II SA/Wa 502/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Stanisław Marek Pietras, Protokolant st. sekretarz sądowy Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 r. Rozkazem personalnym z [...] listopada 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej zwolnił z dniem [...] grudnia 2015 r. ze służby [...] SG T. C. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z [...] stycznia 2016 r. uchylił ww. rozkaz w zakresie daty zwolnienia ze służby, ustalił nową datę zwolnienia ([...] luty 2016 r.) i w pozostałym zakresie utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. Organ ustalił, że strona od dnia 29 sierpnia 2014 r. do 29 lipca 2015 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Od 30 lipca 2015 r. do 3 września 2015 r., a następnie od 4 września 2015 r. do 8 października 2015 r. – za zgodą przełożonego skarżący wykorzystywał urlop wypoczynkowy. W międzyczasie, w dniu [...] września 2015 r. orzeczeniem [...] Rejowej Komisji Lekarskiej w [...], strona została uznana za całkowicie niezdolną do służby. W ocenie organu powyższe ustalenia obligowały go do zastosowania przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej i zwolnienia funkcjonariusza ze służby, z powodu niemożliwości jej pełnienia. Co się tyczy przesłanek opisanych w art. 47 ust. 1 i 2a cytowanej ustawy, to w ocenie organu zostały one spełnione, gdyż od chwili zaprzestania służby z powodu choroby w dniu 29 sierpnia 2014 r. strona nie podjęła jej przez okres ponad dwunastu miesięcy. Wykorzystywanie przez funkcjonariusza urlopu wypoczynkowego po 11 miesiącach zwolnienia lekarskiego organ potraktował jako chęć obejścia prawa przez stronę. Odnosząc się do kwestii braku uzyskania zgody zakładowej organizacji związkowej na zwolnienie funkcjonariusza ze służby organ wyjaśnił, iż przepisy ustawy o związkach zawodowych znajdowały w sprawie jedynie odpowiednie zastosowanie. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł T. C., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi funkcjonariusz podniósł, iż pomiędzy zakończeniem okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim, a datą wydania orzeczenia Komisji Lekarskiej o niezdolności do służby, przez okres 62 dni przebywał na urlopie wypoczynkowym, na którego wykorzystanie uzyskał zgodę przełożonego. Powyższe, w ocenie skarżącego, świadczy o tym, iż okres zaprzestania służby z powodu choroby winien być liczony dopiero od dnia wydania orzeczenia przez Komisje Lekarską. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 47 ust. 1 i 2a ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Zgodnie z brzmieniem wyżej powołanych regulacji zwolnienie funkcjonariusza ze służby z uwagi na orzeczenie trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, zaś do okresów choroby, stanowiących przyczynę zaprzestania służby, wlicza się poprzednie okresy choroby stanowiące przyczynę zaprzestania służby, jeżeli przerwa między kolejnymi okresami nie przekraczała 60 dni. Z treści przytoczonej normy prawnej wynika, iż możliwość zwolnienia ze służby jest uzależniona od łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj.: - zaprzestania służby z powodu choroby, - niepełnienia służby z powodu choroby przez minimum 12 miesięcy. Pamiętać więc należy o tym, że okres 12-miesięczny niepełnienia służby, musi wiązać się z trwającą w tym czasie niemożliwością jej pełnienia wywołaną chorobą. Niewystarczającym jest więc zaprzestanie służby z powodu choroby, a następnie kontynuowanie jej niepełnienia z innych, niż zdrowotne powodów. Cały 12-miesięczny okres, o jakim mowa w przedmiotowym przepisie, musi wiązać się z absencją spowodowaną złym stanem zdrowia, uniemożliwiającym pełnienie służby. Wyżej zaprezentowane rozumienie art. 47 ust. 1 potwierdza treść ust. 2a. Ustawodawca przewidując bowiem taką okoliczność, iż w okresie choroby mogą pojawiać się okresy, gdy funkcjonariusz będzie jednak zdolny do służby, określił maksymalną długość przerwy pomiędzy okresami zaprzestania służby. Wprowadzenie przedmiotowego przepisu do ustawy pragmatycznej świadczy więc niezbicie o tym, iż intencją ustawodawcy było umożliwienie zwolnienia funkcjonariusza ze służby dopiero po upływie okresu 12-miesięcy jej niepełnienia z powodu choroby. Wobec powyższego, jeżeli okresy choroby stanowiącej zaprzestanie służby, przerwane zostaną okresem dłuższym niż 60 dni, to spowoduje to skutek w postaci przerwania 12-miesięcznego okresu oznaczonego w art. 47 ust. 1 omawianej ustawy. Przechodząc do materii niniejszej sprawy wskazać należało, że okolicznością niesporną było to, iż strona zaprzestała pełnienia służby z powodu choroby w dniu 29 sierpnia 2014 r. i przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim do dnia 29 lipca 2015 r. – czyli 11 miesięcy. Poza sporem pozostawało także to, że skarżący od 30 lipca 2015 r. za zgodą przełożonego, korzystał z urlopu wypoczynkowego do 8 października 2015 r. W międzyczasie zaś [...] Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z [...] września 2015 r. uznała funkcjonariusza za całkowicie niezdolnego do służby. Zestawienie powyższych faktów, z zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnią art. 47 ust. 1 i 2a ustawy pragmatycznej prowadziło do konkluzji, iż funkcjonariusz nie powinien zostać zwolniony ze służby w dacie oznaczonej w decyzji. Nie upłynął bowiem 12-miesięczny okres jej niepełnienia z powodu choroby. Absencja strony w służbie z przyczyn zdrowotnych trwała jedynie 11 miesięcy (od 29 sierpnia 2014 r. do 29 lipca 2015 r.). Po dniu 29 lipca 2015 r. funkcjonariusz nie pełnił służby do [...] września 2015 r. (tj. daty wydania orzeczenia przez komisję lekarską) z uwagi na wykorzystywanie urlopu wypoczynkowego. Przerwa w niepełnieniu służby z przyczyn zdrowotnych, spowodowana urlopem, trwała więc 62 dni. Tym samym przerwa ta przekroczyła maksymalny okres, o jakim mowa w art. 47 ust. 2a omawianej ustawy. W rezultacie nastąpiło więc przerwanie 12-miesięcznego okresu oznaczonego w art. 47 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Reasumując, skoro nie upłynął okres 12-miesięcy niepełnienia służby z powodu choroby, brak było podstaw do wydania skarżonej decyzji. Na marginesie należało wyjaśnić, iż do omawianego 12-miesięcznego okresu, nie można było doliczyć czasu przebywania przez stronę na urlopie wypoczynkowym. Jak to już bowiem wyżej podkreślono, 12 miesięcy niepełnienia służby musi być spowodowane wyłącznie względami natury zdrowotnej. Nie wystarczy bowiem aby tylko początek tego okresu wywołany był tymi względami. Urlop wypoczynkowy nie może zaś zostać uznany za okres równorzędny okresowi niepełnienia służby z powodu choroby. Chorobę uniemożliwiającą pełnienie służby może bowiem potwierdzać wyłącznie zwolnienie lekarskie, lub orzeczenie Komisji Lekarskiej stwierdzające niezdolność do służby. Z urlopu wypoczynkowego korzystają zaś funkcjonariusze zdrowi – a więc zdolni do służby. Urlop wypoczynkowy, odmiennie niż zwolnienie lekarskie, nie służy bowiem powrotowi funkcjonariusza do zdrowia, a regeneracji sił i wypoczynkowi. Okolicznością niewymagającą dowodu jest zaś to, że czym innym jest okres wypoczynku, a czym innym czas poświęcony leczeniu. Na zasadność skarżonej decyzji bez wpływu pozostawała zaś okoliczność nie wyczerpania przez organ trybu opisanego w art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z poglądami judykatury możliwe jest bowiem odstąpienie od wymogów wyżej powołanej ustawy, jeżeli pozostawanie funkcjonariusza na służbie, nie wiąże się z jej należytym wykonywaniem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 632/14 przesądził, że dopuszczalne jest odstąpienie od wymogu uzyskania zgody organizacji związkowej w tych sprawach, w których dobro służby, jej interesy, bezwzględnie przemawiają za rozwiązaniem stosunku służbowego z funkcjonariuszem z ważnych przyczyn, jeżeli jego dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Skoro więc, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, funkcjonariusz został uznany orzeczeniem Komisji Lekarskiej za całkowicie niezdolnego do służby, to, zachodziły przesłanki, o jakich wspomniał Sąd kasacyjny w powołanym wyroku, gdyż pozostawanie funkcjonariusza w służbie nie tylko nie gwarantowało należytego jej wykonywania, lecz wręcz żadnego jej wykonywania. Nawiązując zaś do wniosku skargi uchylenia skarżonej decyzji jedynie w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, to należało wyjaśnić, iż wniosek taki nie mógł zostać uwzględniony. Czynność jaką jest zwolnienie ze służby, musi nastąpić z konkretną datą. Sąd nie mógł więc uchylić tylko rozstrzygnięcia dotyczącego daty zwolnienia i pozostawić w obrocie prawnym rozkazu o zwolnieniu. Częścią składową rozkazu o zwolnieniu ze służby jest bowiem data tego zwolnienia. W związku z powyższym, uznając, że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).