II SA/Wa 511/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska (spr.), Asesor WSA - Jacek Fronczyk, Protokolant: - Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2004 r. Nr [...] i odmówił przyznania S.G. świadczenia w drodze wyjątku z uwagi na stan zdrowia. W uzasadnieniu w/w decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353/ jest możliwe jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Z akt administracyjnych wynika, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 83 w/w ustawy. Skarżący jest wprawdzie całkowicie niezdolny do pracy, legitymuje się stażem ubezpieczeniowym ponad 22 lata, z czego w ostatnim dziesięcioleciu 6 lat i 9 miesięcy, ale posiada środki utrzymania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę. W związku z powyższym dochód na członka rodziny nie pozwala na uznanie, iż pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wnosił o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi S.G. wskazał, że jest ciężko chory, po operacji serca, w związku z czym ponosi wydatki związane z wykupieniem leków. Po opłaceniu świadczeń, kosztów leczenia, na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 300 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że dochód miesięczny na osobę w rodzinie skarżącego przekracza kwotę najniższej emerytury, zatem uznać należy, że skarżący nie jest pozbawiony środków utrzymania. Na rozprawie dnia 16 czerwca 2004 r. pełnomocnik organu pozostawił skargę do uznania Sądu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona . Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nrl53, poz. 1269/,sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Decyzja Prezesa ZUS nie jest dowolna. Ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust 1 cyt. ustawy, to znaczy uprawniony: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że S.G. urodzony [...].05.195 r., jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, po zawale serca, po chirurgicznej [...]. Również nie ulega wątpliwości, że skarżący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym ponad 22 lata, z czego w 10-leciu - 6 lat i 9 miesięcy. Skarżący jest na utrzymaniu żony. Zdaniem Sądu natomiast, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób niewystarczający rozważył przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania. W tym zakresie organ nie przeprowadził wyjaśnień w prawidłowo prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w szczególności w żadnym stopniu nie zajął się wyjaśnieniem okoliczności przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego związanych z opłacaniem świadczeń, leczeniem ,wykupieniem niezbędnych lekarstw. Skarżący podaje że na opłacenie świadczeń, oraz wykupienie leków wydaje kwotę około 1500zł i wówczas na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 300zł miesięcznie. W tym miejscu zdaniem Sądu podkreślić należy, iż w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, nie jest mowa o braku jakichkolwiek środków utrzymania, lecz środków niezbędnych. Ocena tej niezbędności musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji skarżącego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu w sprawach o świadczenie przewidziane przez tę ustawę ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 Nr 98 poz.1071 ze zm./ Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 kpa, poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy .Ma on także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa. Ponadto ma obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w oparciu o art. 83 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest oparta na uznaniu. Uznanie to jednak, jak wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny , nie może nosić znamion dowolności. Oparta na nim decyzji powinna zapaść w prawidłowo prowadzonym postępowaniu i nie przekraczać granic uznania ani swobodnej oceny przysługującej organowi. Tego wymogu nie spełnia zaskarżona decyzja . Mając powyższe na uwadze , na podstawie art. 145 § 1 pkt lew związku z art. 152 i art. 132 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.