II SA/Wa 510/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Asesor WSA Joanna Kube Asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2003 r., odmawiającą przyznania J. O. wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ podniósł, że świadczenia wymienione w ww. ustawie obejmują emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rodzinną, dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek dla sieroty zupełnej do renty rodzinnej, natomiast regulacją tą nie jest objęta wcześniejsza emerytura z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski przewidziana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149). Prezes ZUS stwierdził ponadto, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy oraz nie osiągnął wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. O. ograniczył się do stwierdzenia, ze nie zgadza się z zaskarżoną decyzją Prezesa ZUS. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wskazując dodatkowo, że skarżący nie spełnia również przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Oznacza to, że przesłankami warunkującymi przyznanie przez organ powyższego świadczenia są: 1) niespełnienie warunków uprawniających do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wiek, 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania, które powinny być spełnione łącznie. Decyzja Prezesa ZUS w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku ma charakter uznaniowy. W rozpatrywanej sprawie organ odmawiając przyznania świadczenia nie naruszył prawa, a w szczególności art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, bowiem trafnie uznał, że nie została spełniona obligatoryjna przesłanka ustawowa wymieniona w pkt 2. W szczególności należy podkreślić, że skarżący nie jest osobą niemogącą podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na wiek (42 lata), czy też całkowitą niezdolność do pracy (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy). Ponadto trzeba podnieść, że przepis art. 83 ust. 1 omawianej ustawy nie przewiduje jako przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku niemożności podjęcia pracy lub innej działalności z uwagi na opiekę nad dzieckiem specjalnej troski. Uprawnienia do wcześniejszej emerytury z tego tytułu objęte są innymi przepisami i z tego powodu nie kwalifikują skarżącego do ubiegania się o świadczenie w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dlatego też rozważania o niespełnieniu warunków do wcześniejszej emerytury nie miały w sprawie decydującego wpływu na rozstrzygnięcie. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było stwierdzenie braku przesłanki całkowitej niezdolności do pracy z powodu wieku lub stanu zdrowia. W tej sytuacji sama trudna sytuacja rodzinna i materialna skarżącego nie mogła stanowić przesłanki do przyznania świadczenia. Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, w szczególności art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.