II SA/Wa 516/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Ewa Marcinkowska, , Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy - oddala skargę - Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. R. od rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej: 1. uchylił punkt [...] rozkazu personalnego w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] lutego 2016 r.; 2. w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podano, ze S. R. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] Batalionie logistycznym na stanowisku [...]. Żołnierz rozkazem personalnym Nr [...] (pkt. [...]) Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] stycznia 2016 r. wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Za podstawę wydania powyższego rozkazu przyjęto art. 112 ust. 1 pkt 4 i art 115 ust. 1 i 4 w związku z art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także § 15 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 670), dalej jako rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dowódca [...] Brygady [...] wskazał, że S. R. w roku 2015 przebywał [...] razy na zwolnieniu lekarskim o łącznym wymiarze 37 dni, a ponadto ww. [...] ze sprawdzianu sprawności fizycznej w 2015 roku uzyskał ocenę niedostateczną. Zdaniem organu profesjonalizacja Sił Zbrojnych wymaga podniesienia poziomu jakościowego armii, a tym samym odpowiednich kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych, zaś w służbie wojskowej powinni pozostać jedynie żołnierze najlepiej przygotowani do realizacji zadań na zajmowanych i planowanych stanowiskach służbowych, których lojalność i zaangażowanie w działalność służbową nie budzą zastrzeżeń. Tych oczekiwań skarżący nie spełnia. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego S. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu – skierowania na badania do TWKL [...] celem określenia stanu zdrowia, uszczerbku na zdrowiu a co za tym idzie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skarżący nie neguje faktu otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej podnosi jednak, iż organ uchybił dyspozycji art. 107 § 3 kpa, pominął istotne fakty i dowody które uzasadniałyby ewentualne prawidłowe zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Skarżący opisując okoliczności związane z wypadkiem któremu uległ w związku z pełnieniem służby podnosi również kwestie związane z jego problemami zdrowotnymi. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ odwoławczy wskazał, że w sprawie właściwy organ wojskowy skorzystał z uprawnienia przysługującego mu na mocy przepisu art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 z późn. zm.), zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej ma charakter fakultatywny, a decyzja w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową wymagającą uzasadnienia z punktu widzenia zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony. Organ wyjaśnił, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przy czym kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który (mimo niskiej oceny) może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza (trudna sytuacja zdrowotna, rodzinną etc.) nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Organ zwalniający ocenia wyłącznie to, czy opinia służbowa została wydana przez bezpośredniego przełożonego, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną. Postępowanie organu zwalniającego sprowadza się w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego uzyskanie przez żołnierza oceny ogólnej dostatecznej. Nadto organ zwalniający nie jest uprawniony do weryfikowania na nowo wyniku opiniowania i wykazywania rzetelności tego opiniowania, ani też ustalania czy żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu, zaś organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Odnosząc się do żądania skarżącego skierowania go na badania do TWKL [...] organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie skierowania żołnierza do właściwej wojskowej komisji lekarskiej jest całkowicie odrębnym postępowaniem, które w zależności od ustaleń tejże komisji, może zostać zakończone również zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jednakże podstawę takiego działania stanowić będzie art. 111 pkt 3 ustawy pragmatycznej bądź też adekwatnie do okoliczności, właściwy w sprawie organ podjąłby postępowanie w oparciu o dyspozycję art. 111 pkt 4 tejże ustawy. Tym samym podnoszone przez skarżącego argumenty nie mogą zostać uwzględnione bowiem powodem zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie był stan zdrowia lecz fakt otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej od której się nie odwołał. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w dołączonej do odwołania dokumentacji występuje orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (orzeczenie Nr [...] z dnia [...].08.2011 r.), w którym to ustalono procentowy uszczerbek na zdrowiu u ww. żołnierza, spowodowany wypadkiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Zatem ponowne rozstrzyganie tej kwestii (w myśl żądania strony) jest niezasadne. Zdaniem organu, niezasadnym wydaje się również kierowanie ww. żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem w występującym w teczce akt personalnych [...] Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wydanym przez [...] Sp. z o.o. w K. "brak jest przeciwskazań zdrowotnych" do wykonywania przez [...] S. R. obowiązków służbowych na stanowisku kierowcy, zaś termin kolejnego badania okresowego ustalono na dzień [...] kwietnia 2016 r. Nadto organ odwoławczy wskazał, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze zawodowi swoim stanem zdrowia gwarantowali pełną dyspozycyjność oraz profesjonalne wykonywanie zadań. