II SA/Wa 52/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2013 r., którą to decyzją przyznano A.P. jednorazowe stypendium szkolne w wysokości 119 zł na rzecz jej syna D., ucznia Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] z przeznaczeniem na pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym w tym w szczególności: zakup podręczników, lektur, encyklopedii, słowników i innych książek pomocniczych do realizacji procesu dydaktycznego, zeszytów, plecaka, przyborów szkolnych, stroju sportowego i innego wyposażenia uczniów wymaganego obligatoryjnie przez szkołę i pokrycia częściowego zwrotu kosztów za naukę języków obcych. Jako podstawę materialnoprawną organ podał art. 90m ust. 1 i art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i uchwałą Rady Miasta i Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., w sprawie uchwalenia regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta i Gminy [...] oraz uchwałą Rady Miasta i Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie zmiany regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta i Gminy [...] W motywach uzasadnienia organ II instancji wskazał, że przywołane w osnowie decyzji I instancji, przepisy uchwały Rady Miasta i Gminy [...], nie regulują udzielania pomocy o charakterze socjalnym w formie jednorazowej i wyjaśnił, że odnoszą się one wyłącznie do przypadków, kiedy stypendium socjalne przyznawane jest miesięcznie. A zatem, w przypadku przyznania przedmiotowego jednorazowego stypendium zastosowanie winny znaleźć przepisu ustawy o systemie oświaty. Organ wskazał też, że świadczenie pomocy o charakterze socjalnym, określone w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty ma charakter uznaniowy. Z uwagi na to, że dochód na jedną osobę w rodzinie A.P. wynosi 278 zł organ przyznał jej stypendium jednorazowe w wysokości 119 zł, na co zezwala art. 90d ust. 11 ustawy o systemie oświaty. Wyjaśnił jednocześnie, że w przypadku stypendium szkolnego wypłacanego jednorazowo ustawodawca w art. 90d ust. 1 przewidział jedynie górną kwotę stypendium, które nie może być przekroczone w roku szkolnym, tj. dwudziestokrotność kwoty 106 zł. W konkluzji stwierdził, że skoro ustawodawca dopuścił możliwość udzielenia stypendium w formie jednorazowej a wysokość udzielonego stypendium (119 zł) jest zgodna z obowiązującym prawem, nie jest zasadne kwestionowanie wysokości przyznanej kwoty. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość przyznanego stypendium zarówno co do jego wysokości (119 zł), jak i w zakresie jego formy (jednorazowość). Podkreśliła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej – na osobę w rodzinie przypada po 278 zł. Wskazała, że przyznane jej jednorazowe stypendium w kwocie 119 zł jest zbyt niskie. Nadto podniosła, że innym osobom przyznano stypendium w kwocie ponad 425 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełnienia funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), tj. nie może być większa niż kwota 456 zł (art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty). Zgodnie z art. 90d ust. 2 pkt 1 i 2 stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1. całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych (...), 2. pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), która wynosi 106 zł i nie może przekroczyć miesięcznie 200% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc, stypendium nie może być miesięcznie niższe od kwoty 84,80 zł i nie może przekroczyć kwoty 212 zł. Stypendium jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym (art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty). Jeżeli forma stypendium tego wymaga, stypendium może być realizowane w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo, z tym że wartość stypendium w roku szkolnym nie może przekroczyć łącznie dwudziestokrotności kwoty 106,00 zł, tj. kwoty 2.120 zł. Zgodnie z art. 90f ustawy o systemie oświaty, rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy. Przywołana przez organ uchwała Nr [...] Rady Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie zmiany regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta i Gminy [...], zmieniająca regulamin zawarty w Uchwale Nr [...] Rady Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. stanowi w § 2 tej Uchwały, iż w zależności od sytuacji materialnej ucznia, określonej zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, miesięczną wysokość stypendium szkolnego ustala się w następujący sposób: 1. do 200% kwoty świadczenia rodzinnego, gdy dochód na jedną osobę w rodzinie ucznia wynosi 90% kryterium dochodowego; 2. do 190% kwoty świadczenia rodzinnego, gdy dochód na jedną osobę w rodzinie ucznia wynosi od 90% do 100% kryterium dochodowego. Wysokość stypendium szkolnego ustala się w każdym przypadku indywidualnie. Z powyższego wynika, że Uchwała Rady Miasta i Gminy [...] nie reguluje udzielania pomocy o charakterze socjalnym w formie jednorazowej. Odnosi się wyłącznie do przypadków, kiedy stypendium szkolne przyznawane jest miesięcznie. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy stypendium jednorazowego, które nie zostało uregulowane w przedmiotowych uchwałach. Rozpoznając sprawę według przepisów ustawy o systemie oświaty stwierdzić należy, iż stosownie do art. 90d ust. 11 ustawy, stypendium mogło zostać przyznane jednorazowo, nadto jest świadczeniem o charakterze uznaniowym. Podkreślić należy, iż racjonalny ustawodawca w przepisie art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, przewidział jedynie górną kwotę stypendium, tj. dwudziestokrotność kwoty 106 zł. W przedmiotowej sprawie organ przyznał skarżącej stypendium jednorazowe w kwocie 119 zł. Podkreślić należy, iż tak określonej wysokości przyznanego stypendium organ w żaden sposób nie uzasadnił. W szczególności nie wskazał, jaką pulą środków finansowych dysponował na cele stypendialne, jakimi kryteriami się kierował, przyznając skarżącej stypendium jednorazowe w kwocie 119 zł. Nie wyjaśnił też, czy kryteria te były jednakowe w stosunku do innych ubiegających się o to świadczenie osób. Nadto organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn i dlaczego nie rozpoznał w całości wniosku skarżącej z dnia [...] września 2013 r. (k – 6). Skarżąca wniosła o stypendium szkolne powtarzalne, tymczasem z niewiadomych przyczyn przyznano jej jedynie stypendium jednorazowe w kwocie 119 zł w sytuacji, gdy ustawodawca dopuszcza możliwość przyznania takiego stypendium w kwocie dwudziestokrotności kwoty 106 zł. W ocenie Sądu, przyznanie stypendium jedynie w formie jednorazowej, nadto prawie w najniższym dopuszczalnym wymiarze (119 zł), wymaga wyczerpującego uzasadnienia zgodnie z zasadą wymienioną w art. 8 kpa i art. 107 K.p.a. Uznaniowość przyznania spornego świadczenia nie oznacza, że organ zwolniony jest z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia i uzasadnienia swojej decyzji. Na marginesie zaznaczyć należy, iż dopiero organ II instancji dostrzegł, iż przywołane w osnowie decyzji uchwały prawa miejscowego nie odnoszą się do stypendium jednorazowego. Ponownie rozpoznając sprawę, organ prawidłowo określi i wskaże przepisy prawa, które znajdują w sprawie zastosowanie, nadto uzasadni swoją decyzję zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wyjaśni, dlaczego, z jakich przyczyn i jakimi kryteriami się kierował, przyznając skarżącej stypendium jednorazowe w wysokości 119 zł. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.