II SA/Wa 507/21

WyrokWSA w Warszawie2021-09-03

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych wobec funkcjonariuszki, która pełniła służbę na rzecz państwa totalitarnego, a następnie w demokratycznym państwie prawnym, pomimo spełnienia przesłanek formalnych z art. 8a ust. 1 ustawy, uznał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ błędnie zinterpretował przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd stwierdził, że sama ideologiczna postawa funkcjonariuszki w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego nie może stanowić negatywnej przesłanki do zastosowania wyjątku, zwłaszcza gdy spełnione są przesłanki formalne, a organ nie wykazał okoliczności przemawiających przeciwko zastosowaniu przepisu.
Stan faktyczny
Skarżąca A. L. wniosła o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powołując się na art. 8a tej ustawy. Wskazała na krótki okres służby przed 31 lipca 1990 r. oraz na rzetelne wykonywanie obowiązków po tej dacie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że choć przesłanki formalne zostały spełnione, to nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", m.in. z uwagi na ideologiczne zaangażowanie skarżącej w służbę na rzecz państwa totalitarnego. Skarżąca zaskarżyła drugą decyzję Ministra do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2021 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec A. L. (skarżącej) art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 288, ze zm.; dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"). Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. A. L. reprezentowana przez adwokata, wnioskiem z [...] maja 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik strony szczegółowo opisał przebieg służby skarżącej wskazując, że wnioskodawczyni służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. pełniła wyjątkowo krótko, a co istotne rozpoczęła ją po wydarzeniach "Okrągłego Stołu" i wyborach z dnia 4 czerwca 1989 r., które były datami zwrotnymi w historii Polski. Pełnomocnik zaznaczył także, że wnioskodawczyni w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...] pełniła funkcję s. m., przez co nie miała bezpośredniej styczności z wykonywaniem ustawowych zadań tego organu, jakimikolwiek represjami, zaś była to praca czysto biurowa, mająca charakter niejako usługowy wobec funkcjonariuszy i polegała ona na sporządzaniu dokumentacji oraz obsłudze sekretariatu. Następnie, pełniąc służbę w Policji, jak poinformował pełnomocnik strony, skarżąca prowadziła postępowania przygotowawcze w sprawach alimentacji, znęcania się, gróźb karalnych, fałszerstwa banknotów, za co była wielokrotnie nagradzana w związku z rzetelnym wykonywaniem obowiązków. Dodatkowo pełnomocnik strony podniósł w przedmiotowym wniosku, że zaangażowanie w wykonywaną służbę wnioskodawczyni dostrzegali przełożeni, nagradzając ją oraz chwaląc w opiniach służbowych, a także podkreślali jej pracowitość, inicjatywę, umiejętności organizacyjne, mobilność, dyspozycyjność, uczciwość i rzetelność. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] , działając na podstawie art. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po rozpatrzeniu wniosku A. L. z dnia [...] maja 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. L., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec skarżącej, na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przepisów art. 15c, art. 22a,. art. 24a tej ustawy, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1721/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano między innymi, że przesłanki oznaczoną w art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 uznać należało za spełnione przez stronę. W związku z powyższym niezbędną w niniejszej sprawie staje się wnikliwa ocena całokształtu materiału aktowego obrazującego przebieg służby skarżącej, w tym krótkiego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, której to organ w zaskarżonej decyzji nie uczynił. Przedmiotowe orzeczenie od dnia [...] lipca 2020 r. jest prawomocne. Akta wraz z wyrokiem wpłynęły do organu w dniu [...] sierpnia 2020 r. Po ponownym rozpoznaniu wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...] w dniu [...] czerwca 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Minister podał, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2017 r. wynika, że A.L. w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 1 rok, 1 miesiąc i 15 dni. Ponadto organ ustalił, że całkowity okres służby wyżej wymienionej wynosi 17 lat i 15 dni, tj. od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. Podał również, że z kopii akt osobowych skarżącej, przekazanych za pismem z dnia [...] lutego 2018 r. r. przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby w okresie pełnienia służby nierzetelnie wykonywała ona zadania i obowiązki. Ponadto Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. dotyczącym przebiegu służby wnioskodawczyni stwierdził, że także po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała ona zadania i obowiązki. Jednocześnie w piśmie tym poinformował, że wśród materiałów zgromadzonych w sprawie brak jest dokumentów potwierdzających jej udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. W dalszej części uzasadnienia organ dokonał wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazując, że przesłanki w nim zawarte a określone w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, wskazał, że krótkotrwałość i rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia muszą być każdorazowo oceniane indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że krótkotrwałość winna być rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Następnie organ wyjaśnił jak rozumie znaczenie poszczególnych przesłanek formalnych. Organ powołał się również na wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dokonaną przez NSA. Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazała, że całkowity okres służby Pani A. L. wynosi 17 lat i 15 dni, natomiast służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa w przedmiotowej sprawie wynosi 1 rok, 1 miesiąc i 15 dni. Podkreślono, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za spełnioną przesłankę zawartą w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskującą w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ podkreślił, że świadczenie emerytalne wypłacane Pani A.L. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.). Reasumując, organ uznał, że została spełniona w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ podkreślił, że z informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendanta Głównego Policji wynika również, iż byłej funkcjonariusz w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe - w ocenie organu - w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż służba pełniona przez wnioskodawczynię nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi wnioskodawczynię na tle pozostałych funkcjonariuszy. Organ wskazał, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. IPN [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawczyni stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu. Organ podkreślił również fakt, iż rozpoczęcie przez Panią A. L. służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, ponieważ będąc pracownikiem cywilnym w Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w E. (zob. Wniosek personalny o przyjęcie do MO z dnia [...] czerwca 1989 r.) wyraziła zgodę na przyjęcie do służby i została mianowana na stanowisko s.