II SA/Wa 509/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Małgorzata Borowiec (spraw.) Asesor WSA -Joanna Kube Asesor WSA -Andrzej Kołodziej Protokolant -Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - II SA/Wa 509/04 U Z A S A D N I E N I E Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2004r., znak [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejsza decyzję, podjętą w dniu [...] lutego 2004r., znak [...], którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.) odmówiono G. B. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 wspomnianej ustawy jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełni łącznie wszystkie przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że brak jednego z warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wnioskodawczyni G. B. wyżej wymienione świadczenie nie mogło zostać przyznane ponieważ została ona uznana przez lekarza orzecznika ZUS (w dniu [...] grudnia 2003r.) za częściowo niezdolną do pracy na trwałe. Nie spełnienie przez nią wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 wspomnianej ustawy, wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wskazano, iż trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb, nawet jeśli potrzeby te są uzasadnione. Powyższa decyzja stała się podstawą skargi G. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż spełnia większość warunków do otrzymania renty na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznała, że lekarz orzecznik ZUS uznał ją za częściowo niezdolną do pracy na trwałe. Skarżąca podkreśliła, iż sytuacja materialna jej rodziny jest ciężka, oraz że nie posiada niezbędnych środków do utrzymania. Mąż skarżącej jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Wychowuje czworo dzieci, które wymagają leczenia w poradniach specjalistycznych i przebywają w szpitalach. Zdaniem skarżącej brak środków utrzymania, trudne warunki materialne oraz orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy sprawiają, że powinna ona otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) Zgodnie z treścią tego przepisu ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zgodnie z art. 83 cytowanej ustawy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe w przypadku zaistnienia łącznie wszystkich przesłanek w nim zawartych, to znaczy jeżeli wnioskodawca: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania. Jak prawidłowo ustalił Prezes ZUS w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżąca, w dniu [...] grudnia 2003r. została uznana przez lekarza orzecznika za częściowo niezdolną do pracy na trwałe. Nie zachodzi zatem przesłanka całkowitej niezdolności do pracy zawarta w art. 83 cytowanej ustawy. Trudna sytuacja materialna w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina, która jest niewątpliwa, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia. Świadczenie w drodze wyjątku nie jest bowiem świadczeniem socjalnym przyznawanym stosownie do potrzeb wnioskodawcy, lecz jego uzyskanie jest uwarunkowane spełnieniem wszystkich ustawowych przesłanek. Z tych względów sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.