II SA/Wa 504/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2010 r. Z.t S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie pozostaje z innymi osobami w gospodarstwie domowym. Jako majątek, w rubryce "nieruchomości" wymienił pokój z aneksem w kuchni (24 m2). Oświadczył, że innego majątku nie posiada. Podał, że dochód stanowi emerytura w wysokości 864,83 zł brutto miesięcznie. W związku z tym, że z akt postępowania administracyjnego wynikało, iż wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, stronę wezwano do złożenia dodatkowych oświadczeń. Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. skarżącego wezwano do udzielenia informacji, czy pozostaje w związku małżeńskim. W przypadku pozytywnej odpowiedzi skarżący obowiązany był podać dane żony, o których mowa w rubryce nr 6 urzędowego formularza. Wnioskodawca obowiązany był również podać wysokość dochodu miesięcznego brutto uzyskiwanego przez żonę oraz tytuł, z jakiego jest uzyskiwany. Strona wezwana została również do złożenia oświadczenia o wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie złożył oświadczenia dotyczącego stanu rodzinnego. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz wskazał na wysokość stałych miesięcznych wydatków. Nie oświadczył, czy pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu skarżący z mocy prawa zwolniony jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawca nie usunął wątpliwości dotyczących stanu rodzinnego. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim. W urzędowym formularzu oraz piśmie z dnia 6 września 2010 r., złożonym na wezwanie, brak jest jakichkolwiek oświadczeń w tym zakresie. Skarżący nie usunął rozbieżności w zakresie rzeczywistego stanu rodzinnego. Tymczasem dokładne dane m.in. o stanie rodzinnym i majątku stanowią podstawę do dokonania ustaleń w zakresie spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, iż przy istniejącej rozbieżności, co do rzeczywistego stanu rodzinnego i sytuacji majątkowej, nie jest wystarczające, dla dokonania oceny spełnienia ustawowej przesłanki, samo oświadczenie strony, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ustalenia, co do możliwości finansowych strony dokonywane są bowiem przez referendarza sądowego na podstawie wszystkich wymaganych przepisami oświadczeń. Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację rodzinną. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący obowiązany był do złożenia oświadczenia w zakresie sytuacji rodzinnej, czego nie uczynił. Wobec tego, że wątpliwości, co do stanu faktycznego nie zostały usunięte przez stronę, brak jest możliwości stwierdzenia, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie adwokata. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.