II SA/Wa 518/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006 sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. D., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], którą odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał m.in., że Z. D. na 55 lat życia posiada wprawdzie 26 lat i 8 miesięcy ubezpieczenia, jednak w 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiadał udokumentowany okres ubezpieczenia w wymiarze 1 roku i 9 miesięcy. Ponadto w jego zatrudnieniu występowały przerwy, które nie były spowodowane okolicznościami szczególnymi. Od powyższej decyzji Z. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem sygn. akt II SA/Wa 1106/05 z dnia 5 sierpnia 2005 r. Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lutego 2005 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż skarżący rozpoczął pracę zawodową w [...] r. jako osoba małoletnia. Z analizy przebiegu jego zatrudnienia wynika, że już w [...] r. przebywał na prawie [...] miesięcznym zasiłku chorobowym, a następnie był uprawniony do świadczenia rehabilitacyjnego przez [...] miesięcy i [...] dni, po którym podjął zatrudnienie. Pomiędzy latami [...] a [...], skarżący jeszcze kilkakrotnie przebywał na długotrwałych zasiłkach chorobowych, natomiast orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy zostało poprzedzone świadczeniem rehabilitacyjnym w wymiarze [...] miesięcy i [...] dni. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczności te mogą świadczyć o tym, że Z. D. nie z własnej winy nie mógł podjąć pracy, a tym samym istniały uzasadnione okoliczności, które uniemożliwiły mu wypracowanie wymaganego okresu zatrudnienia. W wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sąd zlecił Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych szczegółowe zbadanie sprawy w powyższym zakresie i rozstrzygnięcie czy wyżej wskazane okoliczności sprawy wskazują na spełnienie przez skarżącego szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Rozpatrując po raz drugi sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., na zasadzie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznał Z. D. rentę w drodze wyjątku, z tytułu czasowej niezdolności do pracy, do dnia [...] grudnia 2006 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż swoje starania o rentę rozpoczął już w dniu [...] kwietnia 2004 r. składając odpowiedni wniosek, a zatem - jego zdaniem - świadczenie powinno być przyznane od tej daty. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja przyznająca świadczenie obowiązuje nie wcześniej niż od pierwszego dnia miesiąca, w którym została podjęta i dopiero od tej chwili powstaje prawo do świadczenia. Tak więc świadczenie wypłaca się na bieżąco, a zatem nie ma możliwości wyrównania za okres wsteczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. powtórzył swoja argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc jednocześnie, iż pracował w szczególnych warunkach, na którą to okoliczność złożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od [...] sierpnia 1976 r. do [...] czerwca 1988 r. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu skargi, wskazywał na brzmienie art. 100 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na konstytutywny charakter decyzji przyznającej świadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. W niniejszej sprawie skarżący spełnił wszystkie warunki do przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku i świadczenie to zostało mu przyznane stosowna decyzją. Decyzja ta w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest prawidłowa. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. jak i w odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych trafnie wskazuje na konstytutywny charakter decyzji przyznającej świadczenie. Taki charakter tej decyzji powoduje, że prawo do świadczenia powstaje z chwilą jej pojęcia, a nie jak tego domaga się skarżący, z chwilą rozpoczęcia jego starań o przyznanie mu renty. Zgodnie z tą zasadą art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stwierdza, że: "Prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa ...". Art. 129 ust. 1 oraz art. 130 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy konkretyzują ogólne zasady wypłaty świadczeń. I tak: "Świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Świadczenia wypłaca się za miesiące kalendarzowe w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności świadczeń". Tak więc generalną zasadą jest wypłata świadczenia od miesiąca w którym wydano decyzje przyznającą to świadczenie. Co prawda w niektórych przypadkach ustawa przywiduje wyjątki od tej zasady, jednakże nie dotyczą one przypadku skarżącego. Podnoszony przez skarżącego fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Z tych też względów skarga nie jest zasadna i dlatego, mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.