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych w świetle przeprowadzonego postępowania stoi na stanowisku, że odwołujący się nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej, a w szczególności w jednostkach powietrznodesantowych, co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy. Jak już wyżej wykazano, ww. żołnierz w 2015 roku przystępując do sprawdzianu sprawności fizycznej, uzyskał ocenę niedostateczną. Udokumentowanym również zostało to, iż ww. [...] w 2015 roku (do dnia sporządzenia opinii służbowej) przebywał na zwolnieniach lekarskich 37 dni (kopie zaświadczeń lekarskich). Tak długa nieobecność żołnierza w służbie skutkuje przede wszystkim znacznym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy i nie może pozostawać bez wpływu na jakość realizowanych przez jednostkę wojskową zadań. Niewątpliwie niedyspozycja. S. R. nie jest zawiniona, jednak z punktu widzenia celu dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez stronę, fakt ten nie ma znaczenia. Zadaniem organu nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli w pełni dyspozycyjni i sprawni oraz wykonywali powierzone im zadania rzetelnie i profesjonalnie. Tak dalece idący prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w tej dziedzinie jest w pełni usprawiedliwiony i zrozumiały. Tym samym zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego, natomiast w związku z wniesieniem odwołania, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art 130 § 2 k.p.a. przedmiotowa decyzja nie mogła zostać wykonana, dlatego też należało zmienić datę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, bowiem decyzja w celu jej zrealizowania powinna posiadać przymiot ostateczności. Zatem data zwolnienia powinna przypadać po dacie otrzymania przez odwołującego niniejszej decyzji organu II instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] stycznia 2016 r. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi, że nie zajął się główną przyczyną zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej tj. doznania uszczerbku na zdrowiu w związku z pełnieniem służby i nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 112 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.). Przepis ten wskazuje, można zwolnić żołnierza zawodowego ze służby w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że w opinii służbowej z dnia [...] września 2015 r. skarżący otrzymał dostateczną ocenę ogólną. Skarżący nie złożył odwołania od powyższej opinii. Wyjaśnić należy, że decyzja podjęta w niniejszej sprawie, jak zasadnie wskazał organ, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu postępowania z żołnierzem, który otrzymał ocenę dostateczną w opinii służbowej. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywatela oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego, organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów k.p.a., a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, określonych w rozdziale 2 działu I k.p.a. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowoadministracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając zatem za podstawę powyższe kryteria, należy wskazać, iż organ nie wyszedł poza wyżej nakreślone ramy uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ słusznie wskazał na stawiane żołnierzom zawodowym wymagania związane z profesjonalizacją Sił Zbrojnych oraz na wynikającą z tego potrzebę ciągłej weryfikacji kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych, celem wyłonienia personelu najlepiej przygotowanego do realizacji zadań na zajmowanym stanowisku i planowanych do wyznaczenia stanowiskach służbowych. Należy zgodzić się z organem, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby służbę wojskową pełnili żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywanych zadań, w pełni dyspozycyjni i profesjonalni. Należy zgodzić się z oceną organu, iż skarżący nie dawał rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej, a w szczególności w jednostkach powietrznodesantowych co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy. Jak wskazano w decyzji żołnierz w 2015 r. przystępując do sprawdzianu sprawności fizycznej uzyskał ocenę niedostateczną. Również nieobecność w służbie z powodu choroby skutkowała dodatkowym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy i wywierała wpływ na jakość realizowanych przez jednostkę zadań. Podkreślić należy czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, że podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowiła aktualna opinia (z oceną dostateczną) a nie kwestie związane ze stanem zdrowia i przebywanie na zwolnieniach lekarskich, choć okoliczności te organ miał prawo wziąć pod uwagę w toku prowadzonego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Wyjaśnić należy, że przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z tego powodu, że przebywa na zwolnieniach lekarskich. Nie można jednak pominąć wpływu przebywania przez żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania jego obowiązków służbowych, co zostało odpowiednio wykazane w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Podkreślić również należy, że nie jest rolą Sądu kształtowanie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych RP. Decyzje w tym zakresie stanowią wyłączne kompetencje szeroko rozumianej kadry dowódczej, która m. in. ma możliwość inicjowania postępowań, których głównym celem jest dążenie do tego, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach, co znajduje potwierdzenie w sporządzanych opiniach okresowych. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przesłanka warunkująca zastosowanie wobec skarżącego trybu zwolnienia z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej została ziszczona. Sąd nie dostrzegł też naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowy wynik rozstrzygnięcia. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.