II SA/Wa 504/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a., uchylił rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] (pkt 4) orzekający o zwolnieniu [...] P.J. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił datę zwolnienia na dzień [...] lutego 2009 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. Z ustaleń organu i akt administracyjnych (personalnych) wynika następujący stan sprawy: Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. wyrokiem z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...] skazał P.J. za popełnienie przestępstwa określonego w art. [...] k.k. na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres [...] lat próby. Wyrok jest prawomocny i podlega wykonaniu od dnia [...] listopada 2007 r. Dowódca Jednostki Wojskowej, w której P.J. pełnił służbę, wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem. Następnie, Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2008 r., na mocy art. 112 ust. 1 pkt 1 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm. - zwanej dalej ustawą pragmatyczną), a także § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zwolnił P.J. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem [...] kwietnia 2008 r. Po rozpoznaniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] uchylił rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2008 r., w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił datę zwolnienia na dzień [...] czerwca 2008 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. P.J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostatnio powołaną decyzję, którą Sąd postanowieniem z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1051/08 odrzucił, uznając, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona skarżącemu, a tym samym, nie wchodząc do obrotu prawnego nie wywołała skutków prawnych. Taka ocena Sądu wynikała z braku umieszczenia na przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję lub też na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, co uznane zostało za uchybienie powodujące nieskuteczność doręczenia zastępczego. Minister Obrony Narodowej, wydając następnie decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania od rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z treścią art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy pragmatycznej (organ omyłkowo wskazał art. 112 pkt 1), żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej, wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego), z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby na powołanej podstawie ma zatem charakter fakultatywny, co oznacza, że jest uzależnione od oceny przesłanek z art. 7 k.p.a. dokonanej przez właściwy do rozstrzygania przedmiotowej sprawy organ wojskowy. Minister Obrony Narodowej uznał, że interes społeczny - potrzeby Sił Zbrojnych przeważył nad interesem strony przy podjęciu decyzji o zwolnieniu, ponieważ skarżący dopuszczając się czynu za który został skazany, działał świadomie i powinien przewidzieć konsekwencje swojego postępowania. Czynem tym naraził na niebezpieczeństwo nie tylko siebie lecz również tych, których bezpieczeństwa powinien strzec, decydując się na zawodową służbę wojskową. Ponadto wskazano, że treść art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy pragmatycznej, będącego podstawą zwolnienia P.J. z zawodowej służby wojskowej, jest ściśle powiązana z treścią art. 2 i 3 tejże ustawy, które stanowią, że żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii - przez co rozumieć należy również poszanowanie obowiązującego prawa, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Służba ta w każdych okolicznościach wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia. Żołnierz ukarany prawomocnym orzeczeniem sądu nie posiada nieposzlakowanej opinii, a zatem jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej jest w pełni zasadne. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności, bądź niezgodności z prawem. Skarżący uznał, że wady zaskarżonej decyzji wywołują wątpliwość, czy została ona wydana w jego sprawie. Organ bowiem w rozstrzygnięciu wskazał, że decyzja ta została wydana w wyniku rozpoznania odwołania z dnia [...] marca 2008 r. od decyzji nr [...] (pkt 4), podczas gdy jego odwołanie jest z daty [...] marca 2008 r., a decyzja I instancyjna posiada numer [...]. Wnoszący skargę wskazał, że ostatnio był wyznaczony na stanowisko na okres kadencji trwającej od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. Po jej zakończeniu nie wyznaczono go już na kolejną kadencję i wobec tego uważa, że organ powinien go zwolnić ze służby w dniu [...] grudnia 2007 r. na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Konieczność tę wywodzi z przepisów § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podniósł, że błędnie podany numer decyzji został sprostowany postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], które przedłożono Sądowi. Odnośnie zaś powołanej w zaskarżonej decyzji daty złożonego odwołania, wyjaśniono, że organ powołując się na odwołanie skarżącego wskazał datę jego nadania wynikającą ze stempla pocztowego. W piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2009 r. skarżący wskazał, że organ odpowiadając na skargę pominął jego zarzuty dotyczące konsekwencji upływu z dniem [...] grudnia 2007 r. kadencji na stanowisku służbowym i niewyznaczenia go na następną kadencję. Dodatkowo podniósł, że organ nie zawiadomił go o wszczęciu postępowania zwolnieniowego, czym naruszono art. 61 § 4 oraz art. 10 k.p.a., nie zapewniając mu czynnego udziału w postępowaniu. Zwrócił uwagę, że pozbawienie strony udziału w postępowaniu skutkuje sankcją z art. 145 k.p.a. W jego ocenie, organ naruszył także przepis art. 35, art. 36 oraz art.131 k.p.a. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 18 września 2009 r. skarżący podnosił, iż w związku z upływem kadencji na stanowisku służbowym powinien być zwolniony ze służby w trybie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, żadna z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie zachodzi, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podstawę materialnoprawną zwolnienia P.J. z zawodowej służby wojskowej stanowił przepis art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Z użytego w tym przepisie sformułowania "można zwolnić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny organu wojskowego należało więc podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej lub pozostawienie go w niej. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona, nie obejmuje bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem zbadać wyłącznie, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy oraz czy dokonał prawidłowej oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W tym względzie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej nie można zarzucić przekroczenia uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za przestępstwo przeciwko [...]. Ponadto strona skarżąca nie podważa, iż jej przełożony - dowódca jednostki wojskowej, który posiadał wiedzę o dotychczasowym przebiegu służby skarżącego i osiągnięciach zawodowych skarżącego, nie wystąpił w trybie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych zawodowej służby wojskowej o zatrzymanie żołnierza w dalszej służbie. Poza sporem pozostaje również, że od żołnierza zawodowego wymagane jest legitymowanie się nieposzlakowaną opinią oraz posianie odpowiednich zdolności psychofizycznych. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości przyjęcie przez organ, że skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo umyślne [...], pozbawia go przymiotu osoby o "nieposzlakowanej opinii" oraz poddaje w wątpliwość wymóg stosowania się skarżącego do reżimów regulaminu wojskowego. W tym stanie rzeczy, nie można Ministrowi Obrony Narodowej czynić zarzutu, iż przedkłada interes społeczny - dobro służby wojskowej - nad interesem strony, która świadomie naruszyła obowiązujące normy prawne. Skoro w niniejszej sprawie bezspornym jest spełnienie przesłanki z art. 112 ust. 1 pkt. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - to należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest prawidłowa. Zdaniem Sądu nie miało istotnego znaczenia dla wyniku końcowego rozstrzygnięcia, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego. Należy mieć na względzie, że w przedmiotowej sprawie postępowanie o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej opierało się o materiał dowodowy zgromadzony w aktach personalnych skarżącego, w całości znany stronie. Brak wezwania strony do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, stanowi niewątpliwie wadę procesową, lecz wada tego rodzaju nie przesądza o nieprawidłowości rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05 (publik. ONSA i WSA 2006/6/157) zawarł tezę, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że w postępowaniu został pozbawiony możliwości dokonania istotnych dla sprawy czynności procesowych. Zarzut naruszenia przez organ art. 35 i 36 k.p.a. należy uznać za chybiony, bowiem długotrwałość postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikała z faktu niewejścia do obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2008 r., co stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 listopada 2008 r. Nie jest również usprawiedliwiony zarzut niewłaściwego trybu zwolnienia skarżącego ze służby, tzn. niezastosowania przez organ jako podstawy zwolnienia art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej i naruszenia § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Zwolnienie ze służby na podstawie ostatnio wskazanego przepisu ustawy, podobnie jak w przypadku podstawy zwolnienia określonej w art. 112 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ma charakter fakultatywny. Może ono nastąpić w przypadku niewyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe na następną kadencję. O tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia na stanowisko służbowe decyduje właściwy organ wojskowy. Sąd nie ma możliwości dokonywania oceny kwestii wyznaczenia na stanowisko służbowe w sprawach związanych ze zwolnieniem ze służby, ponieważ w myśl art. 8 ust. 2 pkt.1 ustawy pragmatycznej w sprawach, między innymi, wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym, że postępowanie odwoławcze w rozpoznawanej sprawie toczyło się na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego, należy uznać zarzut naruszenia przez organ art.131 k.p.a. za nieporozumienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] zawiera takie cechy, które dają podstawę do zindywidualizowania strony, której to rozstrzygnięcie dotyczy. Wskazany w zaskarżonej decyzji błędny numer decyzji organu I instancji miał charakter oczywistej pomyłki i został sprostowany w odrębnym trybie. Ponadto, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut wskazania w zaskarżonej decyzji błędnej daty rozpoznawanego odwołania, gdyż, jak słusznie w odpowiedzi na skargę podniósł organ, podana data odwołania [...] marca 2008 r. jest datą jego nadania odczytaną ze stempla pocztowego. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w teczce akt personalnych znajduje się odwołanie opatrzone przez skarżącego również taką samą datą (k.[...]). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.