II SA/Wa 521/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Asesor WSA Jacek Fronczyk Protokolant Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. odmawiającą W. M. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż W. M. urodziła się w 1967 r. i podjęła zatrudnienie od maja 1985 r. W okresie zatrudnienia wystąpiły długotrwałe przerwy od [...] listopada 1987 r. do [...] stycznia 1989 r., od [...] listopada 1997 r. do [...] czerwca 2004 r., powodujące brak opłacenia stosownych składek ubezpieczeniowych, przy czym w latach tych nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia. W sierpniu 2005 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził u skarżącej całkowitą niezdolność do pracy okresowo do czerwca 2006 r. i ustalił dzień [...] marca 2005 r. jako datę powstania całkowitej niezdolności do pracy. Na ten dzień W. M. była w wieku 38 lat i legitymowała się okresem składkowy i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 7 lat, 4 miesięcy i [...] dni. Na ostatnie dziesięciolecie przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżąca legitymowała się okresem składowym 4 miesięcy, na wymagane 5 lat. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to wrzesień 2004 r. W tym stanie faktycznym organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie wymogów związanych z ubezpieczeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na bardzo trudną sytuację finansową pięcioosobowej rodziny oraz na swój stan zdrowia oraz na stan zdrowia małżonka ([...]) i starszej córki (wymaga rehabilitacji). Przerwy w zatrudnieniu były spowodowane sprawowaniem opieki nad dziećmi, a ostatnio w 2004 r. – barkiem pracy. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje aby brak zatrudnienia mógł stanowić w niniejszej sprawie szczególną okoliczność przewidzianą w art. 83 wyżej wskazanej ustawy, zaś podnoszone przez skarżącą okoliczności - trudna sytuacja materialna i stan zdrowia nie są wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Organ podkreślił długotrwałe przerwy w zatrudnieniu i brak opłacania składek ubezpieczeniowych w tym okresie przy braku przesłanek uniemożliwiających zatrudnienie skarżącej oraz podkreślił bardzo krótki i nieadekwatny do wieku skarżącej staż ubezpieczeniowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. W. M. jest całkowicie niezdolna do pracy dopiero od końca marca 2005 r. Przedtem posiadała długie przerwy w zatrudnieniu i opłacaniu stosownych składek ubezpieczeniowych. W rezultacie w wieku 38 lat skarżąca legitymowała się zaledwie nieco ponad 7-letnim okresem opłacania składek ubezpieczeniowych przy jednoczesnym braku okoliczności uniemożliwiających zatrudnienie w latach 1987-1989 i 1997-2004. Organ trafnie ocenia te okresy życia skarżącej. Całkowita niezdolność do pracy usprawiedliwia jedynie okres po dniu [...] marca 2005 roku. Powoływanie się przez skarżącą na bardzo trudną sytuacje finansową rodziny oraz na poważne choroby zarówno samej skarżącej jak i współmałżonka oraz starszej córki dotyczą jedynie obecnej sytuacji i nie mogą w żaden posób usprawiedliwiać braku opłacania składek ubezpieczeniowych w latach wcześniejszych, gdy skarżąca była zdolna do pracy. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania i ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego. Trudna sytuacja materialna, którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.