II SA/Wa 525/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi G. L. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę G. L. (dalej także jako skarżąca) pismem z [...] lipca 2012 r., a następnie wnioskiem z [...] lipca 2012 r. wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury specjalnej. Wniosek został uzasadniony bardzo trudną sytuacją bytową i życiową. Wnioskująca wskazała, że jest nauczycielem po studiach podyplomowych, ma 57 lat i pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej z powodu "niewłaściwie działającego polskiego prawa, które uniemożliwiło jej pracę". Podała, że od 1998 r. utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej wynoszącego 238 zł miesięcznie. Zdaniem wnioskującej wskazana sytuacja wynika z bezprawnego działania szkoły, która pozbawiła ją pracy jako nauczyciela, a następnie sądów, wydających wyroki z naruszeniem prawa, które "nigdy nie przeprowadziły właściwego procesu przeciwko winnej szkole". Wskazała, że Sąd Pracy nigdy nie badał dokumentów mających istotny wpływ na wynik sprawy i wydany wyrok. Podniosła również, że przez 15 lat uniemożliwiano jej powrót do pracy w szkole, co spowodowało, że nie ma stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury. Jednocześnie pismem z [...] lipca 2012 r. zatytułowanym "Pozew" skarżąca zwróciła się do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie tego świadczenia. Po rozpatrzeniu wniosku z [...] lipca 2012 r. Prezes Rady Ministrów, decyzją z [...] listopada 2012 r. odmówił przyznania G. L. świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. Organ uznał, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie była spełniona jedna z przesłanek mogących uzasadnić przyznanie świadczenia specjalnego, a więc aby były podstawy do przyznania skarżącej renty specjalnej. Sama trudna sytuacja bytowa skarżącej, spowodowana brakiem własnych źródeł dochodu, w tym wynagrodzenia za pracę, na co niewątpliwie wpływ ma też sytuacja na rynku pracy, nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okolicznością taką nie jest też brak prawa do emerytury wynikający z faktu, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania prawa do tego świadczenia w zwykłym trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi G. L. na powyższą decyzję, wyrokiem z 22 sierpnia 2013 r., II SA/Wa 381/13, skargę tę oddalił, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 28 lutego 2014 r., I OSK 2887/13, oddalił skargę kasacyjną, złożoną od tego wyroku. Natomiast postanowieniem z [...] lipca 2013 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał ją Prezesowi Rady Ministrów, przyjmując, że jest on właściwy do przyznania, w oparciu o art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia specjalnego. Postanowieniem z [...] października 2013 r., na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku G. L. z [...] lipca 2012 r. o przyznanie emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ww. ustawy. Organ zważył, że w uzasadnieniu wniosku z [...] lipca 2012 r. o przyznanie emerytury specjalnej oraz w piśmie zatytułowanym "Pozew", skierowanym do Sądu Okręgowego w [...], skarżąca powołała te same okoliczności, które zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia specjalnego. Odwołując się do treści art. 61 a §1 K.p.a. organ wskazał, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wyraziła przekonanie, że są podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, zaznaczając jednocześnie, że wniosku nie kierowała do Prezesa Rady Ministrów, lecz do Sądu. Postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, zwracając uwagę, iż skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, na które nie powołała się w swoim wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego skierowanym do Prezesa Rady Ministrów i w piśmie zatytułowanym "Pozew" przekazanym organowi przez Sąd Okręgowy, a więc okoliczności, które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. odmawiającej przyznania świadczenia specjalnego. Organ uznał, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. a niniejszą sprawą zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy. Kierowanie żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi natomiast – w ocenie organu – "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61 a K.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W skardze na powyższe postanowienie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wskazała, że niniejsza sprawa nie jest tożsama z żadną inną sprawą, dotyczy innego okresu i innych okoliczności, faktów, zdarzeń niż te, na które powołuje się organ w postanowieniu z [...] stycznia 2014 r. Zdaniem skarżącej są podstawy do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko i zwracając szczególną uwagę na niezmieniony stan faktyczny występujący w sprawach prowadzonych z wniosków skarżącej, jak również na tożsamy stan prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli rozstrzygnięcia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) określa, w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 61a §1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kpa (żądanie strony na podstawie, którego wszczyna się postępowanie administracyjne) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania można usystematyzować według kryterium podmiotowego i przedmiotowego. Uwzględnić należy ponadto inne przyczyny, których wystąpienie uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W doktrynie do takich innych uzasadnionych przyczyn zalicza się m. in. żądanie dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub w której prowadzone jest postępowanie (por. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2012, s. 299). Podkreślenia jednak wymaga, że tożsamość sprawy uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zachodzi jedynie wówczas, gdy w sprawach tych występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Jak słusznie przyjął organ, taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, która jest tożsama ze sprawą zakończoną prawomocną decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. W pierwszej kolejności zważyć należy, że G. L. w tym samym czasie zainicjowała dwa postępowania o przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Żądanie swoje skierowała do Prezesa Rady Ministrów (pismem z [...] lipca 2012 r., wnioskiem z [...] lipca 2012 r.) i do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych (pozew z 1 lipca 2012 r.), określając w pozwie jako stronę pozwaną Premiera Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał się w tej sprawie niewłaściwym i postanowieniem z [...] lipca 2013 r. sprawę przekazał do rozpatrzenia Prezesowi Rady Ministrów. Sąd zważył, że sprawa nie należy do zakresu ubezpieczeń społecznych, a skoro skarżąca domaga się przyznania emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to właściwym do jej rozpatrzenia w trybie postępowania administracyjnego jest organ wskazany w tym przepisie. Z przywołanych okoliczności jednoznacznie wynika, że w sprawie rozstrzygniętej decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. i w sprawie niniejszej następuje tożsamość podmiotowa (ten sam podmiot skarżący i organ) oraz tożsamość przedmiotu sprawy (świadczenie specjalne przewidziane w art. 82 ust. 1 ww. ustawy). Zmianie nie uległ również stan prawny, czyli art. 82 ust. 1 ww. ustawy, który nie podlegał nowelizacji od momentu wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Niezmieniony pozostał również stan faktyczny sprawy. W sprawie zakończonej decyzją z [...] stycznia 2013 r. skarżąca swój wniosek uzasadniała trudną sytuacją bytową i życiową. Podała, że jest nauczycielem po studiach podyplomowych, który został pozbawiony pracy w wyniku bezprawnego działania szkoły, które to działanie zostało zatwierdzone przez sądy wydające wyroki z naruszeniem prawa. Podniosła również, iż przez 15 lat uniemożliwiano jej powrót do pracy w szkole, co spowodowało, że nie ma stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury. Natomiast w pozwie kierowanym do Sądu skarżąca wskazała, że w 1998 r. została bezprawnie pozbawiona pracy jako nauczyciel i pomimo złożonego pozwu do sądu pracy, nie została do pracy przywrócona. Sądy i prokuratura przez 15 lat uniemożliwiały jej powrót do pracy, a nie dokonując właściwych działań prawnych wobec szkoły, uniemożliwiły jej wypracowanie prawa do normalnej emerytury. Analiza wniosku skarżącej z [...] lipca 2012 r., jak również późniejszych ustaleń organu dokonanych w postępowaniu zainicjowanym tym wnioskiem, a także argumentacji skarżącej zawartej w "pozwie" z [...] lipca 2012 r. prowadzi do wniosku, że skarżąca wskazuje na te same okoliczności oraz w ten sam sposób przedstawia swoją sytuację życiową, materialną. Znamienne jest przy tym, że wniosek do organu i pozew do Sądu sporządzone i złożone zostały w odstępie kilkunastu dni. W rzeczywistości są to wnioski tożsame, tylko skierowane do różnych podmiotów. Za prawidłowością takiego wniosku przemawia wystąpienie przez skarżącą o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia sprawy przez Prezesa Rady Ministrów. Świadczy to o tym, iż skarżąca traktowała oba toczące się postępowania jako postępowania analogiczne i równoległe. Nie można zatem mówić o zmianie stanu faktycznego, zwłaszcza gdy zważy się, że w obu wnioskach skarżąca odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Okoliczności te, to nieuzasadnione – zdaniem skarżącej – zwolnienie z pracy i nieskuteczne próby sądowego podważenia rozstrzygnięć zakładu pracy, co w konsekwencji doprowadziło do niewypracowania okresu wymaganego do uzyskania emerytury. Skarżąca powołuje się nadto na ciężką sytuację materialną i życiową wynikającą z utraty pracy i braku możliwości podjęcia nowego zatrudnienia. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że stan faktyczny w jego kluczowych elementach, mających istotne znaczenie prawne, w obu sprawach jest taki sam. Skarżąca twierdząc, że w sprawie występują nowe okresy, okoliczności i fakty, nie precyzuje, jakie nowe okoliczności i fakty miałyby w sprawie wystąpić. Stan faktyczny sprawy został szczegółowo rozważony przez organ w decyzji z [...] stycznia 2013 r., a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który uznał, że skarżącą nie legitymuje się wyjątkowymi zasługami dla kraju, a także, że nie wystąpiły wyjątkowe zdarzenia losowe o charakterze powszechnym, co skutkowało oddaleniem skargi na decyzję Prezesa Rady Ministrów. Ocena ta została podzielona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę kasacyjną. Uwzględniając przytoczone okoliczności, jako prawidłowe należy zatem ocenić stanowisko organu, że zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania G. L. świadczenia specjalnego przewidzianego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Żądanie skarżącej określone we wniosku z [...] lipca 2012 r. (w pozwie skierowanym przeciwko Prezesowi Rady Ministrów) dotyczy bowiem sprawy rozstrzygniętej już decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2013 r. Obie sprawy są tożsame podmiotowo i przedmiotowo, odnoszą się do tego samego stanu faktycznego przy zastosowaniu tożsamej podstawy prawnej. Mając powyższe względy na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a.- skargę oddalił.