-m. Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w E., zatem powyższe wstąpienie do struktur Służby Bezpieczeństwa wynikało z chęci podjęcia jej przez samą zainteresowaną (zob. Kserokopia przebiegu służby - pracy). Ponadto zaznaczyć należy, że zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez wyżej wymienioną służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawczyni, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Organ wskazał, że w dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się informacja, że strona była członkiem Polskiej [...] Partii Robotniczej oraz członkiem Związku [...] Młodzieży Polskiej. Dodatkowo organ wskazał, że Pani A.L., pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpała z tego określone, wymierne korzyści. Zdaniem organu z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych przez byłą funkcjonariusz z tego tytułu. Przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach aż do zmian ustrojowych w kraju, w ocenie organu, nie kwalifikują sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Ponadto organ zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie przez wnioskującą na otrzymanie nagród pieniężnych, dobre wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność za realizowane zadania, zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Akta sprawy nie pozwalają jednocześnie na uznanie, że była funkcjonariusz wykazała się nadzwyczajnym zaangażowaniem w realizację powierzonych obowiązków, wykraczającym poza normalne warunki pełnienia służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracja, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej Reasumując organ stwierdził, że postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia oraz członkostwo w Polskiej [...] Partii Robotniczej, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżąca zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - przepisów art. 7, 7a, 8, 11, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 kpa przez prowadzenie postępowania bez uwzględnienia interesu prawnego strony, działanie w sposób niebudzący zaufania, wyłącznie pozorne wyjaśnienie przesłanek wydania decyzji określonej treści, wybiórczą i stronniczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; - przepisów art. 2, 32, 37, 40 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, zasady równego traktowania przez niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego poniżające traktowanie i karanie a także naruszenie zakazu dyskryminacji; - art. 10, 151 TFUE przez zastosowanie kryteriów różnicujących obywateli; - art. 9 TUE poprzez naruszenie zasady równości obywateli; - art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż sprawa skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z tego przepisu. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązania organu do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec A. L. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto poszczególne jej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 44 akt sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawczyni stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzuty skargi. Zarówno organ, jak i Sąd rozpatrując niniejszą sprawę są związani oceną wyrażoną w prawomocnym wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1721/19. Nie mogą budzić zatem w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przechodząc do oceny stanowiska sformułowanego w zaskarżonym akcie, należy uznać za trafną ocenę organu, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, co zresztą przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1721/19. Sąd orzekający w tym składzie nie podziela natomiast, na tym etapie sprawy, stanowiska organu, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – ma charakter uznaniowy – co wynika z treści przywołanego przepisu, gdzie na wstępie wskazano, że organ "może wyłączyć" stosowanie odpowiednich przepisów prawa. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza zatem o konieczności zastosowania wobec Wnioskodawczyni danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony). W rozpoznawanej sprawie organ – kierując się wskazaniami z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1721/19 – szczegółowo opisał okoliczności i charakter obowiązków i zadań służbowych Wnioskodawczyni przed 31 lipca 1990 r. w poszczególnych jednostkach, w których odbywała służbę. Przywoływaną przez organ przesłanką negatywną w tym kontekście – ustalenia w danym zakresie znajdują notabene odzwierciedlenie w aktach sprawy – był charakter wykonywanych przez Wnioskodawczynię zadań w Wydziale [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych w E., z których miało wynikać, że wykonywała je z powodów ideowych (m.in. przynależność do [...] i [...]). Miało to świadczyć o zaangażowaniu Skarżącej w budowanie ówczesnego systemu, określanego zasadnie przez ustawodawcę mianem totalitarny. Organ wysnuł dane wnioski wobec aktywnego i sumiennego wykonywania przez Wnioskodawczynię zadań służbowych przed 31 lipca 1990 r. Podkreślano, że skarżąca wykonywał swoje zadania służbowe z pełną świadomością charakteru formacji, do której przynależała. Przywołana okoliczność nie może jednak, zdaniem Sądu, stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mogłyby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że – gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją – dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zakładać, aby – z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź np. z przyczyn merkantylnych. Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które – w zmienionej rzeczywistości – dopuszczone do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego. Reasumując organ mylnie odczytał treść wytycznych, sformułowanych w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1721/19. Jak trafnie tam wskazano, rodzaj wykonywanych zadań na rzecz państwa totalitarnego, o ile możliwe jest obecnie ich precyzyjne określenie, może być przesłanką uznania, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Ze stwierdzenia tego organ mylnie wywiódł, jakoby brak ujawnienia szczególnych okoliczności pełnienia służby w danym okresie wykluczał zastosowanie wyjątku. Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy – obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawczyni, w związku z treścią art. 7 in fine k.p.a. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna Wnioskodawczyni w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jej udziału w konkretnych działaniach, które – z perspektywy powszechnie akceptowanego w państwie demokratycznym systemu norm etycznych – było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1721/19.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło