II SA/Wa 512/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Sędzia WSA - Joanna Kube (spr.) Sędzia WSA - Bronisław Szydło Protokolant: - Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę - H. D. w dniu [...] listopada 2005 r. skierował do Premiera Rządu RP, następnie uzupełniony pismami z dnia [...] grudnia 2005 r., wniosek o przyznanie renty specjalnej, która byłaby wyższa od otrzymywanych obecnie przez niego świadczeń ([...] zł) o 200 – 300 zł. Wnioskodawca podał, że jego ojciec był więźniem obozu koncentracyjnego. Fakt ten miał wpływ na jego psychikę. Jest chory [...] od [...] r. W jego życiu miały miejsce ciężkie przeżycia. W latach [...] został skazany i przebywał w zakładzie karnym z art. [...], mimo iż był chory. Pracował następnie na budowie oraz w kopalni. W [...] r. zdał egzamin maturalny w [...]. Chciał zostać kapłanem, ale ze względu na chorobę [...] musiał opuścić najpierw [...] Seminarium Duchowne w [...], gdzie uczył się w latach [...], a później [...] Seminarium Duchowne w [...], w którym studiował od [...] do [...] roku. Podaje, że był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa, co przyczyniło się do wystąpienia u niego [...]. Obecnie posiada status pokrzywdzonego. Wskazane okoliczności spowodowały, że nie mógł zrealizować swoich planów życiowych zostania kapłanem. W latach [...] był katechetą. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania renty specjalnej, wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznawane osobie niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. W sprawie ustalono, że wnioskodawca jest osobą samotną, posiada rentę socjalną i rodzinną w wysokości łącznej [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Wynajmuje drewniany, dwuizbowy budynek bez wygód. Leki otrzymuje bezpłatnie. Organ uzasadniając odmowę przyznania emerytury specjalnej uznał, że zarówno sytuacja materialna wnioskodawcy, jego choroba jak i okoliczności dotyczące jego ojca nie stanowią okoliczności szczególnych, które byłyby podstawą do przyznania mu renty specjalnej. Jego zdaniem osiągane dochody nie dają podstaw do uznania jego sytuacji materialnej jako trudnej. Ponadto podaje, że analiza dokumentacji sprawy nie potwierdza aby przyczyną zarówno choroby jak i pogorszenia się stanu zdrowia były kontakty z funkcjonariuszami SB. W skardze do Sądu z dnia [...] lutego 2006 r. H. D. zakwestionował wydaną w sprawie decyzję. Uważa, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania emerytury specjalnej w wysokości [...] zł, ponieważ funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa wyrządzili mu krzywdę. Wyjaśnia, że [...] miały miejsce po najściach funkcjonariuszy tych służb. Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. uzupełnił skargę załączając między innymi: postanowienie Sądu Okręgowego, Wydział Karny Odwoławczy w B z dnia [...] lutego 2006 r. sygn. akt [...], którym wznowiono postępowanie w sprawie skazania H. D. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] oraz uchylono ten wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w zaskarżonej decyzji stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Stanowi on, że Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Zakres uznania jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Emerytura (renta) specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np., jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ, m. in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale nie jest to jedyne kryterium przyznania tego świadczenia, gdyż wówczas zastąpiłoby ono pomoc społeczną. Emerytura (renta) specjalna nie ma charakteru roszczeniowego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Decyzja uznaniowa może bowiem być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano materiał dowodowy i zanalizowano całokształt sprawy. Organ powołał specjalny zespół do zaopiniowania rozpatrywanego wniosku. Zwrócił się też do odpowiedniego, ze względu na miejsce zamieszkania, Ośrodka Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu odnośnie sytuacji bytowej skarżącego. Zwracał się także do skarżącego w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Nie kwestionując wykazanych przez skarżącego trudnych kolei życia, należy uznać, że Prezes Rady Ministrów w granicach uznania administracyjnego przyjął, że nie przesądzają one o przyznaniu renty specjalnej. Jak wynika z akt administracyjnych przesłane Sądowi przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2006 r. postanowienie Sądu Okręgowego, Wydział Karny Odwoławczy w B. zostało wydane już po rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną, co w konsekwencji wyklucza możliwość odniesienia się do nich przez Sąd. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana okoliczności faktycznych może być ewentualnie podstawą do ponownego ubiegania się o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Mając na względzie, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza w stopniu mogącym mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji.