II SA/Wa 513/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Asesorzy WSA Joanna Kube Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości II SA/Wa 513/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2003 r. i odmówił przyznania małoletnim: K., K. i M. K. reprezentowanym przez przedstawiciela ustawowego matkę M. K. renty rodzinnej po zmarłym ojcu A. K. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W trakcie postępowania stwierdzono, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłej przypadał na dzień [...] września 1997r. Łączny okres składkowy i nieskładkowy zmarłego w wieku 45 ojca dzieci wynosi, co prawda 21 lat, 1 miesiąc i 6 dni, ale w okresie 5 lat i 7 miesięcy przed śmiercią, nie wykonywał on żadnej pracy i brak było przeciwwskazań zdrowotnych do jej wykonywania. Trudna sytuacja na rynku pracy nie może być podstawą do usprawiedliwienia braku odpowiednio długich okresów braku zatrudnienia. Sam zaś brak środków utrzymania rodziny zmarłego nie może być podstawą do przyznania świadczenia. W ocenie Prezesa ZUS brak jest, więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła zarzut, że zmarły mąż chciał podjąć pracę, ale nie mógł tego uczynić ze względu na bezrobocie oraz wskazał na trudną sytuację materialną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej podanych. Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 w/w ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien, więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu. Natomiast zgodnie z określonymi w art. 7 zasadami: prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wyrażonej w art. 9 zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi, więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną (art.80 kpa). W niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych słusznie stwierdził, że świadczenie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Jednak organ w nieprawidłowy sposób ocenił zebrany materiał dowodowy. Prezes ZUS nieprawidłowo przyjął, że ojciec dzieci posiada zbyt krótki okres ubezpieczenia. Tymczasem zmarły w wieku 45 lat A. K. przepracował bardzo długi okres swojego życia wynoszący 21 lat, 1 miesiąc i 6 dni. Pracował, więc prawie połowę swojego życia. W okresie ostatnich 10 lat posiadał prawie czteroletni okres ubezpieczenia i być może gdyby nadal żył osiągnąłby wymagany pięcioletni okres, według którego dzieciom zmarłego przysługiwałoby świadczenie z art. 66 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec powyższych faktów, zdaniem Sądu, odpowiedni długi okres ubezpieczenia A. K. wskazuje na to, że gdyby nie śmierć w wieku 45 lat, osiągnąłby wiek uprawniający do uzyskania świadczenia w zwykłym trybie. Zostały, więc spełnione wszystkie przesłanki z art. 83 z w/w ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.