domowego. Udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 83,06% zatem przekracza dopuszczalną wielkość 60%. W tych warunkach stosownie do art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy dodatek nie przysługuje. S.S. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., w którym podniosła, iż zajmuje lokal stanowiący współwłasność jej i byłego męża, lecz jej były mąż w tym lokalu nie zamieszkuje. Z tego powodu nie może go sprzedać, jak też zamienić. Ponadto wskazała, iż jest osobą niepełnosprawną z powodu uszkodzonego kręgosłupa. W celu zachowania sprawności musi wykonywać ćwiczenia na wieloczynnościowym fotelu, który zajmuje dużo miejsca. Niezbędny jest także jeszcze inny sprzęt ortopedyczny i specjalne łóżko. Decyzja odmawiająca przyznania wnioskodawczyni dodatku mieszkaniowego jest krzywdząca ponieważ utrzymuje się ona z niskiej emerytury, a dodatek byłby dużą pomocą. SKO w [...] nie stwierdziło podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż wnioskując o przyznanie świadczenia w formie dodatku mieszkaniowego należy spełnić warunki określone w ustawie i przepisach wykonawczych do ustawy, w szczególności dotyczące liczby osób w gospodarstwie domowym, normatywu powierzchni mieszkania oraz wysokości dochodów. Odwołująca się bez względu na przyczyny takiego stanu nie spełniła jednego z tych warunków, ponieważ powierzchnia jej mieszkania przekracza powierzchnię normatywną określoną przepisami, wobec czego odmowa przyznania jej dodatku mieszkaniowego jest uzasadniona. Przepis art. 5 ust. 1 p. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych definiuje powierzchnię normatywną lokalu mieszkalnego. Powierzchnia ta wynosząca 35 m2 dla jednej osoby i może zostać przekroczona o 30%, czyli może wynosić maksymalnie 45,50 m2. Tylko w przypadku gdy lokal zajmuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub też wymagająca oddzielnego pokoju, powierzchnia może przekroczyć wskazaną wielkość o 15 m2. W przedmiotowej sprawie powierzchnia lokalu mieszkalnego wynosi 48,10 m2, zatem o więcej niż 30% przekracza dopuszczalną normę. Decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego nie ma charakteru uznaniowego i wobec tego nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy nie są spełnione wszystkie pozytywne przesłanki wskazane w ustawie. Zachowanie normatywu powierzchni mieszkaniowej wnioskodawcy należy do tych przesłanek pozytywnych. W niniejszej sprawie ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, że przekroczony został normatyw powierzchni mieszkaniowej o więcej niż 30%, wobec czego dodatek mieszkaniowy nie mógł być przyznany bez względu na przywołane w odwołaniu przez stronę argumenty. Decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uznając zaskarżoną decyzję za krzywdzącą skarżąca powołała się na argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła ponadto, iż jako osoba niepełnosprawna potrzebuje specjalnego łóżka i rozkładanego fotela wieloczynnościowego. Korzysta z pomocy wnuka w radzeniu sobie z "problemami chorobowymi z powodu serca i naczyń wieńcowych". Skarżąca potrzebuje w życiu codziennych wsparcia innej osoby. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie oraz w całości podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), wynika natomiast, iż sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Sąd nie może jednak oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie skarżącej wydanym w sprawie rozstrzygnięciem, bowiem jest związany normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Jednocześnie, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powołane przepisy, kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaistniały w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości, w szczególności powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego samodzielnie przez skarżącą wynosi 48,10 m² (powierzchni mieszkalnej 34,80 m2), co wynika z ustaleń organu, jak też załączonego do skargi zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej D. z dnia [...] stycznia 2000 r. Tym samym przekracza normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego dla jednej osoby tj. 35 m2, wskazaną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.). Ustawodawca dopuszcza możliwość przekroczenia tej powierzchni, nie więcej jednak niż o 30% (art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Oznacza to, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje osobie prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, jeśli powierzchnia zajmowanego lokalu przekracza 45,5 m² (w przypadku skarżącej jest to 48,10 m2). Natomiast dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60 % (w przypadku skarżącej jest to 83,06%). Skarżąca jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności poruszającą się samodzielnie. W tym stanie sprawy skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Kwestią sporną jest natomiast to, czy skarżącej z uwagi na niepełnosprawność przysługuje zwiększona o 15 m2 powierzchnia zajmowanego lokalu, a więc czy spełnia kryteria określone w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, iż normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Bezsprzecznie skarżąca nie legitymuje się ww. orzeczeniem wskazującym na potrzebę zamieszkiwania w oddzielnym pokoju z uwagi na stan zdrowia. Nadto redakcja omawianego przepisu nakazuje przyjąć, że "osoba wymagająca ze względu na niepełnosprawność zamieszkiwania w odrębnym pokoju", to taka osoba, której stan zdrowia (skutkujący niepełnosprawnością) wymaga dysponowania pokojem dla własnych potrzeb. Przesłanka ta wystąpi jedynie wówczas, gdy osoba niepełnosprawna będzie zamieszkiwała w danym lokalu mieszkalnym wraz z inną osobą, czy też rodziną. Nie może ona zaistnieć w przypadku osoby niepełnosprawnej, która zamieszkuje samodzielnie. Oddzielny pokój to pomieszczanie tworzące samodzielną całość, wyodrębnione w lokalu mieszkalnym dla zapewnienia właściwych warunków bytowych osoby niepełnosprawnej. Zatem skoro cały lokal mieszkalny pozostaje do wyłącznej dyspozycji osoby niepełnosprawnej, to w żadnej mierze nie jest celowe wyodrębnianie oddzielnego pomieszczenia, bowiem osoba ta ma do swojej wyłącznej dyspozycji wszystkie pomieszczenia znajdujące się w tym lokalu. Nie ulega wątpliwości, że inna jest sytuacja, gdy osoba niepełnosprawna nie mieszka sama, ale z rodziną, lecz wówczas te potrzeby ustala powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Drugą podstawą do zwiększenia normatywu powierzchniowego jest poruszanie się przez osobę niepełnosprawna na wózku. Taka treść wskazanego przepisu pozwala uznać, że w przypadku osoby poruszającej się na wózku nie jest istotne, czy ma ona zamieszkiwać w odrębnym pokoju, lecz sam fakt poruszania się na takim wózku. Oznacza to, że z powiększenia powierzchni normatywnej lokalu będzie mogła skorzystać osoba poruszająca się na wózku, która samodzielnie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym. Ustawodawca wyraźnie określił, iż w tym przypadku nie chodzi o poruszanie się o własnych siłach, np. przy pomocy kul łokciowych, które zostały skarżącej zalecone (patrz karta informacyjna z dnia 4 lipca 2008 r.; k – 15 akt administracyjnych), czy też z uwagi na potrzebę stosowania przyrządów rehabilitacyjnych. Zwiększenie przestrzeni dla potrzeb przyznania dodatku mieszkaniowego jest dopuszczalne tylko dla w przypadku poruszania się wózkiem inwalidzkim przemieszczającym się wraz z osobą niepełnosprawną, co wymaga większej niż zwykle przestrzeni. Skarżąca zaś bezsprzecznie z tego wózka nie korzysta. Przeprowadzona powyżej wykładnia art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ma podstawowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ skarżąca dysponuje dokumentami potwierdzającymi jej niepełnosprawność wymaganymi na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i samodzielnie zamieszkuje w zajmowanym lokalu mieszkalnym, co wynika z treści złożonych przez nią oświadczeń znajdujących się w aktach administracyjnych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro skarżąca - osoba, która nie porusza się na wózku - zamieszkuje samodzielnie w lokalu, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to nie może być objęta dyspozycją art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W tym stanie faktycznym sprawy skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wprawdzie zainteresowana w skardze zasygnalizowała, iż korzysta z pomocy wnuczka, który z nią zamieszkuje, jednak ta okoliczność nie była przez nią podnoszona w toku prowadzonego postępowania, zarówno przed organem I, jak i II instancji. Ponadto, przedmiotowa informacja jest sprzeczna z jej oświadczeniem z dnia [...] grudnia 2014 r. złożonym pod odpowiedzialnością karną, w którym podała, iż "użytkuje cały lokal", jak też wnioskiem o przyznanie świadczenia, w którym pod pozycją 10. liczba osób w gospodarstwie domowym podała – 1. Nie można zatem czynić organom orzekającym, iż niewłaściwie ustaliły stan faktyczny sprawy. Sąd zaś dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji wg stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania tej decyzji. Oznacza to, że zmiana stanu faktycznego sprawy, jeżeli zaistniał już po dacie wydania decyzji objętej kontrola sądową, uprawnia stronę do złożenia nowego wniosku o przyznanie świadczenia. Podsumowując, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych i przedstawionego stanu prawnego sprawy uznać trzeba, że lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącą nie spełnia kryterium powierzchniowego określonego w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, dlatego rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy, w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. było prawidłowe. Stanowisko organów administracji zostało, zdaniem Sądu, wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach wydanych decyzji oraz wskazuje na podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik podjętych w tej sprawie rozstrzygnięć (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.